Catalanen nemen risico met revolte

Journalisten wachtend bij het Catalaanse parlement.Beeld REUTERS

Wat doet Madrid als Catalonië de onafhankelijkheid uitroept? Spanje kan hard terugslaan, en in dat geval kan de opstand als een boemerang bij de Catalanen terugkomen.

Regiopresident Carles Puigdemont wil binnen enkele dagen eenzijdig de onafhankelijkheid van de Catalaanse Republiek uitroepen. Hij mikt waarschijnlijk op dinsdag. Maar het politieoptreden van Madrid op de referendumdag en de toespraak van de koning wijzen erop dat de regering-Rajoy dit niet zomaar zal laten gebeuren.

Zo is het aannemelijk dat de van maandag naar dinsdag verplaatste bijeenkomst van het Catalaanse parlement, waar Puigdemont wil spreken, geblokkeerd zal worden. Het Constitutionele Hof verbood de sessie namelijk, zoals het ook het onafhankelijkheidsreferendum in de ban deed.

Staatsgreep?

Al weken spreekt de Spaanse politiek over de inzet van wetsartikel 155 om de crisis in Catalonië te bezweren. Hierdoor kan de relatieve autonomie die de regio heeft deels worden teruggedraaid en gaat de macht over naar Madrid. De Spaanse staat neemt dan namelijk het bestuur van de Catalaanse instituties tijdelijk over, waar zij dit nodig acht. Om zo de 'grondwettelijke orde' te herstellen.

Prins Carlos van Bourbon-Parma riep de partijen op de vrede te bewaren.Beeld Giuseppe Cacace/ANP

De Spaanse senaat, die het gebruik van '155' moet goedkeuren, bepaalt in welke mate de wet precies wordt ingezet. Rajoy's conservatieve Volkspartij (PP) heeft een absolute meerderheid in de senaat. De Spaanse Tweede Kamer, waar de PP juist in minderheid regeert, is echter verdeeld. Alleen Ciudadanos, 's lands vierde partij, wil het onomwonden. Terwijl de grootste oppositiepartij PSOE twijfelt. Podemos is mordicus tegen.

Nu de Volkspartij openlijk over een 'staatsgreep' in Catalonië spreekt, is het mogelijk dat de kopstukken van de regering-Puigdemont arrestatie wacht. De regiopresident zelf en zijn 'ministers' kunnen jarenlange gevangenisstraffen krijgen. Het is ook mogelijk dat het Spaanse leger tijdelijk de macht overneemt in de regio. Bovendien zal Madrid met '155' in de hand waarschijnlijk regionale verkiezingen forceren.

In herinnering

"Barcelona zou elke vijftig jaar eens gebombardeerd moeten worden om het in het gareel te houden", zou de Spaanse generaal Baldomero Espartero eens hebben gezegd, nadat hij halverwege de 19de eeuw hevig slag leverde met de Catalaanse hoofdstad.

Catalanen refereren er nu nog dikwijls aan om aan de eigen geschiedenis van opstand en het neerslaan daarvan te memoreren. Spanje heeft de politieoperatie in Catalonië in ieder geval verlengd tot 18 oktober. De Spaanse minister van defensie Cospedal riep onlangs nog fijntjes in herinnering dat het leger de opdracht heeft om de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Spanje te garanderen.

De grote vraag is hoe de separatistische Catalanen ditmaal zullen reageren, als zij door het ingrijpen van Madrid niet méér, maar juist minder autonomie krijgen. De afgelopen jaren hebben zij laten zien enorme mensenmassa's te kunnen mobiliseren. Mocht het afscheidingsavontuur worden afgebroken en de leiders worden opgepakt, valt te verwachten dat men weer massaal de straat op gaat.

Het is dan verre van zeker of het eindspel in de Spaanse Catalaanse crisis vreedzaam zal verlopen met de onrustige referendumdag in het achterhoofd. Al cultiveert het separatistisch kamp het eigen vreedzame imago. Gisteren kwam de Spaanse regering met eigen cijfers over het aantal gewonden dat op de referendumdag viel vanwege politiegeweld en bood hiervoor excuses aan. Dit waren er volgens Madrid maximaal 150. Terwijl Barcelona een cijfer van 893 hanteert.

Economische gevolgen

Het Catalaanse bedrijfsleven neemt alvast maatregen. Onder dreiging van het uitroepen van de onafhankelijkheid beleefde de Spaanse beurs woensdag de grootste dip sinds het brexit-referendum. Donderdag veerde de beurs juist weer op toen de Catalaanse bank Sabadell aankondigde het hoofdkwartier naar Alicante te verplaatsen. Gisteren maakte ook Catalonië's grootste bank Caixa bekend de hoofdzetel te zullen verhuizen, naar Valencia. Cava-maker Freixenet beraadt zich eveneens op een uittocht. Spaanse wetgeving moet het bedrijven in Catalonië bovendien gemakkelijker maken om zich nu snel op een andere plek in Spanje te vestigen.

Lees hier meer over de Catalaanse onafhankelijkheidskwestie

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden