Charme-offensief valt goed

Nederland kiest sinds 'Balkenende' voor een hardere opstelling in Europa. Staatssecretaris van Europese zaken Nicolaï vliegt rond om dat uit te leggen.

RIGA, VILNIUS - Premier Kok is er pas nog geweest, en de kroonprins met zijn echtgenote, zegt staatssecretaris van Europese zaken Atzo Nicolaï in zijn toespraakje. Hij wil maar zeggen: Litouwen staat voor Nederland op de kaart. Zojuist heeft hij bij de voordeur een rood-wit-blauw lint doorgeknipt. In de grootste van de drie Baltische staten Estland, Letland en Litouwen, heeft Nederland nu ook een ambassade.

Nicolaï neemt de opening van de nieuwe missie aan Jogailos, de Champs-Elysées van Vilnius, even mee. De staatssecretaris is voor belangrijker werk naar Litouwen gereisd. Hij is bezig met wat hij zelf een charme-offensief noemt.

De recent harder geworden opstelling van Nederland in het debat over de uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe lidstaten in 2004 is niet overal goed gevallen. Vooral niet in de kandidaat-lidstaten waarover in Den Haag de meeste twijfels zijn geuit.

Nicolaï heeft zijn reisprogramma voor de late herfst daarom omgegooid, om nu juist in die landen kennis te gaan maken en de Nederlandse opstelling toe te lichten. Terwijl sommige van zijn demissionaire collega's zich 'smorgens afvragen of zij wel naar hun werk zullen gaan, snelt Nicolaï door Europa. Vorige week was hij in Slowakije. Deze week in Letland en Litouwen.

Dat initiatief wordt gewaardeerd. ,,Het is goed dat hij langskomt'', zegt de Litouwse staatssecretaris Rytos Martikonis, nadat hij de Nederlandse bewindsman heeft gesproken. ,,De kritiek laat zien dat we een nieuwe relatie krijgen'', formuleert minister van buitenlandse zaken van Letland Sandra Kalniete in de hoofdstad Riga niet minder diplomatiek. ,,Een familielid spreek je fermer toe dan iemand die je nauwelijks kent.''

Dat neemt niet weg dat ze in Riga en Vilnius behoorlijk van het Hollandse familielid-in-wording zijn geschrokken. Estland, Letland en Litouwen beleven historische dagen. Donderdag kregen ze in Praag te horen dat ze lid mogen worden van de Navo. Als de Europese Unie op vrijdag 13 december in Kopenhagen eenzelfde gebaar maakt, vinden de Baltische staten elf jaar na hun onafhankelijkheid van de voormalige Sovjet-Unie militair, politiek en economisch weer aansluiting bij het Westen.

Dáár mag niets meer tussenkomen. En in Riga wil minister Kalniete dan ook drie dingen duidelijk hebben gezegd. Eén: Letland is al zijn toezeggingen in de onderhandelingen over de toetreding tot de EU tot nu toe nagekomen. Twee: de top in Kopenhagen is niet het eindpunt. Drie: in de voortgangsrapporten die de Europese Commissie daarna nog zal uitbrengen, zal geen belangrijke kritiek op Letland meer staan.

In Vilnius antwoordt staatssecretaris Martikonis bevestigend op de vraag of zijn beeld van de Nederlandse positie binnen de Unie is veranderd. ,,Natuurlijk, je noteert het. Maar Nederland is een van de founding fathers van de Unie, en Nederland is altijd voor uitbreiding geweest.''

Het offensief van Nicolaï heeft deze week veel weg van een Blitzkrieg. Dinsdagavond vliegt hij naar Riga, woensdagmiddag door naar Vilnius. En woensdagavond laat landt de gehuurde mini-jet die hem rondvliegt; alweer in Amsterdam.

De staatssecretaris blikt op de terugweg tevreden terug op de trip. Hij heeft de Nederlandse positie kunnen uitleggen. ,,Volgens de Europese Commissie schiet een aantal landen op een aantal punten op dit moment nog absoluut te kort, dus in Kopenhagen moeten we 'ja' zeggen op grond van een verwachting.''

Nederland geeft vertrouwen maar geen blind vertrouwen, zegt Nicolaï, en heeft daarom aanscherping gevraagd van de zogenoemde vrijwaringsclausules: lidstaten mogen alleen meedoen op de terreinen waar ze klaar voor de Unie zijn. De Nederlandse bewindsman ontmoette, zegt hij, begrip voor die positie, en respect. ,,De EU-onderhandelaar van Litouwen vertrouwde me zelfs toe: in jullie plaats hadden wij precies hetzelfde gedaan.''

Nicolaï is er eens te meer van overtuigd dat een hardere opstelling van Nederland in EU-verband zinvol is. De schade die dat zou veroorzaken valt reuze mee. ,,Ik heb het idee dat we ons daar in Nederland drukker over maken dan ze daarbuiten doen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden