CDA kan meer niet op de oude garde leunen

Lijst flink verjongd Haagse ervaring minder belangrijk

Het CDA gaat de Tweede Kamerverkiezingen in met een kandidatenlijst die laat zien hoe de christen-democraten een nieuwe positie moeten bevechten bij het electoraat.

Dit keer geen toptien met een zware batterij zittende ministers en staatssecretarissen, die de kiezers toeroepen dat het dagelijks bestuur van het land bij het CDA in vertrouwde handen was en blijft. Nu geen verkiezingslijst meer met een geheide kandidaat voor het premierschap op nummer één.

Het CDA nieuwe stijl kan niet langer leunen op bekende zwaargewichten uit het landsbestuur, maar moet kiezers trekken met nieuwe gezichten van buiten Den Haag. Kennis van de Binnenhofpolitiek is leuk en aardig, maar 'maatschappelijke ervaring' was voor het partijbestuur bij het samenstellen van de lijst minstens zo belangrijk. "We moeten een partij van de samenleving zijn", had partijvoorzitter Ruth Peetoom ruim tevoren al gewaarschuwd. Tel daarbij op dat de gekrompen partij bij de verkiezingen van 2010 geen begin van een personele vernieuwing maakte. Slechts één nieuw Kamerlid werd toen in de aangeslagen fractie begroet: Hanke Bruins Slot.

De huidige ploeg van 21 CDA-Kamerleden wist daarom tevoren dat ze getroffen zou worden door de vernieuwingsdrang van het partijbestuur. "Het moest de oude garde wel raken", toont Ger Koopmans begrip. Hij sneuvelde, met tien jaar ervaring.

De uitslag van de partijbestuurvergadering maandagavond vertoonde een opzienbarende verversing en verjonging, maar is niet zo onverwacht.

Op nummer twee is zoals voorspeld Mona Keijzer gezet, de Purmerendse wethouder met het Volendam-imago, die vorige maand hoog scoorde in het ledenreferendum over het lijsttrekkerschap. De gekozen nummer één, Sybrand van Haersma Buma zei gisteren over haar: "Mona is inmiddels bekender dan menig bewindsman".

Andere opvallend hooggeplaatste nieuwelingen op de lijst zijn nummer zes Michel Rog (CNV-onderwijs), Peter Oskam op elf (vicepresident van de rechtbank Amsterdam) en nummer veertien Martijn van Hemert, de fractieleider in de Limburgse staten, die ruzie kreeg met de PVV.

Lager en minder snel verkiesbaar staat Arjan Erkel, de man die ooit ontvoerd werd in Dagestan en in die periode veel steun kreeg van premier Balkenende.

De optelsom van oud en nieuw treft de zittende CDA-volksvertegenwoordigers hard. Van de huidige fractie met 21 leden keren er maar negen terug op een verkiesbare plaats. De meeste gesneuvelden trokken zich al eerder vrijwillig terug. Alle zittende bewindslieden hadden al tijdig laten weten van een plek op de lijst af te zien.

De afwezigheid van ministers en staatssecretarissen op de stemlijsten van 12 september, betekent nog niet dat zij allemaal voorgoed in het donkere herfstbos van de vergetelheid verdwijnen. Een paar zullen meedoen met campagne voeren, zoals de populaire Jan Kees de Jager van financiën toezegde. Een enkeling kan misschien terugkeren in een nieuw kabinet, mocht het CDA daarvoor weer nodig zijn.

Van Haersma Buma en Peetoom benadrukken dat bij het opstellen van de lijst vooral is gezocht naar kandidaten die nadrukkelijk kiezen voor een plek in het parlement en die niet te veel hopen op een ministerspost. Omgedraaid: eventuele ministers moeten straks van buiten de fractie worden aangezocht. De belofte van de kandidaten om vooral te gaan voor het controlerende werk als Kamerlid, maakt hen wellicht ook beter geschikt voor de oppositie dan de politici van het CDA oude stijl. "Het is een lijst voor alle omstandigheden", zegt voorzitter Peetoom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden