Recensie

Chaos overheerst in de theatersoep van Nkenguégi

Vlot vol acteurs: koddig en warrig.Beeld RV

Theater
Dieudonné Niangouna
Nkenguégi

Hoe kan een voorstelling die maar liefst drie uur duurt, schijnbaar structuurloos is en waarbij twee derde van het publiek de zaal vroegtijdig verlaat, toch interessant zijn? Het Holland Festival presenteert 'Nkenguégi', het derde deel van 'La trilogie des vertiges' (Het drieluik van de hoogtevrees) van de Congolese regisseur en schrijver Dieudonné Niangouna. De eerste twee delen werden in 2010 en 2013 door het festival gepresenteerd, dus deel drie kon niet met goed fatsoen worden overgeslagen.

'Nkenguégi' verwijst naar een stekelige plant, door Congolese herders gebruikt om het vee bijeen te houden en roofdieren te weren. Deze plant verbeeldt voor Niangouna de worsteling met vrijheid en veiligheid die veel Afrikanen voelen: waar vind je nog bescherming als de grenzen onveilig zijn? Niangouna schetst een volle, chaotische wereld waarin personages, tijd en ruimte door elkaar lopen. Een 'feestje van aankleden en reflecteren' noemt een van de acteurs het, een 'theatersoep' zegt een ander. Ongrijpbaar, boos, continu op volle energie en vol tegenstrijdigheden verstrijkt in Nkenguégi de tijd.

Centraal staat een enscenering van Géricaults beroemde schilderij 'Het vlot van de Medusa' uit 1818, waarop vijftien overlevenden van een schipbreuk voor de kust van Mauritanië zijn afgebeeld. Ze overleefden dankzij kannibalisme. Dit schilderij dient hier als symbool voor de vluchtelingenproblematiek waarmee Afrika en Europa worstelen. In een amateuristische stijl spelen de tien acteurs (waaronder Niangouna zelf) de personages op het vlot.

Het is een koddig, maar verwarrend geheel. De scènes worden afgewisseld met een overlevende op een roeiboot (na de ondergang van de Titanic?), die dagenlang half bewusteloos doorbrengt. Af en toe barst de groep uit in vrolijk meerstemmig gezang. Ze dragen maskers, vieren feestjes en voeren schijngevechten uit. Het is een voortdurend kolkende, draaiende, doorgaande vertelling zonder rustpunt, alsof je een kijkje krijgt in het chaotische brein van een ontheemd en getraumatiseerd persoon die geen structuur aanbrengt tussen heden en verleden, feit en fictie.

Niangouna excelleert als schrijver van ellenlange tirades, fel en boos, tegen politiek, bureaucratie, Afrikaans slachtofferschap en gebrek aan werk. Een van de krachtigste eigenschappen van Afrikanen noemt hij het vermogen om trauma's uit te wissen en opnieuw te beginnen. Nkenguégi zit vol met dit soort scherpe, cynische observaties, hoewel die helaas in de overvolle en veel te lange ongestructureerde performance al snel ondergesneeuwd raken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden