Celstraf zal Navalny niet tegenhouden

Navalny werd zondag bij aanvang van de demonstratie gearresteerd.Beeld AFP

Oppositieactivist Aleksej Navalny krijgt twee weken cel. Het maakt net zo weinig indruk als het westers protest daartegen.

Een celstraf van vijftien dagen en een geldboete van 300 euro. Het is de prijs die de Russische oppositiepoliticus Aleksej Navalny betaalt voor de protesten van dit weekend. Hij riep de Russen op de straat op te gaan en tot ieders verbazing werd daar, een jaar voor de presidentsverkiezingen, massaal gehoor aan gegeven. Door het hele land werd gedemonstreerd tegen de corrupte overheid, zelfs in de van oorsprong regeringsgezinde regio's.

Voor Navalny zal de straf die de rechter hem gisteren oplegde niet als een verrassing komen. De Russische oppositiepoliticus is inmiddels vaste klant bij Justitie. Ondanks alle veroordelingen kunnen de autoriteiten niet voorkomen dat hij relatief veel Russen weet te interesseren voor zijn onderzoeken naar de corrupte praktijken van overheidsfunctionarissen. Zijn laatste film waarin Navalny alle omstreden vastgoedbezittingen van premier Dmitri Medvedev op gelikte wijze in beeld brengt, werd miljoenen keren bekeken op YouTube, en zijn blog wordt massaal gelezen. Dat is bijzonder in een autocratie waar de staats-tv bepaalt wat de bevolking te zien krijgt en waar het voeren van oppositie bijna niet meer mogelijk is. De meest toonaangevende dissidenten zijn uitgeweken naar het buitenland (Michael Chodorkovski), vermoord (Boris Nemtsov) of vergiftigd (Vladimir Kara Moerza).

Presidentsverkiezingen

In dat klimaat blijft corruptiebestrijder Navalny overeind. Hij was ook de drijvende kracht achter de protesten in 2011, de grootste sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Tijdens deze demonstraties aan de vooravond van de Russische parlementsverkiezingen riep Navalny op niet te stemmen op Poetins Verenigd Rusland, 'de partij van oplichters en dieven'. De partij won, maar niet overtuigend. In 2013 kwam hij dichterbij de macht dan ooit toen hij tijdens de burgemeestersverkiezingen in Moskou met 27 procent van de stemmen opvallend tweede werd. Hij wilde volgend jaar ook meedoen met de presidentsverkiezingen, maar die poging werd vorige maand in de kiem gesmoord. Hij werd door een rechtbank in Kirov veroordeeld voor een oude aanklacht - het stelen van tienduizend kubieke meter hout - en mag daarom niet meedoen.

Navalny geeft niet op en probeert de Russen nu op andere manieren aan te spreken. "Daarin is hij vrij succesvol", zegt socioloog Stepan Gontsjarov van het Levada Centrum in Moskou. "Navalny weet als geen ander jongeren te betrekken bij zijn zaak." Ook dit weekend waren het vooral jonge Russen die de straat op gingen. Het Kremlin zegt dat Navalny tieners heeft betaald om te demonstreren.

Eendjes

"Navalny is niet de typische Russische oppositieleider die zware onderwerpen als het liberalisme of het recht van minderheden aansnijdt", zegt Gontsjarov. Dat zijn thema's die de gemiddelde Rus niet echt aanspreken omdat deze vooral behoefte heeft aan economische stabiliteit. "Navalny is anders. Hij maakt zijn publiek op grappige wijze duidelijk dat ze makkelijk situaties kunnen veranderen", zegt de socioloog. Hij noemt het plastic badeendje dat de demonstranten dit weekend op verzoek van Navalny meenamen tijdens de protesten. Het is een verwijzing naar de film over Medvedev die zelfs een apart huis bezit voor zijn eend.

Het is de vraag of Navalny de Russen blijvend kan mobiliseren. "Onderzoek wijst uit dat jonge Russen uiteindelijk niet geïnteresseerd zijn in corruptie, het onderwerp waar Navalny zich hard voor maakt. Ze hebben iets grappigs nodig om bij aan te haken. En Navalny speelt daar handig op in."

Provocatie wordt niet getolereerd

Niet alleen Aleksej Navalny werd dit weekend vastgezet. De Russische autoriteiten arresteerden ook medewerkers van Navalny die de demonstratie via internet wilden uitzenden, net als honderden demonstranten. Europa en de Verenigde Staten eisen onmiddellijke vrijlating. De politie-inzet is in strijd met de ook in de Russische grondwet vastgelegde vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering, zei EU-buitenlandchef Federica Mogherini. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov noemde de protesten "een provocatie".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden