Charmante Philip Glass valt door de mand

AMSTERDAM - Philip Glass toonde zich zondagavond in het Muziektheater een charmante gastheer. Applaus nam hij in ontvangst met een korte buiging, en elk stuk leidde hij in met een korte anekdote over het te spelen werk.

KEES POLLING

De Amerikaanse componist liet zich ditmaal niet begeleiden door zijn Philip Glass Ensemble, maar trad aan als pianosolist. Een riskant gebeuren, want als pianist heeft Glass te weinig in huis om zijn eigen muziek meer dan routinematig te vertolken. De uitverkochte zaal had daar geen moeite mee. Wat is immers mooier dan de man zelf aan het werk te zien? Glass startte toepasselijk met 'Opening', een oud werkje van zijn in 1981 gemaakte plaat 'Glassworks'. De prachtige melodie, melancholisch en pakkend, werkte de meester van de eindeloze herhaling, tegen elke verwachting in, uiterst beknopt uit. Daarna ging hij in de fout. Tijdens de uitvoering van 'Planet News' (1988) moest ik herhaaldelijk denken aan Simon & Garfunkels twintig jaar oudere grote hit 'Bridge Over Troubled Water'. Dezelfde melodielijnen, een net iets andere uitwerking. Het kon toeval zijn, maar toch.

Pijnlijker werd het bij 'Anima Mundi'. Voor dit stuk moet Glass heel goed naar de muziek van de vroeg 20ste eeuwse Franse componist Erik Satie hebben geluisterd. Dezelfde vervreemdende harmonieen, hetzelfde cynisme. Glass studeerde in de jaren zestig in Parijs bij de beroemde Franse muziekpedagoge Nadia Boulanger. Daar is hij vast intensief met Satie's muziek geconfronteerd. Maar Boulanger benadrukte in haar lessen altijd het ontwikkelen van een eigen stijl, niet het navolgen en kopieren van anderen.

Na deze vervelende confrontaties luisterde ik met andere oren naar de overige stukken die hij uitvoerde. Glass maakte school als een van de kopstukken van de minimal music, een stijl waarin herhalingen en graduele verschuivingen de muzikale ontwikkeling bepalen. In het verleden leverde dit juweeltjes op als 'Music in Twelve Parts' (1971-'74) en de opera's 'Einstein on the

Beach' (1975) en 'Satyagraha' (1980). Ook later lukte het nog wel. 'Koyaanisqatsi' (1982), 'Ahknaten' (1983) en 'The Making of the Representative for Planet 8' (1985) bevatten geslaagde passages.

De kwaliteit van 'The Fourth Knee Play', afkomstig uit 'Einstein on the Beach', bleef overeind, evenals het stukje uit 'Satyagraha', dat de pianist als toegift speelde. Maar in 'Mad Rush' (1980) en 'Five Methamorphosis' (1988) kwam het ene bekende thema na het andere voorbij. Geen thema's van andere componisten, maar van eigen werken, de zoveelste (niet onaardige, maar beslist onoriginele) variaties op hetzelfde thema.

Wanneer de componist met zijn eigen Philip Glass Ensemble optreedt, verdoezelt de virtuositeit waarmee de musici zijn vaak razendsnelle en complexe muzikale weefsels uitvoeren, de zwakste plekken. In z'n eentje, gezeten achter de concertvleugel, lukte hem dat niet. Alleen de onderhoudende anekdotes bleven uiteindelijk overeind.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden