Charmeoffensief Egypte maakt matig indruk in Den Haag

Journaliste Rena Netjes dinsdag op Schiphol. Beeld epa

Na de vlucht van journaliste Rena Netjes afgelopen week uit Egypte en honderden gedode demonstranten afgelopen maanden in dat land, maakt het charmeoffensief van de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken, Nabil Fahmy, vandaag niet meteen indruk op Nederlandse parlementenleden en bewindspersonen. 'Eerst zien, dan geloven', lijkt het adagium.

Volgens minister Fahmy krijgt de Nederlandse journaliste Netjes 'een eerlijk proces' en is het nog maar de vraag hoeveel schuld de regering heeft aan de honderden geweldsdoden en arrestaties van oppositieleden en journalisten, zo vertelt hij in de statige Egyptische ambassade in Den Haag. 'Het is prematuur en ongepast voor mij om te bepalen of Netjes schuldig is of niet. Dat moet een onafhankelijke rechter bepalen', aldus Fahmy.

Netjes vluchtte dinsdag uit Egypte omdat zij na gesprekken met Al Jazeera-journalisten werd beschuldigd van banden met terroristen. Tweede Kamerleden riepen Egyptische autoriteiten op dat ze 'van onze journalisten moeten afblijven'. Timmermans pleitte publiekelijk voor eerherstel. 'Ik hoop dat er snel duidelijkheid komt in de kwestie en dat de zaak dan van tafel kan', zei Timmermans vandaag hoopvol na afloop van zijn gesprek met zijn ambtgenoot.

Lakmoesproef
Kamerleden zijn iets optimistischer. 'Fahmy deelt onze zorgen over de positie van journalisten en wijst op de recente regeringsverklaring waarin staat dat journalisten vrij en veilig hun werk kunnen doen', zegt VVD-Kamerlid Han ten Broeke. Wat de VVD'er betreft is de zaak-Netjes en die van andere gevangen journalisten een 'lakmoesproef'.

PvdA-Kamerlid Michiel Servaes: ' Fahmy begrijpt heel goed dat deze kwestie buitengewoon slecht valt in Nederland. Ik heb de indruk dat hij inziet dat het ook in het belang van Egypte is om hier snel een oplossing voor te vinden.'

Boodschap die de regering bevalt
Veel journalisten in Egypte trekken ondertussen aan de alarmbel. Zij meldden het afgelopen halfjaar veelvuldig dat ze alleen veilig zijn als ze de boodschap uitdragen die de regering bevalt. Namelijk dat het leger 'goed' is en dat leden van de Moslim broederschap 'terroristen' zijn. Bij elk ander geluid riskeren ze arrestatie. 'Ik vind dat overdreven', zegt Fahmy daarover in Den Haag. 'Egypte verwelkomt buitenlandse journalisten. We doen ons best om hun veiligheid te garanderen. Zolang ze hun werk niet verwarren met activisme, professioneel en binnen de grenzen van de wet uitvoeren, krijgen zij en ook lokale journalisten alle steun van ons die ze nodig hebben.'

In die laatste zin zit de crux, want wat is binnen de grenzen van de wet en wat is activisme? Niet alleen Timmermans, ook Kamerleden maken zich 'grote zorgen' over de vrijheid van meningsuiting in Egypte, de scheiding der machten en het respect voor mensenrechten. 'Fahmy heeft de neiging de algemene politieke situatie in zijn land iets rooskleuriger voor te stelen dan dat deze is', zegt PvdA'er Servaes. 'Mijn indruk is dat het leger de touwtjes weer stevig in handen heeft en dat er geen groot verschil meer is met de tijd van de afgezette president Mubarak.'

Nabil Fahmy, de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken. Beeld epa

'Excessief dodelijk geweld'
Grote verliezers in dit verhaal zijn momenteel vooral leden van de Moslim broederschap. Hoewel zij nog een bijdrage hebben geleverd aan revolutie van 2011, mede waardoor Fahmy nu op de post zit waarop hij zit, worden zij inmiddels aangemerkt als terroristen. Fahmy: 'We zijn geconfronteerd met geweld en terrorisme, inclusief het platbranden van kerken en het islamitisch museum. Er zijn veel revolutionairen die zich afvragen of de broederschap wel een grote rol hebben gespeeld bij de revolutie. Zij kwamen er eigenlijk pas aan het einde bij.' Volgens hem zijn andersdenkenden wel degelijk toegestaan in Egypte: 'We verbieden geen politieke trends, zolang ze maar vreedzaam zijn. De broederschap heef zijn kans gehad. Want zou u terrorisme toestaan in uw land?'

Fahmy, een bereisde en intelligente man, kan zeker charmeren, bevestigen Kamerleden. Maar wat is er waar van zijn mooie woorden? Volgens de internationale mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft de Egyptische politie het afgelopen halfjaar 'excessief dodelijk geweld gebruikt, waardoor honderden demonstranten gedood zijn en vele aanhangers van de Moslim broederschap zijn gearresteerd.'

Egypte: een democratie?
Fahmy kijkt nors als hem de quote wordt voorgelegd. Hij betwijfelt de schuld van de regering. Hij wijst op het rapport dat een 'onafhankelijke Egyptische mensenrechtenorganisatie' komende week zal uitbrengen waarin 'we zullen zien hoeveel kritiek van toepassing is op regeringsfunctionarissen en hoeveel op oppositieleden. Als er fouten zijn gemaakt, dan zullen we deze oplossen.' Op de vraag of hij oprecht kan beweren dat Egypte een nieuwe democratie aan het worden is, terwijl zoveel journalisten en oppositieleden worden opgepakt of gedood, is hij resoluut: 'Democratie ontstaat niet in één nacht. Geef ons tijd.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden