CD-fractieleider Amsterdam opgepakt voor 'aanslagen' Uitlatingen CD'er in programma 'Deadline' voldoende reden justitie voor arrestatie

Van onze verslaggevers HILVERSUM, AMSTERDAM - De fractieleider van de Centrumdemocraten in de Amsterdamse gemeenteraad, Yge Graman, is gisteren door de politie bij zijn woning gearresteerd op verdenking van brandstichting.

Aanleiding voor de arrestatie waren Gramans uitlatingen in het Tros-programma 'Deadline'. Daarin suggereerde de CD-leider tegenover een undercover-verslaggever in het verleden verschillende aanslagen te hebben gepleegd op instellingen en gebouwen, waar mensen van buitenlandse afkomst vertoefden. De aanhouding komt daags na de veroordeling van een andere CD'er, het Purmerendse raadslid Van der Plas, onder meer voor verboden wapenbezit. Van der Plas is door zijn partij geschorst. Het onderzoek naar zijn nazi-sympathieen is bijna afgerond.

Graman laat in 'Deadline' doorschemeren in het Sosa, het omstreden centrum Sociale opvang surinamers in Amsterdam, aan de Vijzelstraat in 1977 brand te hebben gesticht. Twee jaar later, op 11 september 1979 ging aan de Lijnbaansgracht een opvangcafe voor heroineverslaafden in vlammen op. Daarbij vielen vijf gewonden, van wie een ernstig.

Overigens heeft Graman het in de uitzending van Deadline, die vanavond door de Tros wordt uitgezonden, over een brandstichting in een pand aan de Looiersgracht. “Ik heb ook nog wel 'es een keer mensen en gebouwen in lichterlaaie gezet”, zegt Graman tegenover verslaggever Bas van Hout. En even later: “De Looiersgracht. . . daar is jaren geleden een zooitje negers verbrand. . .”. En over het Sosa: “We hebben maandenlang gewacht tot het weer slecht was. . . het liefst een hele mistige dag. Het gebouw moest eraan, want ik wilde die negers weghebben. . . en angst is een goed wapen.”

Van Hout was als pseudo-aanhanger in de CD geinfiltreerd. Vanaf 23 augustus vorig jaar tot de gemeenteraadsverkiezingen van 2 maart heeft hij in de extreem-rechtse partij meegedraaid. Medio maart deed hij daarvan al verslag in het weekblad Panorama. In Deadline wordt dit nog eens dunnetjes overgedaan, nu met beeld en geluid, waardoor een en ander extra lading krijgt.

Via verborgen camera's en afluisterappratuur, soms zelfs openlijk voor de camera, passeren de vier Amsterdamse CD-raadsleden met de inmiddels bekende racistische riedels de revue, hier en daar gelardeerd met historische opnamen. Zo is Graman te zien als lijfwacht van de voormalige Volksunie-leider Joop Glimmerveen.

Los van de opmerkelijke bekentenissen van Graman over het Sosa en de 'Looiersgracht' biedt de uitzending weinig nieuws. En zelfs bij die gewraakte twee voorvallen laat Graman nooit met zoveel woorden blijken zelf de branden te hebben gesticht. Het openbaar ministerie en de Amsterdamse politie, die vorige week woensdag al de uitzending te zien kregen, hadden echter hiermee voldoende informatie om Graman als verdachte te bestempelen, en tot arrestatie over te gaan, aldus een woordvoerder. Bij de daarop volgende huiszoeking werden drie vuurwapens en munitie gevonden.

Graman, afgelopen maandag nog op campagne met de CD-verkiezingsbus, kwam eerder in aanraking met justitie. De Amsterdamse fractievoorzitter is een van de oprichters van de Nationale Centrumpartij, de voorloper van de huidige Centrumdemocraten. Na de oprichtingsvergadering op 29 februari 1980 trokken tien leden van de Nationale Centrumpartij onder aanvoering van Graman voorzien van knuppels en fietskettingen naar de Mozes en Aaronkerk, om een einde te maken aan een hongerstaking van ongeveer honderd illegale Marokkanen. Zij probeerden zo hun legalisering af te dwingen. Graman is in eerste instantie veroordeeld, maar in hoger beroep vrijgesproken.

De opmerkelijke demarche van de Tros om vooraf bij het openbaar ministerie aan te kloppen, diende om, zoals presentator Jaap Jongbloed het uitdrukte, “een wezenlijke inschatting van de wenselijkheid van de uitzending te krijgen”. De vraag wat er gebeurd zou zijn als het OM uitzending als niet wenselijk had beschouwd, achtte Jongbloed 'te academisch'. De commotie vooraf rondom de uitzending komt de omroep natuurlijk niet ongelegen, alleen vond Jongbloed het wel jammer, dat de Tros de arrestatie van Graman niet heeft kunnen filmen, “AT 5 (de locale Amsterdamse tvomroep - red.) was ons voor”.

De Tros overweegt het materiaal van de uitzending aan justitie te geven. In het verleden weigerde de omroep na een gijzeling in een supermarkt de opnamen aan justitie te overhandigen. De Tros wenste toen niet behulpzaam te zijn bij het vergaren van bewijsmateriaal. Nu kan het wel, want het betreft hier “een buitengewoon verwerpelijke club”, aldus Jongbloed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden