Catshuisberaad staat op springen

Mark Rutte en Geert Wilders maken een ommetje in de tuin van het Catshuis. Beeld ANP

De gedoogcoalitie bestond dinsdagavond even niet meer. De onderhandelingen in het Catshuis waren mislukt door de opstelling van de PVV. De onderhandelaars van CDA en VVD waren gisterochtend zeer verbaasd dat Geert Wilders toch wilde doorpraten. Uitstel van het onvermijdelijke?

Volgens bronnen binnen de VVD zijn er gisterochtend geen concessies gedaan aan de onderhandelaars van de PVV. De verschillen tussen VVD en CDA enerzijds en PVV anderzijds bleven even groot. De twee coalitiepartijen houden vast aan maatregelen op de arbeidsmarkt, in de WW, rond de hypotheekrente en de AOW-leeftijd en meer eigen betalingen in de zorg, maar de PVV blijft weigeren.

Het optimisme dat er alsnog een akkoord zal komen en dat de gedoogpartner binnenboord gehouden kan worden, is in coalitiekringen vrijwel verdwenen. Wat kan er nog gebeuren nu duidelijk is dat de hervormingsagenda op een njet kan rekenen en de PVV eist dat er een referendum komt over de euro? Dat Wilders er nog een nachtje over slaapt is mooi, maar waarom zou hij met een nachtje slaap tot andere gedachten komen?

Dagelijks stuurt de RVD sms'jes aan journalisten met de tijden waarop de onderhandelaars in het Catshuis aan de onderhandelingstafel zullen zitten. Gisteren zouden de drie partijen er een lange werkdag van maken: van tien uur 's ochtends tot zes uur 's avonds. Niets aan de hand voor de buitenwacht. Tot gisteren even na enen een heel andere mededeling kwam. De gesprekken waren eerder beëindigd, gevolgd door de opmerking dat de onderhandelingen door een moeilijke fase gaan.

Het Binnenhof was onmiddellijk klaarwakker. Meteen daarna werd in de wandelgangen de radiostilte doorbroken en werd uit de drie fracties informatie verstrekt waar iedereen al zo lang naar op zoek was. Een veeg teken. De onderhandelingen zullen in ieder geval niet lang meer duren - en dat ze met succes zullen worden afgerond, is nu zelfs onwaarschijnlijk geworden.

De fase dat iedereen in het Catshuis de kaarten nog voor de borst kon houden heeft erg lang geduurd, maar de kaarten zijn op tafel gekomen. Het resultaat was een pakket waarmee onder meer al in 2013 het overheidstekort tot onder 3 procent moet dalen (zoals de Europese Commissie ook van Nederland eist). Daarvoor zou onder meer de btw weleens verhoogd kunnen worden en de salarissen van het overheidspersoneel opnieuw bevroren. Een verlaging van de ambtenarenlonen, zoals de toenmalige premier Lubbers in de jaren tachtig deed, is nadrukkelijk niet aan de orde, zo wordt bevestigd.

In dergelijke maatregelen zit echter niet de grote pijn voor de drie partijen van de gedoogcoalitie. Die zit in de voorstellen die worden besproken voor de langere termijn.

Het rijtje is inmiddels genoegzaam bekend. Een snellere verhoging van de AOW-leeftijd, meer eigen bijdragen in de zorgverzekering en verkleining van het basispakket, een kortere duur van de WW-uitkering, minder ontslagbescherming en een versobering van de hypotheekrenteaftrek.

Alle drie de partijen hebben problemen op steeds weer andere onderdelen van het pakket, zo wordt in de wandelgangen van het Binnenhof gesteld. Maar de meeste pijn zit toch bij de PVV. Gisteren werd bekend dat die partij een referendum wil over de euro. Alleen met een dergelijke buit vallen andere maatregelen wellicht nog te verzachten, maar CDA en VVD geven geen duimbreed toe. Ook niet rond de voorstellen van de PVV rond immigratie en integratie.

"De grote vraag is hoeveel politieke pijn iedere partij afzonderlijk bereid is te nemen", aldus een bron in de regeringsfracties. Voor de PVV, zo lijkt het, is er alleen pijn en nauwelijks winst. De gedoogconstructie hangt aan een zijden draad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden