Chaotische staking eindigt in een demonstratie hardrijden

CAP D'AGDE - Twintig jaar geleden werd de toen zeer veelbelovende wielrenner Bernard Hinault op een ontroerend en indrukwekkend moment erkend als de nieuwe patron van het peloton.

JOHAN WOLDENDORP

Het is lunchtijd in Valence d'Agen. Het stadje verheugt zich op een vroege etappe-aankomst in de Ronde van Frankrijk. Om de kas van de Societé du Tour de France zo vet mogelijk te spekken, had de toenmalige oppermachtige rondedirecteur Felix Levitan weer eens een briljante inval gehad: af en toe een dag met twee ritaankomsten. Tegen twaalven finishen, een uurtje of anderhalf rust en dan weer kwiek op de fiets voor een volgende etappe. Twee winnaars, twee etappeplaatsen, twee keer kassa. Het peloton mort. Levitan tracht tweedracht te zaaien omdat in de karavaan een krachtige leider ontbreekt. Eddy Merckx is al een paar jaar gestopt, en Lucien van Impe en Bernard Thevenet zijn slechts tussenpausen. Hinault debuteert als Tourrenner. Vlak voor de finishlijn knijpen de coureurs plotseling in de remmen. Voorgegaan door de karaktervaste Breton wandelt de groep over de streep. De etappe wordt uiteraard geannuleerd.

Het was, in 1978, de laatste grootschalige rennersactie. De rust in dat opzicht werd gisteren opnieuw verstoord, al was de werkonderbreking minder goed georganiseerd. Bij het kilometerbord nul, net buiten startplaats Tarascon-sur-Ariège, houden de renners plotseling halt. Er ontstaan, soms emotionele, discussies tussen Tourdirecteur Leblanc en renners onderling. Jan Ullrich, in een bijna vergelijkbare positie als Hinault in 1978, weigert zich op te werpen als voorman van de actievoerders. Zijn ploeg Telekom wil gewoon rijden. Na ruim een kwartier vertrekt de karavaan, maar vrijwel onmiddellijk daarop houdt ze andermaal halt. Laurent Jalabert, volgens de UCI-ranking de nummer een van de wereld, geeft het stopteken. Er volgt wederom een onderhoud met de Tourdirectie, er zijn opnieuw ploegen die gewoon aan het werk willen. Een minderheid, bestaande uit Once, Banesto, Mercatone Uno, Polti, TVM en Kelme, weigert mee te doen. Na 55 minuten vruchteloos onderhandelen en afwisselend op en afstappen, is Leblanc het beu en kondigt aan over vijf minuten te zullen vertrekken. Hij constateert een gebrek aan eenheid en speculeert door te bluffen op een spoedig vertrek uit Tarascon.

Voor hem staat uiteraard vast dat de show gewoon door moet gaan. Voor het massaal toegestroomde publiek langs de route, voor de organisatie rond de etappe en om te voorkomen dat woedende toeschouwers zich tegen de renners en de Tour gaan keren. “Dat zou het voortbestaan van de wedstrijd zelfs op het spel zetten”, klinkt het lichtelijk pathetisch uit zijn mond. “Want ondanks het feit dat de Tour wordt geteisterd door dopingaffaires, komt het publiek in grote getale op en juicht het de renners toe.” Leblanc vertrekt op het aangekondigde tijdstip. Riis snelt als eerste achter hem aan, druppelsgewijs gevolgd de rest. Na zestien kilometer is het peloton compleet. De dreiging dat finishplaats Cap d'Agde aan het eind van de middag op een lege huls wordt getracteerd, is na ruim vijf kwartier afgewend. De renners maken er uiteindelijk geen demonstratief trage onderneming van, maar voeren het tempo zo hoog op, dat Tom Steels slechts twintig minuten na het voorziene (langzaamste) tijdschema de massasprint wint.

Over de werkelijke reden van de werkonderbreking bestaat al gauw geen twijfel meer. Net als in 1966, toen renners in de negende etappe (Bordeaux-Bayonne) na vijf kilometer afstapten om hun ongenoegen over de eerste dopingcontrole te uiten, zijn verboden stimulerende middelen andermaal de aanleiding het werk neer te leggen. De renners zijn de verdachtmakingen, de onderzoekmethoden van de Franse jusitie en het negatieve imago van hun sport, niet in het minst door de kritische aanpak van de pers, beu. Het is een optelsom van factoren. De een stapt af omdat hun Festina-collega's in de gevangenis van Lyon onbeschoft zouden zijn behandeld. De ander protesteert tegen het uit vuilniszakken vissen van lege ampullen cortico-steroïden bij het hotel van het nietige Asics. Een van de renners was ziek geworden en had nota bene van de Tourarts het betreffende middel toegediend gekregen. Blijft overigens wel de vraag hoe er meerdere injectienaalden, met initialen van de renners, in het afval terecht kwamen. “We zijn vee”, constateert Laurent Jalabert. “We nemen deel aan het grootste wielerevenement ter wereld, maar krijgen daarvoor niet de erkenning.”

Leblanc praat vanochtend voor de start van de dertiende etappe verder met de rennersdelegaties, een per ploeg, en met Jalabert als algeheel woordvoerder.

Uiterst verheugd memoreert hij dat de coureurs het signaal goed hebben opgepakt. Ze voeren vanaf het begin het tempo hoog op - het gemiddelde bedraagt 48,7 km per uur - de strijdlust dwingt ook bewondering af. Actievoerder Jalabert is geen inspanning te veel om twee keer te scoren. De Fransman zit met zijn broer Nicolas Voskamp in een lange ontsnapping en mag zich geruime tijd de nieuwe leider van het algemeen klassement wanen. De maximale voorsprong bedraagt 4,50 minuten, zijn achterstand op Ullrich is 3,01. Na honderd kilometer blaast 'Jaja', na het gedwongen vertrek van Richard Virenque tegen wil en dank de nieuwe Franse volksheid omdat hij zich inmiddels meer Spanjaard dan Fransman voelt, de aanval af. Hij moedigt de TVM'er aan op de etappezege te azen. Als een blijk van eerherstel kennelijk. Per saldo leek Jacky Durand, zondag reeds winnaar in Montauban, echter de beste papieren te hebben. Een paar honderd meter voor de finish werd hij achterhaald door het peloton. Belgisch kampioen Tom Steels noteerde, na zijn triomf in Dublin, zijn tweede dagoverwinning.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden