Catalaanse verkiezingen brengen troon van Spanje's 'onderkoning' aan het wankelen

Een uitzonderlijke vertoning zo in die laatste dagen van de Catalaanse verkiezingscampagne. Jordi Pujol, de laatste twee decennia de absolute heerser over Spanje's autonome regio Catalonië, die de volkse buitenwijken van Barcelona introk om zieltjes te winnen voor de stembusslag van morgen.

In het Spaans nota bene, een taal die de Catalaanse ultranationalist Pujol weliswaar beheerst maar die hij bij voorkeur mijdt als de pest. Alleen, de bewoners van die buitenwijken zijn goeddeels van niet-Catalaanse origine en spreken nauwelijks Catalaans. 'Immigranten' zogezegd, vooral afkomstig uit het arme, rurale Andalusië dat ze vele jaren geleden verlaten hebben, op zoek naar werk en voorspoed in het welvarende en geïndustrialiseerde Catalonië.

En de peilingen rondom de zetelverdeling straks in het Catalaanse parlement geven Pujol, leider van de regerende centrum-rechtse Convergencia i Unió en president van de Catalaanse Generalitat, zoveel kopzorgen dat hij deze gang naar Canossa wel móest maken. Hij heeft de stemmen van deze immigranten in de 'rode', grootstedelijke buitenwijken hard nodig. Voor het eerst immers sinds 1980 is Pujol, en met hem de CiU, niet zeker van de winst bij de verkiezingen voor het regionale parlement. De 69-jarige Catalaanse christen-democraat voelt de hete adem in de nek van zijn belangrijkste opponent, Pasqual Maragall i Mira, leider van de PSC, de Catalaanse vleugel van de Spaanse socialistische partij PSOE.

Nog steeds ligt Pujol op kop. Maar de troon van Spanje's 'onderkoning' - bijnaam vanwege zijn machtspositie in de Cortes, het nationale parlement, waar hij met zijn CiU-zetels in ruil voor financiële en regionale extraatjes zowel de vorige socialistische als de huidige conservatieve regering in het zadel heeft gehouden - wankelt.

Natuurlijk, vermoeidheid bij de kiezer en hang naar iets anders zijn niet vreemd aan deze electorale erosie. Maar het is vooral de sterke persoonlijkheid van de socialistische lijsttrekker Maragall die de PSC tot op een neuslengte van de CiU heeft gebracht. De 58-jarige Maragall, van 1982 tot 1997 burgemeester van de hoofdstad Barcelona, heeft juist dankzij die functie het imago gekregen van een uiterst dynamisch, efficiënt en competent bestuurder. Belangrijke factor daarbij was de succesvolle organisatie van de Olympische Spelen van 1992 in Barcelona en de modernisering van de stad.

Maragall heeft zijn politieke carrière vooral buiten de partijhiërarchie van de PSC/PSOE opgebouwd. En dat legt hem, na alle schandalen binnen de top van de PSOE die leidden tot de val van 'onbetwist' leider Félipe González, nu geen windeieren.

Hij staat een modern soort socialisme voor, voelt zich beïnvloed door Italiaans links, is goed bevriend met de Franse premier Lionel Jospin en heeft grote bewondering voor diens Britse ambtgenoot Tony Blair. Hij is aanzienlijk minder verstokt nationalistisch dan Pujol en richt zijn blik nadrukkelijk op Europa. En dat spreekt veel Catalanen aan, die voelen zich al vaak meer aangetrokken tot gene zijde van de Pyreneeën, dan 'tot Spanje', zouden ze zeggen.

Eventuele winst van PSC hangt echter af van een hoge opkomst onder de immigranten - ruwweg veertig procent van de 5,5 miljoen Catalanen - waar Pujol zich in de eindspurt op heeft gestort. Lieden die weinig ophebben met het starre nationalisme van Pujol, met diens agressieve campagne om het Catalaans als 'landstaal' verplicht te stellen.

In Madrid wachten premier José-Maria Aznar en zijn Partido Popular de uitslag van morgen met zweet in de handen af. Verlies van de CiU, morgen, kan worden gezien als verzet tegen Pujols vrijages met de rechtse regering. Wat weer kan leiden tot intrekken van die steun, met als uiterste consequentie de val van de regering-Aznar. En die van Pujol als partijleider en 'onderkoning van Spanje'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden