CDA berijdt stokpaardje van liberalen

Iedereen vraagt zich na de massale demonstratie van afgelopen zaterdag af hoe de coalitie weer in gesprek kan komen met de vakbeweging. Bemiddeling is het toverwoord, maar kan de ideologische kloof wel worden overbrugd?

DEN HAAG - De democratie heeft gesproken, vindt de voltallige coalitie van CDA, VVD en D66. Aan de prepensioenplannen valt niets meer te wijzigen, zelfs als er wordt bemiddeld in het conflict tussen kabinet en vakbeweging. Maar die conclusie is voorbarig.

Volgens minister Brinkhorst moet het kabinet standvastig zijn. Dat was immers het kabinet LubbersKok begin jaren negentig ook. De PvdA'er Kok hield vast aan de WAO-wijzigingen, ondanks massale protesten. Maar die standvastigheid betekende niet dat de plannen destijds ongewijzigd het democratisch pad hebben afgelegd. Ook nu moeten de voorstellen van het kabinet nog in concrete wetsvoorstellen worden omgezet. En vervolgens zal de Eerste Kamer zich nog over de voorstellen moeten buigen.

Het verleden heeft geleerd dat de senaat in staat is belangrijke wijzigingen aan te brengen of zelfs plannen naar de prullenmand te verwijzen. Brinkhorst lijkt vergeten dat het kabinet-Lubbers/Kok weliswaar de WAO-plannen doorzette, maar dat de Eerste Kamer ervoor zorgde dat bestaande WAO'ers niet onder de nieuwe maatregel vielen. Daarmee werden de scherpste kanten van de maatregel afgehaald.

Bovendien werd later in caoonderhandelingen het besluit nog verder afgezwakt door de vakbonden. Zij zorgden ervoor dat de wettelijk geregelde inkomensdaling in het tweede ziektejaar in cao's weer ongedaan werd gemaakt.

Het is niet ondenkbaar dat het kabinet-Balkenende eenzelfde lot treft, als er niet opnieuw gesprekken komen, of een bemiddeling van Ser-voorzitter Wijffels wordt afgewezen.

Hoe standvastiger de coalitie vasthoudt aan de voorstellen, des te meer motiveert ze de vakbonden het actiefront te verplaatsen naar de bedrijven zelf. En de inzet is dan vooral behoud van de oude vut-en prepensioenregeling. De grote FNV-bonden zullen niet aarVrouwen zelen de rekening bij de werkgevers neer te leggen. Daarmee ondergraaft het kabinet de eigen beleidsdoelen van hervormingen, economisch herstel, langer werken en lagere loonkosten.

En dan heeft de coalitie in haar eigen voet geschoten. Te meer omdat dit conflict tussen vakbonden en kabinet in de kern niet gaat over de noodzaak langer te werken en de loonkosten te beperken. Over die koers waren alle partijen het eens. Het conflict ontstond omdat het kabinet werknemers in fysiek zware beroepen wilde dwingen tot hun 65ste door te werken. En, belangrijker nog, vanwege de eis van het kabinet dat de nieuwe levensloopregeling individueel moet worden vormgegeven. Het kabinet wil af van de verplichte collectiviteit.

Deze eis stond echter niet in het regeerakkoord, maar is later door het kabinet toegevoegd. De leer van het individualisme mag bij sommige liberalen populair zijn, bij de christen-democraten komt die vreemd over. Want deze partij pleit juist voor (hernieuwd) gemeenschapsdenken. Eigen verantwoordelijkheid betekent voor het CDA niet dat een individu rekenschap aflegt aan zichzelf, maar vooral aan de gemeenschap. Individualisme stelt daarentegen de rechten van het individu boven die van de gemeenschap. Het acht de mens isoleerbaar van de samenleving.

Het lijkt erop dat het CDA de eigen verantwoordelijkheid is gaan verwarren met individualisme. Met creativiteit en maatwerk had er best een oplossing voor de fysiek zware beroepen kunnen worden gevonden. En bij een wat pragmatischere opstelling zou er ook een levensloopregeling kunnen komen met een goede mix tussen collectief sparen en individuele keuzes. Maar doordat het CDA ook 'principieel' vasthoudt aan de individuele levensloopregeling, is het conflict ideologisch geladen en moeilijk op te lossen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden