Catalaanse separatisten raken verdeeld

Anna Gabriel, leider van de links-radicale partij CUP.Beeld EPA

Sommige politici willen doorpakken. Anderen lopen liever niet te hard van stapel. Wat doet regiopresident Puigdemont?

Carles Puigdemont gaat een weekend van wikken en wegen tegemoet. Maandag verlangt de Spaanse premier Mariano Rajoy een antwoord van de Catalaanse leider op de vraag of hij de onafhankelijkheid uitroept. En de Spaanse premier zal alleen genoegen nemen met een duidelijk 'ja' of 'nee'. Vanuit verschillende hoeken bestoken separatisten Puigdemont nu met vooral tegenstrijdige adviezen.

Want al leek de onafhankelijkheidsbeweging de afgelopen weken eensgezind door de straten van Barcelona te demonstreren, van binnen is zij diep verdeeld. Achter de Catalaanse vlag gaan dan ook verschillende politieke partijen en burgerbewegingen, elk met hun eigen geschiedenis en tradities, schuil. Die moet Puigdemont op een lijn zien te krijgen om een vuist naar Madrid te kunnen maken. Een bijna onmogelijke klus.

Zo lag er gisteren een brief van de links-radicale partij CUP op zijn mat. 'Roep onmiddellijk de onafhankelijkheid uit', was daarin min of meer de strekking. 'Als (Madrid) ons blijft bedreigen en de mond snoeren, dan moeten ze dat maar doen tegen een al uitgeroepen republiek.' Strijdbaar stelt de partij in haar brief door te zullen gaan, ook zonder steun van 'andere staten of de markt'. De anarchistische partij kent officieel geen leiders maar parlementariër Anna Gabriel is in de praktijk wel het gezicht naar buiten. Samen met negen andere partijleden vormt ze een kleine fractie in het 135 zetels tellende parlement. Toch kan Puigdemont haar raad niet zomaar in de wind slaan. Hij is voor zijn minderheidsregering immers afhankelijk van de gedoogsteun van de CUP.

Dat de parlementsleden van CUP na zijn halfslachtige speech afgelopen dinsdag niet applaudisseerden, zal Puigdemont zich dan ook wel hebben aangetrokken. Hij tekende toen wel een intentieverklaring voor onafhankelijkheid maar zette nog geen concrete stappen. Koortsachtig had de Catalaanse leider voorafgaand aan die speciale parlementssessie nog geprobeerd alle neuzen van de separatisten dezelfde kant op te krijgen. Terwijl de internationale media buiten ongeduldig op hem wachtten, hield Puigdemont in een kamertje spoedoverleg met zijn separatistische collega's. Daarbij drong de leider van coalitiegenoot ERC, Oriol Junqueras, er net als Gabriel bij Puigdemont op aan nu door te pakken en de onafhankelijkheid van Catalonië door te zetten.

Niet te hard van stapel lopen

Tegelijkertijd wordt Puigdemont ook van de andere kant aan zijn jasje getrokken. Zo is een deel van zijn eigen partij, de PDCat, heel wat minder enthousiast dan hijzelf over een onafhankelijk Catalonië, zegt historicus Enrique Ucelay da Cal. "Sommigen leden van zijn eigen partij beschouwen Puigdemont als een maniak."

Partijgenoot en voormalig regiopresident Artur Mas raadt Puigdemont aan om niet te hard van stapel te lopen. Op de Catalaanse zender TV3 zei hij dat afscheiding slechts 'esthetisch' is als een staat niet bij machte is om ook echt naar onafhankelijkheid te kunnen handelen. Dat de CUP, net als de burgerbeweging ANC, wel afscheiding eist, relativeert hij. "Geen van beide zit in de regering. En het is aan de Catalaanse regering en de regiopresident om uiteindelijk een beslissing te nemen."

Maar Puigdemont kan maatschappelijke bewegingen als ANC maar beter wel serieus nemen, zegt Ucelay da Cal. De historicus brengt nog even in herinnering hoe die organisatie in 2012 maar liefst anderhalf miljoen mensen in Barcelona op de been wist te brengen. "Het is niet alleen de meerderheid in het regionale parlement die telt, maar het gaat zeker ook om de dominante factor op straat."

En juist de afgelopen periode heeft volgens de historicus aangetoond hoe snel de straat te mobiliseren is. "De onafhankelijkheidsbeweging heeft buiten de politieke arena een eigen dynamiek gekregen. Het is een horizontale beweging die je niet gemakkelijk van bovenaf kunt aansturen."

Lees ook:
Rajoy dreigt Catalonië met curatele
Catalonië biedt Spanje een vluchtroute
Onafhankelijkheidsstrijd verscheurt Catalaanse families
Een Spanjaard en een Catalaan op ramkoers 

Lees meer nieuws en achtergronden over het Catalaans referendum in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden