CBP: 'cookiemuur' Publieke Omroep is niet rechtsgeldig

Cookiemelding op uitzendinggemist.nl

De cookiemuur die de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) heeft opgeworpen is niet rechtsgeldig. Dat schrijft het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) in een brief naar aanleiding van Kamervragen. 'Door het afdwingen van toestemming voor tracking cookies, betalen bezoekers feitelijk bij elk bezoek met hun persoonsgegevens. Van in vrijheid gegeven, rechtsgeldige toestemming is daarom geen sprake.'

Sinds half oktober zitten websites als uitzendinggemist.nl en omroep.nl verstopt achter een cookiemuur: wie ze wil bekijken, moet eerst cookies accepteren van derden als Facebook en Twitter. Wie weigert, komt de site niet op.

Dat is een opmerkelijke aanpak, omdat de meeste sites alleen toestemming vragen voor cookies die specifieke functies, zoals het bekijken van YouTube-filmpjes, mogelijk maken. Wie niet accepteert, kan de site wel gewoon bezoeken. De NPO zegt zich genoodzaakt te voelen hiervan af te wijken, omdat zij als gesubsidieerde instelling wettelijk verplicht is om bezoekersstatistieken bij te houden, en daavoor zijn volgens de NPO cookies vereist.

Google Analytics
Het CBP schrijft echter dat er in de zin van de Telecomwet geen sprake is van cookies die noodzakelijk zijn om de site te laten functioneren, en dat dus toestemming van bezoekers is vereist. Bovendien gebruikt de NPO een derde partij, Google Analytics, om de statistieken bij te houden. Het CBP erkent naar eigen zeggen wel het belang van het in kaart brengen van bezoekstatistieken. De instantie werkt momenteel samen met telecomwaakhond OPTA aan een wettelijk kader waarin is vastgesteld dat er daarbij geen individuele bezoekers gevolgd mogen worden, zoals nu gebeurt bij zogenoemde 'tracking cookies'. Het is volgens het CBP 'niet relevant of de NPO en/of de Ster mensen wel of niet bij naam of IP-adres kennen.'

Dat geldt ook voor de cookies waarvan sociale media gebruik maken. Volgens het CBP kunnen sites gemakkelijk gebruik maken van grijze Facebook- en Twitterknoppen, die pas geactiveerd worden (en dus cookies gaan versturen) als de gebruiker daar zelf op geklikt heeft.

Het CBP spreekt in het geval van de NPO van een 'situele monopoliepositie', omdat het gaat om een publieke dienst die 'essentieel is voor iedereen in de samenleving'. Daarom is het feit dat de NPO iedereen die geen gebruik wenst te maken van cookies de gehele toegang tot haar diensten weigert, niet rechtsgeldig, aldus het CBP.

Complex
De NPO gaat naar aanleiding van de brief van het CBP kijken wat de mogelijke gevolgen zijn en of er eventuele aanpassingen nodig zijn. 'Daarbij gaan we, gezien de complexiteit en de maatschappelijke discussie, niet over één nacht ijs', laat woordvoerder Erik Kroeze weten. De sites worden dus niet direct aangepast.

Volgens Kroeze is de cookiewet in Nederland 'streng en gehaast' ingevoerd. 'Daar zit de kern van het probleem. Het is opvallend dat er door verschillende betrokken instanties verschillende standpunten worden ingenomen. Het College geeft aan met de OPTA tot een gezamenlijk zienswijze te komen. Die zien we uiteraard graag tegemoet. Natuurlijk moeten we ons aan de wetgeving houden, maar we volgen de discussie over nut en noodzaak van de cookiewetgeving nauwlettend.'

Telecomwet
Volgens de Telecomwet, die sinds 5 juni vorig jaar geldt en waarvan de cookiewet een onderdeel is, moeten websites hun bezoekers toestemming vragen voor het gebruik van cookies, op straffe van een boete van maximaal 450.000 euro, opgelegd door de OPTA. Sinds 1 januari van dit jaar is bovendien de bewijslast omgedraaid: websites moeten nu zelf kunnen bewijzen dat ze bij tracking cookies geen persoonsgegevens verwerken. Ook op grond van de wet bescherming persoonsgegevens (wbp) is daarom nu toestemming vereist. Het CBP controleert daarop.

De OPTA liet vorige week al weten dat commerciële sites met een cookiemuur 'niet in de geest van de wet' handelen. Zij riskeren daarvoor echter geen boete, omdat er geen sprake is van een daadwerkelijke overtreding van de cookiewet. Verschillende commerciële sites, waaronder Volkskrant.nl en de andere sites van de Persgroep, kennen zo'n cookiemuur. Het verschil met de NPO is volgens het CBP dat de NPO een publieke dienst is die gesubsidieerd wordt.


Wat zijn cookies ook al weer?


Cookies zijn kleine bestandjes die worden aangemaakt bij het bezoek aan een website. Daarin worden persoonlijke gegevens opgeslagen die bij een volgend bezoek weer kunnen worden opgeroepen. Cookies worden gebruikt om bijvoorbeeld wachtwoorden te onthouden of eerder ingevulde informatie op invulformulieren terug te halen. Maar ze worden ook vaak gebruikt om bezoekersstatistieken bij te houden en om bezoekers gerichte reclames voor te schotelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden