CDA-QUICHOTE

Een hakkelend, een stotterend, een kromme zinnen producerend, of desnoods een hoongelach over zich afroepend Kamerlid. Tot op zekere hoogte zal het me een zorg zijn, tenminste zolang ik maar het gevoel heb dat de geachte afgevaardigde in het krijt treedt voor een respectabele zaak. Hij moet ergens voor staan. Zo'n Kamerlid zal, ook als hij een gevecht voert tegen windmolens, tenminste kunnen rekenen op mededogen, of zelfs sympathie; zo hebben achtereenvolgende generaties lezers van Cervantes' Don Quichote inmiddels ruimschoots bewezen.

Maar hoe te oordelen over een Kamerlid dat op ontoereikende gronden de integriteit van een minister in twijfel trekt? Tenzij blijkt dat zo iemand meent volkomen te goeder trouw te handelen, bijvoorbeeld omdat hij voor honderd procent overtuigd is van zijn gelijk, zou ik daar grote moeite mee hebben. Ik kan me daarom de verontwaardiging van mr. Hoogendijk wel voorstellen. Deze voormalige directeur van de Kuyperstichting, het wetenschappelijk bureau van de ARP, veegde in twee afleveringen in Trouw (27 en 30 januari) letterlijk de vloer aan met Frans Jozef van der Heijden. Dit CDA-Kamerlid deed het voorkomen alsof minister Sorgdrager de Kamer had misleid. Dat is ver beneden de maat. Het CDA onwaardig. Een reden om niet de minister, maar juist dit Kamerlid krachtig tot de orde te roepen, vindt Hoogendijk.

Het was een gefundeerd verhaal, zoals je ze tegenwoordig nauwelijks meer aantreft. Voor het Kamerlid in kwestie een reden om zich nog eens grondig te bezinnen, c.q. te schamen. Het is echter weer een andere vraag of je deze casus ook 'symptomatisch' mag noemen voor de stijl van oppositievoeren van het CDA. Ik zou bijna zeggen: stel je voor dat het zo was! Het zou betekenen dat het CDA er in voorkomende gevallen niet voor terugdeinst telkens de integriteit van bewindspersonen in twijfel te trekken. Dat lijkt me kras. Er is wel wat loos met de oppositie van het CDA, maar of dit de loden ernst rechtvaardigt waarmee Hoogendijk de zaak bekijkt waag ik te betwijfelen.

Hoogendijk trekt een zware wissel op het algemeen belang en de loyaliteit die dit vergt voor een gouvernementeel ingestelde oppositiepartij als het CDA. Het is waar, van zo'n partij mag je niet verwachten dat ze ach en wee roept als de regering het voortreffelijk doet, of in gejuich uitbarst als het kabinet er een potje van maakt, onder het motto: een ramp voor het land is een feest voor de oppositie. Maar het zal ook Hoogendijk niet zijn ontgaan dat het algemeen belang een relatief begrip is. Wie maakt uit wat in het algemeen belang is? De regering? Een partij? Lastige vragen die in de politiek meestal worden opgelost door je standpunten altijd als algemeen belang te presenteren.

Nee, wat het CDA vooral ontbreekt is de pure lol van het oppositievoeren. Zoals Hans Wiegel dat deed in zijn gloriedagen. Een minister uitbundig prijzen als dat je in de kraam te pas komt. Maar ook door met grote zelfverzekerdheid standpunten in te durven nemen, ook als je weet dat die in de Kamer en in het mediawereldje slechts hoogelach zullen opleveren en - dat is misschien nog belangrijker - vooral niet verongelijkt reageren, of erger nog, terugtrekkende bewegingen maken, zodra je onder vuur komt te liggen. Op zulke momenten viel Wiegel altijd terug op zijn vaste adagium: “'Ach, de mensen in het land begrijpen drommels goed wat ik bedoel”.

Die zelfverzekerheid mist het CDA. Het komt me voor dat dit veel te maken heeft met de vanzelfsprekende identificatie van deze partij met de macht. Het CDA gedraagt zich als een minister die van de ene op de andere dag Kamerlid is geworden en met de handen in het haar zit omdat-ie zelf zijn brieven weer moet posten en weer helemaal zelf een notitie moet schrijven. Het CDA is teruggeworpen op zichzelf en daar lijkt het blijkt maar moeilijk aan te kunnen wennen.

Op zo'n moment helpt het wanneer je tenminste ergens op terug kunt vallen. Op principes en idealen. Maar zelfs dat valt de club zwaar, wat weer tekenend is voor de ernst van de crisis waarin de partij verkeert. Soms denk ik wel eens: een beetje Don Quichoterie zou de club geen kwaad doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden