Charlie Hebdo

Charlie Hebdo: tekenen en schrijven achter gepantserde deuren

Een voorbijganger staat stil bij het gebouw waar de bloedige aanslag op de redactie van Charlie Hebdo plaatsvond. Daarbij vielen twaalf doden.Beeld reuters

Het is precies twee jaar geleden dat twee jihadisten dood en verderf zaaiden op de redactie van 'Charlie'. Na een roerige periode gaat het goed met het blad dat nu 'in een kluis' wordt gemaakt.

De redactie van Charlie Hebdo werkt twee jaar na de aanslag op een geheim adres. Verschillende redacteuren verlieten het blad dat deze week hard van zich afbijt.

Werken bij Charlie was altijd al bijzonder. Nadat het redactielokaal werd verwoest met een brandbom in 2011 kregen de belangrijkste tekenaars bewaking. "Maar nu is het alsof we tekenen en schrijven in een kluis", zo verklaarde hoofdredacteur Riss deze week.

Bezoekers worden onderworpen aan een controle van het type dat gebruikelijk is op vliegvelden. Na die eerste, grondige check gaat de tocht, volgens een verslag in de krant Libération, verder door gangen die worden onderbroken door een serie gepantserde deuren en 'wat andere zaken die niet gepubliceerd mogen worden' naar een ruimte met (opnieuw gepantserde) deuren die niet tegelijk open kunnen. Hier wordt de gast opgehaald.

Riss, voluit Laurent Sourisseau, deed vandaag exact twee jaar geleden alsof hij dood was toen de jihadistenbroers Kouachi zijn vrienden en collega's vermoordden. Hij werd alleen geraakt in zijn schouder. In het jongste nummer staat hij in een lang commentaar stil bij de vraag wat er nu over 'Charlie' te zeggen valt. Het ergert hem dat de twaalf doden snel werden bijgezet in 'het rijtje met nare herinneringen'. Maar 7 januari was geen aanslag zoals andere, benadrukt hij. "Op die dag zijn mensen vermoord vanwege hun ideeën, vermoord om wat zij schreven en tekenden."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Beeld anp

'Islamofoob'

De ernst hiervan ontgaat velen nog steeds, aldus Riss. Wie zegt uit welke hoek de aanval kwam, wordt nog immer weggezet als 'islamofoob'. "Er zijn er veel meer dan men denkt die hoopten dat wij met de tijd vergeten zouden worden tot er hooguit nog een ongelukkig fait divers zou overblijven."

Razend is Riss op wie suggereerde dat Charlie het onheil over zichzelf had afgeroepen met 'beledigende tekeningen'. De intellectueel Emmanuel Todd die de 'Je Suis Charlie'-demonstratie - die vier miljoen Fransen op de been bracht - 'een orgie van moslimhaat' noemde, krijgt onder uit de zak. Niemand moet zich illusies maken, waarschuwt Riss: "We laten de pretentieuze idioten blaffen, de karavaan van Charlie trekt verder."

Charlie gaat door, maar dan zonder vier krachten die uit onvrede vertrokken: Stertekenaar Luz, columnist Patrick Pelloux, tekenaar Catherine Meurisse en redacteur Zineb El Rhazaoui. Alle vier waren ze op de ochtend van de aanslag niet aanwezig, omdat zij zich hadden verslapen (Luz en Catherine Meurisse), vrij hadden (El Rhazaoui) of elders werkten (Pelloux).

Plichtsverzaking

Volgens Zineb El Rhazaoui is de sfeer verpest door het vele geld dat door de verkoop van miljoenen nummers en donaties opeens binnenkwam. Vooralsnog zijn er nog steeds twee aandeelhouders, waar Riss er een van is. "Bij Charlie gebeurde wat je altijd ziet als er plotseling veel geld en macht in weinig handen terechtkomt", zegt El Rhazaoui telefonisch. "Vroeger had Charlie weinig middelen, maar er was veel kameraadschap en engagement. Dat is definitief voorbij."

Riss beschuldigt El Rhazaoui op zijn beurt van plichtsverzaking. Ze zou de redactie zoveel mogelijk mijden. Allemaal onzin volgens Zineb, zoals haar auteursnaam kortweg luidt. "Bij Charlie hebben we nooit ambtenarentijden gehad. Ze wilden mij ontslaan, omdat ik een grote mond had. Wij stelden voor dat iedereen aandeelhouder zou worden."

Behalve onverkwikkelijkheden is er ook goed nieuws te melden. Er zijn veel nieuwe medewerkers gevonden, na een aanvankelijk moeizame zoektocht. Deze maand verscheen een Duitse editie en de oplagecijfers zijn bemoedigend. In 2016 werden er wekelijks 50.000 losse nummers verkocht en hadden 60.000 mensen een abonnement. In 2015 verkocht Charlie twee keer zoveel, maar de toekomst van de vroeger zo noodlijdende titel is voorlopig verzekerd.

De toon is nog steeds dezelfde en de bijtende atheïstische spot wordt gelijk verdeeld over alle religies. Maar de tekeningen van Mohammed verdwenen, in ieder geval van de cover. De voorpagina wordt nu waarschijnlijk het vaakst gesierd door de familie Le Pen en de paus. Doelwitten die nooit zullen antwoorden met geweld, zo is opgemerkt. Maar geef ze bij Charlie eens ongelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden