'Chantal in bad' of 'even de boekhouding doen'

De blootbladen moeten uit de schappen bij de gerenommeerde boekhandel W.H. Smith in Londen. Niet omdat de Engelsen opeens kuiser zijn geworden, maar omdat de seksboekjes en -blaadjes doodeenvoudig niet meer verkopen. Shell meldde eerder dit jaar te stoppen met de blootverkoop. Er kwamen teveel klachten over binnen, was de opgegeven reden. De pomphouders vonden het niet erg. 'Het verkoopt toch niet meer', zei een benzineboer uit Kerkrade in Trouw.

Toch, blijkt uit een rondgang, is er in de naaktuitgeverij geen sprake van paniek. De markt verschuift alleen wat, naar cd-roms, naar Internet en naar andere boekjes dan vroeger. Want seks is en blijft een sterk product. Er wordt veel geld aan besteed. Zo'n 2 miljard gulden per jaar, rekende twee jaar geleden de aan de Erasmus Universiteit werkzame bedrijfskundige L. Mens uit. Daarin is de afgelopen jaren geen verandering gekomen, meent zij. Mannen kopen nog steeds meer dan vrouwen. Ze kopen pure seks in bij hoeren, of afgebeelde en gefantaseerde seks bij de boek- of computerwinkel. Ze kopen nakende wijven op Internet, of zoeken nieuwsgroepen af naar gratis plaatjes.

“SexSexFuckCuntAssNakedBabesSexLesbiansAnalPictures.” Op Internet weten ze hoe ze moeten adverteren. Want de meeste bezoekers op een porno-site komen daar nadat ze eerst een trefwoord hebben ingetypt in een zoekmachine en wie op zoek is naar blote meisjes zoekt op een van bovenstaande woorden. Schrik niet, zo'n zoektocht naar bijvoorbeeld 'sex' levert meer dan 75.000 verschillende adressen van porno-websites op.

“Internet neemt sekshandel wind uit de zeilen”, voorspelde de Telegraaf dan ook afgelopen donderdag. Maar zo simpel ligt het niet. Ten eerste moet de Internetter ook voor veel cyber-naakt betalen ('tik hier uw creditcardnummer in') en ten tweede is het op dat net toch nog een heel gezoek naar het juiste plaatje, weten de deskundigen. “Internet komt maar deels in de plaats van oude media als boekjes en video's. De vraag in die sector, geloof ik, is vele malen groter dan we nu weten. Het moet alleen zo stiekem dat diegenen die nu geen boekjes durven te kopen wel op zolder achter hun computer durven te kijken”, zegt Arthur Martin, uitgever van Bookpress in Wormerveer.

Bookpress maakte het afgelopen jaar een lichte omzetdaling mee. Deze uitgever, bekend van onder meer Candy, Seventeen, Chick en tal van andere seksboekjes, heeft echter niet over gebrek aan inkomsten te klagen. De Chick-Internet-site loopt juist geweldig, evenals het blad zelf. “Dankzij Internet heb ik klanten uit de hele wereld en het blad zelf is laatst succesvol gerysteled.” Terugloop is er wel bijvoorbeeld bij Seventeen en Candy, maar door de bank genomen zit er nog altijd toekomst in seks, denkt Martin.

De Bookpress-bladen zitten nu op een oplage van 25.000 tot 35.000 stuks. Dat is, zeker ten opzichte van dertig jaar geleden, weinig. Toen rolden ze in oplages van 125.000 van de drukpers. Maar niet alleen de videoband, de cd-rom of Internet is debet aan die daling, ook het feminisme leverde een gevoelige klap. “Wij werden een stelletje viespeuken. Men koopt die boekjes wel, maar vertelt het niet meer. In de videotheken is 40 tot 50 procent porno, maar niemand huurt ooit een videoband. Op televisie is seks het enige wat scoort, maar nooit kijkt er iemand die je kent.”

Ook de oplage van Playboy en Penthouse is in de afgelopen jaren gedaald. Playboy had in 1990 nog een betaalde oplage van 128.000; Penthouse van 97.000. Vorig jaar was dat gedaald naar 112.000 voor Playboy en 78.000 voor Penthouse. P.J. Jansen, woordvoerder van Betapress, de grootste distributeur van tijdschriften en ook pornoblaadjes, weet echter dat de markt redelijk stabiel is. “Geen achteruitgang en geen vooruitgang”, is zijn indruk. Betapress verspreidt ongeveer dertig tijdschriften met echte porno en verder de 'gewone' erotische bladen als Playboy en Penthouse. De oplagedaling van laatstgenoemde bladen is ten gunste gegaan van andere blootbladen, vermoedt Jansen. Het best verkopen de bladen in Amsterdam en omstreken. De toeristen durven, ver van huis, eerder een blaadje te kopen.

Dat de verkoop van seks in Amsterdam goed loopt, bevestigt de eigenaresse van Nolly, een winkel met seksblaadjes en -films in Amsterdam. “We verkopen zeker niet minder. Er gaan zelfs meer films over de toonbank, want die zijn in een paar jaar tijd veel goedkoper geworden. De gemiddelde prijs was een paar jaar geleden nog 50 gulden, dat is nu 30 gulden. Er wordt ook heel veel aangeboden op de internationale markt, veel nieuwe titels. En de mensen die een film kopen, kopen er vaak een blaadje bij.”

Bij Nolly verkopen ze, naast video's, ook cd-roms. Die kunnen veel anoniemer worden afgespeeld. Gewoon op de computer, thuis of op kantoor. 'Even de boekhouding doen', zegt Nolly ook, terwijl het gezin naar Sesamstraat kijkt. Maar ook bij de cd-roms geldt: nu de prijzen zijn gekelderd en het nieuwtje van de computer-cd af is, gaat er minder over de toonbank, en levert het ook nog eens minder op. Bovendien: wie een computer heeft, kan ook op Internet terecht.

“Internet is een uitkomst voor die mensen die in het geheim naar seks moeten kijken, maar dat is niet de hele markt”, zegt R. Verhagen, videotheekhouder te Amsterdam en vice-voorzitter van de vereniging voor videodetaillisten. “Voorlopig is het bijvoorbeeld niet mogelijk hele films via Internet af te spelen. Dat komt wel, maar ik zie ook een belemmering in de telefoonkosten. Het is niet bepaald gratis om anderhalf uur ingelogd te zijn. Ten tweede is het aanbod in de videotheken overzichtelijk gerubriceerd. De huurder kan op het inlegvel zien of deze band is wat hij zoekt, en dat moet je op Internet altijd maar afwachten.”

In de videoverhuurbranche maakt porno al jarenlang geen 40, zoals Bookpress beweerde, maar zo'n 10 tot 12 procent van de omzet uit. Daar is geen verandering in gekomen, afgezien van een maandelijks schommelend procentje meer of minder. “Wat scheelt is of je regelmatig nieuwe producten hebt staan. Dan krijg je meer klanten. Is dat zo, dan hou je die twaalf procent.”

In de video-verkoop zit volgens Verhagen nog wel een procentje of wat méér. “Dat gebeurt ook via postorderbedrijven en iedereen weet: hoe anoniemer, hoe beter.” In de toekomst zal niet Internet, maar de video-cd de plaats innemen van de huidige videoband. Ook komen er, mocht daar een markt voor zijn, pay-per-view kanalen met porno op de kabel. Bookpress-baas Martin zegt daarover al in gesprek te zijn met kabelexploitant Casema, actief in het westen des lands.

Zo'n televisiesekskanaal is vooral bedoeld voor stellen, om gezamenlijk op ideeën te komen. Die werken nu nog met videobanden ('de helft van de pornobanden wordt gehuurd door paren', zegt videoverkoper Verhagen), met televisieprogramma's als 'De Wallen op stap' of met mildere erotische boekjes.

Zoals het pas op de markt verschenen 'erotische blad' Passie. Passie is juist een succes. Het blad bestaat een jaar en de oplage is gestegen van 36.000 naar 60.000. De foto's laten niet veel meer dan blote borsten zien. Passie mikt op de 'eigen' markt; vooral de rubriek ingezonden blootfoto's in het genre, Chantal in bad, Debbie onder de douche, is populair. Uit de reacties blijkt dat het blad veel door stelletjes wordt gelezen en bekeken. “Het is de Penthouse of de Playboy voor de gewone man”, zegt uitgeefster Shira Alaydrus. “Dat bestond niet in Nederland. Penthouse, Playboy of Aktueel hebben modellen die onbereikbaarheid uitstralen, of hebben een vage formule, met nieuwsartikelen of interviews. In Passie staan vrouwen die bij wijze van spreken in je eigen straat wonen. Dat spreekt aan, merken wij. Het is een blad voor en door de lezers.”

De markt verschuift: meer samen kijken, meer elektronica. Maar evenveel seks. De bladen, hoewel minder, blijven. Uitgever Martin: “Er zijn theorieën dat maar een beperkte groep geïnteresseerd is in porno, maar die zijn allang gelogenstraft. Voor die mensen die niet naar de winkel durven, is Internet een functionele oplossing. Dertig procent van de Nederlanders durft nooit de drempel van een seksshop over. Wie dat wel durft koopt nog steeds bladen. Want iedere man, laten we daar nou niet moeilijk over doen, vindt het leuk om een meisje naakt te zien. Of halfnaakt, daar geef ik persoonlijk de voorkeur aan.”

“Met porno blijft het moeilijk thuiskomen. Maar zoals de markt nu is, zal het blijven. Per slot van rekening kun je een boekje kopen en ergens anders dan thuis bekijken. Bovendien: een blad kun je in je eigen tempo doornemen. Sinds er televisie is, lees jij toch ook nog wel eens een tijdschrift?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden