CDA bepaalt lot plan D66 orgaandonatie

Indienster Dijkstra heeft christen-democraten nog veel uit te leggen

Voor iedereen die geïnteresseerd is in orgaandonatie wordt het spannend vandaag. Stevent het land af op een systeem dat iedere Nederlander van achttien jaar of ouder automatisch donor wordt, tenzij hij of zij daartegen bezwaar heeft gemaakt? Dat is de kern van het initiatiefwetsvoorstel van D66-Kamerlid Pia Dijkstra. In haar plan krijgt elke volwassen Nederlander een formulier van de overheid toegestuurd om aan te geven wel of niet donor te willen zijn. Wie zich na een tweede oproep nog niet heeft laten registeren, is automatisch donor.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer (13 zetels) speelt een sleutelrol in het debat dat vorige maand begon en vandaag wordt hervat. De christendemocraten kunnen het zogeheten actief donorregistratiesysteem (ADR) van D66 aan een meerderheid helpen. Doen ze dat niet, dan blijft alles zoals het nu is: iedere Nederlander van achttien jaar en ouder kan zich als orgaandonor laten registeren; bij geen registratie beslist de familie. Zoals de kaarten er nu bij liggen zijn SP, GroenLinks PvdA en D66 (samen 67 zetels) voor. VVD, PVV ChristenUnie en SGP zijn tegen. Inclusief de afsplitsingen van VVD en PVV komen de tegenstemmers op 64 zetels.

Vandaag zal Dijkstra de CDA-fractie moeten zien te overtuigen. Hanke Bruins Slot, de woordvoerster van de christendemocraten heeft in eerste termijn weliswaar gezegd 'constructief' te staan tegenover het D66-plan, maar ze wil wel eerst antwoord krijgen op een aantal principiële vragen alvorens de knoop door te hakken.

Voor Dijkstra is haar voorstel een kwestie van solidariteit met mensen die op een orgaan wachten. Op dit moment staan zo'n 1100 patiënten op de wachtlijst voor een orgaan en zo'n 700 op de lijst voor een weefseltransplantatie. Het aanbod is in Nederland domweg te klein om aan de vraag te kunnen voldoen.

Bruins Slot vindt het niet minder belangrijk dan Dijkstra dat er meer organen ter beschikking komen. Dat zou wat betreft haar kunnen op de D66-manier, maar dan moet wel vast staan dat het voorgestelde ADR-systeem ook echt meer organen oplevert. Immers, in de Grondwet (artikel 11) is sprake van het 'recht op onaantastbaarheid van het lichaam'. Een beperking van dat recht is mogelijk, maar moet wel effectief zijn. Bruins Slot twijfelt daaraan. Er zijn immers onderzoeken waaruit blijkt dat het ADR-systeem niet zal leiden tot beschikbaarheid van meer organen. Een tweede reden voor inperking van het recht op onaantastbaarheid van het lichaam is dat goede alternatieven ontbreken. Maar die zijn er of komen eraan, zoals de CRIPR-techniek die varkensorganen door verandering van genen geschikt maakt voor mensen.

Bruins Slot maakt zich ook zorgen over de positie van wilsonbekwamen, ongeletterden en dak- en thuislozen. In het D66-plan is geen sluitend systeem om te voorkomen dat zij automatisch als donor te boek komen te staan. Het is voor het CDA ondenkbaar dat deze mensen zonder dat te kunnen begrijpen of weten zo maar donor worden.

Het CDA-Kamerlid maakt zich ook druk over de positie van de nabestaanden. Die krijgen veel minder te vertellen dan nu. Willen zij orgaandonatie van een gestorven familielid voorkomen, dan moeten zijn 'aannemelijk' maken dat de overledene tegen orgaandonaties was. Hoe doe je dat? Pia Dijkstra heeft, kortom, nog heel wat uit te leggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden