Carrie Lam lijkt de spagaat tussen Peking en Hongkong niet meer vol te houden

Carrie Lam tijdens een persconferentie in Hongkong. Beeld Reuters

De hoogste leider van Hongkong  geldt als een bekwaam bestuurder, maar haar reactie de afgelopen dagen laat zien dat ze het contact met haar bevolking een beetje kwijt lijkt.

De beste manier om leerlingen in toom te houden, is niet door te besturen, maar door te inspireren, zou een leraar ooit tegen Carrie Lam hebben gezegd. Lam was toen prefect op de katholieke meisjesschool in het district Wan Chai, in Hongkong.

Dat besturen ging Lam (62) als Chief Executive (CE), hoogste leider van Hongkong, redelijk af. Tot ze volgens de inwoners van Hongkong haar grens bereikte, door een wet voor te stellen die uitlevering van burgers van Hongkong aan China mogelijk zou maken. Na protesten werd die wet zaterdag weer in de ijskast gezet, maar dat heeft de roep om haar aftreden niet doen verstommen, zo bleek tijdens een massale protestmars op zondag.

Het is moeilijk te geloven dat Peking niet betrokken was bij de beslissing om de wijziging van de uitleveringswet op de lange baan te schuiven. Dit soort dingen zijn chefsache voor de Communistische Partij, en die had met de Amerikanen en hun handelsoorlog nu wel even iets anders aan zijn hoofd dan bokkige Hongkongers.

Volgens meerdere bronnen heeft Carrie Lam op vrijdag uitvoerig gesproken met Chinese regeringsvertegenwoordigers. Wilde Lam hen overtuigen, of overtuigden zij haar?

Hoe dan ook, als ze dacht de rust in de stadstaat terug te kopen door af te zien van een snelle wetswijziging, dan toont dat maar weer eens hoe slecht Lam de Hongkongers kent. Die waren namelijk woest, op de politici die de wet er in razend tempo door wilden drukken, maar vooral op haar: de bestuurder die de eilandengroep keer op keer uitlevert aan Peking.

Betrokkenheid

Haar nederige afkomst gaf haar aanvankelijk het voordeel van de twijfel. Ze wilde sociaal werkster worden, maar ging toch sociologie studeren. Uit allerlei projecten blijkt haar betrokkenheid bij de minder­bedeelden. De lokale overheid, waar ze in 1980 na haar studie ging werken, betaalde een vervolgstudie in Cambridge. Daar ontmoette ze haar man, haar twee zonen gaan later ook in Engeland studeren.

Een carrière als ambtenaar in dienst van de stadstaat voerde haar na 32 jaar tot de op een na hoogste functie, onder Leung Chun-ying, de toenmalige CE. Ze staat hem bij, tijdens de paraplu-protesten van 2014, die gericht waren tegen de Chinese inmenging bij het selecteren van de leider van de stadsstaat. In 2016 is ze een logische kandidaat om Leung Chun-ying op te volgen. Haar man overtuigt haar naar verluidt om een voorgenomen verhuizing naar Groot-Brittannië nog even uit te stellen.

Als bestuurder is Lam niet eens bijzonder impopulair, maar ze moet wel laveren tussen ‘haar’ volk in Hongkong, en de Communistische Partij in China, die de stadstaat steeds dichter naar zich toe probeert te trekken. Carrie Lam krijgt haar bevelen uit Peking, zeggen de inwoners van Hongkong. Ze is al lang geen van hen meer.  Tijdens haar campagne voor Chief Executive, in 2016, gaf ze toe dat ze geen idee had waar ze wc-papier kon kopen. Ze wist ook niet hoe ze de lokale ov-kaart moest gebruiken.

Arrogant

Lam legt graag de nadruk op haar sociale betrokkenheid, en over het budget dat ze oormerkt voor sociale voorzieningen in de stad. Toch is ze niet vaak te betrappen op medemenselijkheid. Meerdere keren kreeg ze het verwijt arrogant te zijn omdat ze weigerde haar verantwoordelijkheid te nemen voor lokale schandalen.

Wanneer ambtenaren niets te verwijten valt, hoeven ze zich ook niet te verontschuldigen, vond ze in 2015 na de ontdekking dat het drinkwater buitensporig veel lood bevatte. Inspireren, dat lukt haar niet meer.

Haar laatste greintje geloofwaardigheid verloor ze vorige week, tijdens een interview dat nog vóór de protesten was opgenomen. “Ik groeide op tussen de bevolking van Hongkong, en uit liefde voor deze plek heb ik persoonlijke offers gebracht”, zei ze met een snik in haar stem.

Bij uitzending van het interview was de politie het protest al aan het neerslaan en haalden de demonstranten hun neus op voor haar krokodillentranen. Met de voorgestelde wetswijziging geeft Lam vrijheden op die bepalend zijn voor de identiteit van Hongkong. “Wat nou, liefde?”, vragen velen zich af.

Na de massademonstratie van zondag verklaart ze “eerlijk en nederig alle kritiek te accepteren en het publiek op een betere manier te dienen”. Het wetsvoorstel moet binnen een jaar opnieuw worden ingediend, maar zal waarschijnlijk een stille dood sterven. Een onzichtbare hand uit Peking voert Chinese bestuurders na een openbare boetedoening meestal stilletjes van het toneel. Misschien is het voor Lam nu dan tijd zich terug te trekken op het Britse platteland.

Lees ook:

‘China heeft ook baat bij een onafhankelijk Hongkong’

Na heftige protesten in Hongkong is het besluit over een uitleveringswet aan China voorlopig uitgesteld. Wat vindt het internationale zakenleven in de stad van de plannen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden