Carter misschien wel de beste ex-president ooit? Dacht het niet.

Jimmy Carter, voormalig president van de Verenigde Staten. Beeld EPA

De behoefte van Hans de Bruijn om tegenover het immoreel leiderschap van Trump het moreel en charismatisch leiderschap van Carter te zetten is begrijpelijk, schrijft Bram Grandia. Maar hij is het er niet mee eens.

Zijn belangrijkste bron is Carter zelf. Carter zegt over zijn regeringsperiode(1977-1981): "We zijn niet in oorlog geweest, hebben geen bommen afgeworpen en hebben geen enkele kogel afgevuurd. Toch hebben we onze internationale doelstellingen behaald." Deze uitspraak staat in schril contrast met het oordeel van de Amerikaanse professor John Coatsworth die in zijn 'History of the Cold War' schrijft dat van 1960 tot de Sovjet-ineenstorting in 1990 de aantallen politieke gevangenen, slachtoffers van marteling en executies van geweldloze politiek andersdenkenden in Latijns-Amerika veel en veel groter waren dan die in de Sovjet-Unie en haar Oost-Europese satellieten. Onder die geëxecuteerden waren veel religieuzen. Er vonden massaslachtingen plaats, gesteund of geïnitieerd door Washington. Ook de regering-Carter speelt daarin een belangrijke rol.

Als president nam Carter geen afstand van de 'vuile oorlog' in Argentinië. Uitgerekend onder zijn leiding steunde de VS het Videla-regime dat enorme misdaden tegen de menselijkheid pleegde. Videla (president van 1976 tot 1981), opgeleid op de School of Americas in Panama, regeerde in dezelfde tijd als Carter. Uit angst voor marxistische invloeden steunden de VS de militaire coup in El Salvador in 1979. Aartsbisschop Romero verzoekt Carter - met een beroep op zijn religieuze gevoelens en Carters gevoeligheid voor de verdediging van de mensenrechten - in februari 1980 een einde te maken aan de militaire en economische steun aan het gewelddadige regime. Carter reageert niet. Minister van buitenlandse zaken Vance wuift op 12 maart 1980 de kritiek van Romero op de VS weg. Op 24 maart 1980 wordt Romero tijdens een uitvaartmis geëxecuteerd door een door de VS getrainde Salvadoraanse commando.

In 2002 krijgt Carter de Nobelprijs voor de Vrede vanwege zijn inzet voor de mensenrechten. Dat is wrang voor alle familie van de slachtoffers tussen 1977-1981. Dan spreken we nog niet eens over de zogeheten Carterdoctrine, de doctrine die een preventieve oorlog van de VS rechtvaardigt tegen elk regime dat de vrije toevoer van grondstoffen uit de Perzische golf naar de VS verhindert. Als Carter als ex-president bezig is met herstelwerkzaamheden is hij misschien wel de beste ex-president.

Bram Grandia was nauw betrokken bij de jaarlijkse Romeroherdenkingen in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden