'Champagne in je eentje kan heel goed'

Vroeger hóórde het erbij: voor het kerstdiner in familiekring werd ook een zielige alleenstaande uigenodigd. Heerlijk, die vanzelfsprekendheden. Eerste kerstdag kwamen de ouders, tweede kerstdag was gereserveerd voor een bezoek aan de schoonouders. En iedere alleenstaande broer kon erop rekenen bij zijn oudste zus aan tafel te kunnen aanschuiven.

Maar de tijden zijn veranderd. Familiebanden zijn losser geworden en daardoor minder regelgevend. Tegelijkertijd zijn alleenstaanden niet zielig meer. Misschien vooral doordat ze met zoveel méér zijn dan vroeger. Nederland telt bijna drie miljoen alleenstaanden van 25 jaar en ouder. Een paar jaar geleden kon je bij de PLOA (Platform voor organisaties voor alleenstaanden) nog een lange lijst krijgen met speciale kerstvieringen her en der in het land. Die lijst wordt niet meer samengesteld. Ten eerste omdat er sporadisch nog een vrijgezellen-kerstfeest wordt georganiseerd, maar ook omdat er geen vraag meer naar is.

Inez van Eijk, die moderne zeden en gewoonten op de voet volgt (en ze voor Teleac heeft beschreven in Etiquette A-Z en in Bij jou of bij mij, een boek over moderne omgangsvormen) weet zeker dat de meeste alleenstaanden zich tegenwoordig geen 'slachtoffer' of 'kneus' meer voelen. Dat neemt niet weg dat ze het misschien met de feestdagen wèl vervelend vinden om alleen te zijn.

Van Eijk: “Ik heb gemerkt dat mensen die er het hele jaar door vrede mee hebben, ineens tegen de feestdagen de pest in krijgen dat ze alleen zijn. Ook doordat deze periode in de media zo vreselijk opgeklopt wordt. Kerstfeest is niet meer die bijna-plechtige familiebijeenkomst, nee, het is een glamourous party geworden. Met de nadruk op grote gezelschappen, dure feestkleding en luxueus eten. Afgezien van het feit dat het jammer is dat Kerstmis hierdoor vervlakt, wordt het voor alleenstaanden steeds moeilijker om er niet aan mee te doen.”

De enige oplossing voor alleenstaanden die de kerstdagen niet in hun eentje willen doorbrengen, vindt Van Eijk, is zelf het initiatief nemen. “Nodig mensen bij je thuis uit, of bedenk hoe je met goede vrienden een gezamenlijk diner kunt organiseren. Je kunt ook gewoon wèggaan, het land uit. Er zijn talloze kerstreizen - ook voor alleengaanden - naar oorden waar je nauwelijks iets van kerstsfeer hoeft te merken. Aan de andere kant is het ook niet goed om krampachtig naar een oplossing te zoeken. Champagne in je eentje kan heel goed, hoor. Dan drink je níét die hele fles leeg... of misschien juist lekker wèl. Ik ben er altijd voor om het jezelf zo gezellig mogelijk te maken en ook als je in je eentje bent, lèkker te eten en te drinken.”

UITNODIGEN?

Toch is er ook een keerzijde aan het luchtige bestaan van de niet-zielige alleenstaande, heeft Van Eijk gemerkt. Mensen denken er helemaal niet meer aan om ze voor de feestdagen te vragen. Of ze aarzelen om bijvoorbeeld een gescheiden man in de familiekring uit te nodigen, omdat ze niet willen dat 'hij denkt dat wij hem zielig vinden'.

“Om dat te voorkomen zou je kunnen benadrukken dat je zijn aanwezigheid bijzonder op prijs stelt”, zegt Van Eijk. “Dat is beter dan, uit angst op tenen te trappen, iemand op een vrijblijvende manier 'erbij' te vragen. In het algemeen zijn wij tegenwoordig geneigd om een uitnodiging zó te stellen dat het niet erg is om te weigeren. 'Kom es langs', hoor je dan. Of: 'als je zin hebt, kom dan met de kerstdagen bij ons aan. Dat is natuurlijk geen uitnodiging. Integendeel, dat is dé manier om iemand aan het twijfelen te brengen of zijn of haar aanwezigheid wel gewaardeerd wordt.”

Volgens reisorganisatie Kras is er eind december sprake van een verhoogde belangstelling voor alleenstaanden-reizen. Vooral voor reizen van een dag of twaalf, die zowel de kerstdagen als het oudejaar overlappen. Tijdens deze vakanties is er een uitdrukkelijk niet-verplichtend programma. Met kerst en oud en nieuw is dat programma feestelijk getint, maar ook dan hóéft niemand mee te doen. “Vraag je mensen van tevoren of ze daar bij willen zijn dan zeggen ze 'nee', maar onze ervaring is dat het merendeel - eenmaal ter plaatse - toch van harte meedoet”, zegt een woordvoerder van Kras. Dat mensen vragen naar een reis waarop ze helemaal niets van feestelijkheden merken, komt volgens een woordvoerder van Kras-reizen niet voor: “Maar op een reis naar India of Egypte kun je er zeker van zijn dat het kerstgehalte tot een minimum beperkt is.”

Alleenstaand of niet, omgangsvormen rond de feestdagen zijn volgens Van Eijk in deze moderne tijden sowieso niet eenvoudig. Zo klaagde een vrouw wier vader en moeder waren gescheiden en allebei hertrouwd: “Twee kerstdagen is niet genoeg.” Ook de ouders van haar man hadden namelijk ieder een nieuwe partner. Omdat het haar uiteindelijk niet lukte om binnen twee kerstdagen vier ouderparen tevreden te stellen, boekte ze een kerstreis voor twee personen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden