CDA verwijt Jorritsma oneigenlijk gebruik subsidies bij Spoorwegen

UTRECHT - De Kamerfractie van het CDA roept minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) ter verantwoording vanwege het vermoeden dat het vrachtvervoerbedrijf van de NS oneigenlijk gebruik heeft gemaakt van subsidiegeld. Van de subsidie die NS Cargo vorig jaar van de minister heeft ontvangen om zelfstandig te kunnen overleven, is een belangrijk deel naar NS Reizigers gesluisd.

Volgens Jorritsma was dat het gevolg van “financiële verplichtingen” van NS Cargo aan NS Reizigers. Het CDA vermoedt echter oneigenlijk gebruik van subsidiegeld en zal vandaag om een onderzoek vragen.

CDA-woordvoerder Gerd Leers heeft de minister twee maal vergeefs gevraagd om een berekening van een schadeloosstelling aan NS Reizigers, die eind vorig jaar was inbegrepen bij een eenmalige subsidie aan NS Cargo. Van die subsidie, in totaal 194 miljoen gulden, ontving NS Reizigers 75 miljoen. Daarvan was 45 miljoen gulden een “schadeloossteling” wegens het niet doorgaan van een transactie met locomotieven tussen NS Cargo en NS Reizigers. Omdat over dat laatste bedrag niets op papier staat, wil het CDA nu weten of er mogelijk sprake is van een boekhoudkundig foefje, dat extra subsidiëring van NS Reizigers voor de Tweede Kamer moest verhullen.

Verdeling

Sinds de verzelfstandiging van NS Reizigers wordt de subsidie aan het reizigersbedrijf geleidelijk afgebouwd. Afgelopen zomer werd ook NS Cargo verzelfstandigd. Onderling werd een verdeling van de locomotieven afgesproken. Voor de overname van 21 vrijwel nieuwe locomotieven in 1998 zou NS Cargo nog 100 miljoen gulden aan NS Reizigers betalen. Eind vorig jaar werd die overname afgeblazen, omdat de loc's niet geschikt bleken voor Europees goederenvervoer. NS Cargo zou het geld in zijn zak houden om later betere locomotieven aan te kunnen schaffen.

In plaats van 21 nieuwe, nam NS Cargo 17 oude, vrijwel afgeschreven loc's over voor 30 miljoen gulden. Daarnaast werd een 'schadeloosstelling' vastgesteld van 45 miljoen voor het niet doorgaan van de oorspronkelijke overname. Daarvan betaalde (het verlieslijdende) NS Cargo 17 miljoen, en minister Jorritsma de rest.

Jorritsma verhoogde de subsidie aan NS Cargo daartoe met 32 miljoen gulden. Aan de Tweede Kamer schreef ze dat dat bedrag was bedoeld om “de financiële consequenties van het niet nakomen door NS Cargo van haar verplichtingen ten opzichte van NS Reizigers te beperken”. Die formulering wekte op zijn minst de schijn dat NS Cargo verplicht was tot schadevergoeding. Daarover blijkt echter niets op papier te staan. De schadeloosstelling werd mondeling geregeld, op basis van een brief uit 1993 waarin NS Cargo toezegde de 21 nieuwe locomotieven te willen overnemen van NS Reizigers. NS Cargo en en NS Reizigers behoorden toen nog tot één enkel overheidsbedrijf. Een schadeclausule komt in de brief niet voor.

Buitenlandse partij

Leers betwijfelt of NS Reizigers werkelijk schade heeft geleden. “De locomotieven zouden pas in 1998 overcompleet worden. NS Reizigers kan ze dan alsnog verkopen aan een buitenlandse partij, zoals dat wel vaker gebeurt. Die mogelijkheid had toch minstens onderzocht moeten worden.” Zoals de zaken er nu voorstaan, zou NS Reizigers bij zo'n verkoop twee maal aan de locomotieven verdienen.

Leers neemt geen genoegen met de stelling van Jorritsma dat “de bedrijfseconomische positie van NS Cargo op deze manier is versterkt”. Hij noemt de schadeloosstelling van 45 miljoen “buitensporig hoog”, en laakt het feit dat Jorritsma geen schriftelijke stukken over de zaak kan laten zien. “Op deze manier wordt de subsidierelatie tussen de overheid en de zelfstandige NS-bedrijven wel erg onduidelijk”, zegt hij. “Of het geld juist wordt besteed valt zo niet meer door de Tweede Kamer te controleren.” Hij zal vandaag vragen om een onderzoek door de commissie Rijksuitgaven van de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden