CDA zet alles op alles voor bastion Brabant

Rene Peters, nummer 3 op de verkiezingslijst van het CDA, op campagne in het Brabantse dorp Made.Beeld Maikel Samuels

Om het CDA terug te brengen in het centrum van de macht, moet de partij Noord-Brabant heroveren. René Peters, nummer drie op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer, is het geheime wapen.

Op een bord aan de Heihoeksingel in Oss hangt tussen de posters van VVD en de SP zijn portret: René Peters, de plaatselijke CDA-wethouder die op een prominente plaats staat op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. In het eetcafé Miens licht hij toe: “Ik heb mij gemeld. Dan heb je een gesprek, en nou ja, vervolgens zetten ze je op plek drie. Ik ben zeer vereerd. Leuk.” Peters haalt de schouders op.

De 40-jarige politicus is een no nonsense-man. Hij is bijvoorbeeld wars van stropdassen, draagt een blouse met five-pocketbroek en alleen als het moet een jasje. Peters groeide op in Oss, studeerde geschiedenis in Nijmegen en ging het onderwijs in, als leraar en manager. Op 23-jarige leeftijd werd hij lid van het CDA. “We zijn met z’n allen verantwoordelijk voor de samenleving”, geeft hij als motivatie. “De een heeft het beter getroffen dan de ander. Je moet elkaar helpen, in de straat en in de buurt. Zo voel ik dat tot in mijn kleine teen.”

Het CDA heeft plannen met Peters. Hij staat niet voor niks op nummer drie. Hij moet na zes jaar wethouderschap in Oss, een SP-bolwerk, Brabant heroveren. Hij krijgt steun van een aantal andere Brabantse politici die nu al in de Tweede Kamer zitten. Er is werk aan de winkel.

Van oudsher is Brabant CDA-land, maar de laatste decennia is de vaste grond onder de voeten verdwenen. Stemde in de jaren tachtig nog zo’n 40 procent van de Brabanders op het CDA, dat zakte via ruim 30 begin deze eeuw naar 9 procent bij de laatste verkiezingen. Nieuwkomers als de SP en de PVV kaapten kiezers van het CDA en daar kwam bij de laatste verkiezingen, vijf jaar geleden, de VVD als geduchte concurrent bij.

Deze weken is Peters vooral in Brabant. Afgelopen week was hij onder meer in Drimmelen, Etten-Leur en in Heesch. Een totaal andere sfeer dan in 2012, zegt hij over de campagne van nu. “Ik krijg bijna alleen maar positieve reacties.” Als hij op pad is, vraagt hij steeds of de antwoorden van de politiek passen bij de vragen van de burger. De kiezer waardeert die aanpak, meent hij.

Nabijheid

Peters denkt dat hij zijn ervaring in het onderwijs en als wethouder straks in Den Haag ook goed kan gebruiken. Hij signaleert bijvoorbeeld dat de rekentoets in het onderwijs leerlingen die de toets niet halen belemmert. Zij lopen vast terwijl zij met iets anders, iets technisch, heel goed vooruit kunnen. Hij ziet hoe gemeenten worstelen met het financiële risico om arbeidsgehandicapten aan de slag te helpen. “Dan denk je al snel: hoe kunnen ze dit in Den Haag zo bedenken?”

Zijn gedachten verwoordt hij om de paar dagen in een blog. Of in een vlog. Zo zien we Peters op het gemeentehuis waar hij vertelt over het nieuwe ‘Huis van de Wijk’. Iemand wilde een ruimte en een kan koffie en begon het buurthuis 2.0 ‘zonder procedures en proces’. Peters in het filmpje: “Eens kijken wat ik daarmee kan in Den Haag.” Voor de video’s moet hij nog een beetje oefenen, vindt hij zelf.

Als hij straks Kamerlid is, gaat hij Oss missen, zegt hij. “Maar de Tweede Kamer vergadert op dinsdag, woensdag en donderdag. Dus ik ben drie of vier dagen per week nìet in Den Haag. Dan trek ik de provincie in. Ik leg graag de werkelijkheid van de mensen naast die in Den Haag. Wij hier in Brabant vinden Den Haag al snel ver weg. Je moet niet alleen in de campagne, maar voor langere tijd dat gevoel van nabijheid brengen.”

Rene Peters in gesprek met een cliënt van Zorgcentrum de WijngaerdBeeld Maikel Samuels

Het CDA benadrukt de laatste jaren dat Kamerleden de regio waar zij vandaan komen vertegenwoordigen. Twee jaar geleden wist de partij zich bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten op die manier redelijk te herstellen en kwam overal in het provinciebestuur. Behalve in Brabant, want daar verloor het CDA een zetel en belandde in de oppositie. Er moet nu dus stevig campagne worden gevoerd in die provincie met een kandidatenlijst vol regionale kandidaten. Zonder succes in het oude bastion Brabant is er landelijk nauwelijks een triomf mogelijk. Daarom staan bij de eerste twintig namen van aspirant-Kamerleden drie Brabanders, tegen één Fries en één Groningse.

Bij de verkiezingen in 2012 verloor het CDA de stemmen van boeren en ondernemers aan de VVD en verdween de aanhang onder de burgers naar PVV en SP. Die laatste partij zit nu in het provinciebestuur. De SP won in straten en buurten waar het CDA altijd dominant was.

“Ik doe nu hetzelfde als de SP maar dan zonder het activisme”, zegt René Peters. “Presentie is heel belangrijk. Je moet horen, luisteren, snappen hoe het zit. Je moet er bovenop zitten. Ik wil geen activisme want dat betekent dat je dingen belooft die je niet kan waarmaken. Wij zien bijvoorbeeld net als de SP dat sommige mensen zorg mijden vanwege de eigen bijdrage en dat is niet goed. De SP belooft de eigen bijdrage af te schaffen en wij zeggen: ‘Verlaag de eigen bijdrage’, want dat is realistischer. Kom voor reële problemen met reële oplossingen.”

Op een bijeenkomst een dag later in Podium Bloos in Breda wordt hij naar voren gehaald: “Als je een Brabander tekent, kom je uit bij René Peters”, zegt de man die de avond aan elkaar praat. Peters staat er naast met zijn handen in de zij. De Zeeuwse wielrenner Johnny Hoogerland doet ook het woord. Hij zegt dat het CDA net als hij is: altijd in de aanval.

Op de foto schudt Rene Peters schudt de hand van Bas Vos (rechts) de directeur van zorgcentrum de Wijngaerd.Beeld Maikel Samuels

Even later verschijnt partijleider Sybrand Buma. Hij is vroeger vaak op vakantie geweest in Brabant, in Loon op Zand. “Het was een lange rit vanuit Friesland. We deden er twee dagen over met onze lelijke eend en bleven een nacht in Zeist bij grootmoeder om vervolgens de grote rivieren over te steken. De fietsen kwam later, vanuit Sneek met de goederentrein.”

Bron van onzekerheid

De lijsttrekker pept de CDA’ers wat op. Hij verwijst naar het carnaval, een ‘oeroude traditie die levend moet blijven’. Er is al zo veel veranderd. “Leefverbanden zijn groter geworden. Persoonlijke banden zijn losser en abstracter.” De boodschap van Buma is dat er behoefte is aan nieuwe verbindingen en ‘een Brabant dat we door willen geven aan onze kinderen’.

“We hebben elkaar nodig om te kunnen leven”, zegt Buma. “We hebben te lang geloofd dat met de voltooiing van de verzorgingsstaat onze samenleving volmaakt zou zijn. Maar ondertussen zagen wij niet dat ditzelfde streven de voedingsbodem legde voor het individualisme, voor de ondermijning van ons besef van saamhorigheid en gedeelde verantwoordelijkheid. Daarin ligt de bron van onzekerheid in de samenleving.”

Het is een herkenbaar verhaal, constateert CDA-lid René Vrieling. De oude verbanden in Brabant zijn verdwenen. “Pim Fortuyn had het al over de verweesde samenleving. De katholieke kerk, de boerenbond en dergelijke organisaties zijn er niet meer. Daar moet iets nieuws voor in de plaats komen en daarom is het goed dat Buma aandacht heeft voor normen en waarden, voor een samenleving waar men weer oog heeft voor elkaar.”

De ex-voorzitter van de afdeling Tilburg denkt dat Brabant het CDA woensdag goed gezind is, want hij ziet een kentering. De ontwikkeling van de economie is niet meer dominant. Hij verwijst naar premier Mark Rutte als hij zegt: “Je kunt wel lopen te pochen dat wij uit de crisis zijn, maar er is meer nodig dan geld verdienen. De kiezers zien dat ook.”

Nee, stelt Vrieling, het verhaal van Buma is geen verlangen naar de Brabantse werkelijkheid van vroeger. “Vroeger komt niet terug. Maar hij heeft plannen zoals een sociale dienstplicht waarmee mensen weer bewust worden van hun verantwoordelijkheid. Dat zijn ideeën die breder leven dan alleen bij christelijke mensen. Je hoort Buma ook geen teksten uit de bijbel voorlezen, want normen en waarden leven bij iedereen.”

Rene Peters in gesprek met een zorgverlener (rechts) en een client (links) van Zorgcentrum de Wijngaerd.Beeld Maikel Samuels

Petje af voor die Buma, zegt Ton Rombouts, burgemeester van Den Bosch en lid van de Eerste Kamer voor het CDA. Hij is de man die de verkiezingsnederlaag van het CDA van vijf jaar geleden onderzocht en met zijn commissie concludeerde dat het CDA onbekend en onduidelijk was. Bovendien was er in 2012 onenigheid, met name als gevolg van de samenwerking met de PVV, zo schreef hij in zijn rapport.

De Brabantse burgemeester vindt dat het CDA zich heeft herpakt. Drie jaar geleden schreef hij nog in het partijblad ‘Christen Democratische Verkenningen’ dat Buma een eenzijdige agenda hanteert gericht op een kleinere overheid en lastenverlichting. Inmiddels, constateert hij in het Bredase theater, is er ook een immaterieel verhaal. “Er is geen onenigheid meer en de boodschap van het CDA is duidelijk. Nu is het nog de vraag of het ook bij de kiezer overkomt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden