CDA-denktank is nuttige correctie op partijleiding

Wanneer de leiding faalt, organiseren mensen zich en vormen een schaduworganisatie. Zo ook het Slangenburgberaad van CDA'ers.

Nederland kent een nieuw sinister Umberto Eco-gezelschap, het Slangenburgberaad van het CDA. Althans, zo kwam het vorige week in het nieuws.

Het Slangenburgberaad is gewoon een informeel netwerk, dat al bijna driekwart jaar bestaat. Deelnemers zijn CDA-leden die willen nadenken over de koers van de partij. Waar willen we naartoe als land? En daarbinnen: waar gaan we heen als CDA, gezien de huidige ontwikkelingen en de reeks verkiezingsnederlagen van de partij? De discussies spelen zich af middels bijeenkomsten en via de sociale media op internet.

Eigenlijk is er niets nieuws onder de zon. Al decennialang bestaan binnen het CDA tientallen informele netwerken, die nadenken over organisatie, inhoud, koers en strategie. Deze informele netwerken worden met name sterk en ge(re)activeerd, wanneer de top, wanneer 'Den Haag', faalt, weggestemd wordt en even uit de gratie is. Bij veel organisaties, zeker bij een midden in de maatschappij opererende organisatie als het CDA, zijn deze duurzame informele clubjes, denktanks en beraden cruciaal en vaak de eerste stap naar herstel van de partijorganisatie.

Die informele clubjes binnen het CDA hebben allerlei snit en signatuur. Dat past bij een volkspartij die georganiseerd is van onderop en een fijnmazige structuur heeft. De clubjes zijn georganiseerd naar regio, thema, leeftijd of weer anders. Ze denken mee over de koers, hebben soms meer een linkse maatschappijvisie, soms een meer rechtse, zijn soms religieus geïnspireerd, soms heel praktisch. Ze mijden niet de publiciteit, maar dat is ook geen doel.

De gezelschappen komen bij elkaar in kroegen, eettenten, wegrestaurants en kloosters. Ze ontstaan spontaan of op invitatie en dopen zich met feeërieke namen als het Schlemmerberaad, de Babylongroep, Sluizergroep, Confrontatie met de Toekomst, het Moerdijkberaad (om Randstad en Zuid-Nederland weer bij elkaar te brengen), Middelburggroep, de Dertigers (nu verenigd in de Veertigers, de realiteit is hard), het Heeswijk-Dinther-beraad (ook een klooster), de nieuwe Dertigers, Thuis in Limburg, de Neudegroep, etcetera. De meer regionaal georganiseerde denktanks en netwerken koesteren ook sterk het eigene en de kenmerken van het gebied. Zo past dat ook bij een volkspartij.

Als er één gemene deler is voor deze gezelschappen, dan is het hun informele, inhoudelijke, laagdrempelige en betrokken karakter. Zijn ze vijanden van de politici en bestuurders in Den Haag? Zeker niet. Sterker, de sterke punten en de mensen van deze informele netwerken voeden en versterken deze frontlieden. En zo komt er een nieuwe generatie, gesteund door een van onderop georganiseerde beweging. Veel organisaties, bedrijven, kerken en zelfs landen kennen hetzelfde fenomeen. Wanneer een onderneming faalt in de top, organiseren mensen zich en vormen een schaduworganisatie.

Het Slangenburgberaad is geen mysterieus gezelschap uit de boeken van Dan Brown, maar een betrokken denktank die, net als vele tientallen andere initiatieven, nu even het alternatief vormt voor de formele leiding. Dit is allerminst een teken van zwakte en een actie van zich stilletjes met enkele verontrusten terugtrekken op een eilandje. De netwerken zorgen ervoor dat ook het CDA als partij weer relevant wordt. Niet volgens een uitgestippelde strategie, maar vanuit inhoudelijke en maatschappelijke betrokkenheid.

Scene uit 'In de naam van de Roos'. Het Slangenburgberaad van het CDA is geen sinister genootschap zoals in het verfilmde boek van Umberto Eco.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden