Interview

Carolijn Brouwer: 'Samenwerken op een zeilschip is magisch'

Carolijn Brouwer: 'Laatst stonden we bij Albert Heijn in Scheveningen voor de kassa en vroeg mijn zoon: ‘Mamma, kunnen we volgend weekend naar de Tafelberg? Niet? De Statue of Liberty dan?’' Beeld Merlijn Doomernik

In de interviewserie Levenslessen delen bekende en onbekende Nederlanders wat ze in hun leven geleerd hebben. Carolijn Brouwer (44) staat eind deze maand voor de derde keer aan de start van de zwaarste zeilrace ter wereld, de Volvo Ocean Race. ‘Toen ik ontdekte dat ik in mijn Optimist mijn broer voorbij kon varen, was er geen houden meer aan.’

Les 1: De top bestaat niet

“Door mijn vaders werk als geoloog woonden we in Rio de Janeiro. Hoewel ik dat nooit zo ervaren heb, wordt dat als een gevaarlijke stad beschouwd. De zeilclub was een beschermde wereld achter poortjes, daar werden mijn broer Mark en ik steeds naartoe gebracht. Mijn ouders hadden lang geroeid, maar zeilen zat niet in de familie. Ik was in het begin doodsbang voor harde wind; om maar niet hoeven te zeilen was ik vooral bootjes aan het poetsen.

Toch ging bij mij op een gegeven moment de knop om. Ik ben competitief ingesteld en toen ik ontdekte dat ik in mijn Optimist mijn broer voorbij kon varen, was er geen houden meer aan. Op mijn dertiende verhuisden we naar Oegstgeest. Ik kreeg een hockeystick en werd lid van de hockeyclub, want mijn moeder vond het hier te koud voor zeilen. Toen ik op de fiets de buurt ging verkennen, kwam ik langs de Braassem waar ze bezig waren met wintertraining in een Optimist. Twee weken later zat ik er zelf ook in. Zeilen is vrijheid, avontuur en competitie - voor mij de ideale combinatie. Het is ook een complexe sport. Je resultaat is afhankelijk van factoren die elke dag anders zijn: de wind, de golven, de stroming, de tegenstander. Het is onmogelijk een perfecte race te varen. Degene die de wedstrijd wint, is degene die de minste fouten heeft gemaakt. De top bereiken, bestaat gewoon niet in het zeilen. Ook al win je, je kunt altijd beter.”

Les 2: Een echte winnaar leert eerst verliezen

“Op mijn 24ste, in 1998, was ik Europees en wereldkampioen in de Europe en aan het eind van het jaar koos de internationale zeilfederatie me tot Sailor of the Year. Ik kon niet meer stuk, ik ging 1999 in met maar één gedachte: ik ga me kwalificeren voor de Olympische Spelen van Sydney. Dat dacht mijn collega Margriet Matthijsse ook. Wij gingen de strijd aan om het ene olympische ticket dat Nederland te vergeven had. Zij won.

Ik was eerste op de wereldranglijst en moest thuisblijven, terwijl een meisje van de Fiji Eilanden dat 158ste stond wel mocht meedoen. Dat was voor mij toen heel moeilijk te bevatten, ik vond het onrechtvaardig. Terwijl Margriet die selectie natuurlijk eerlijk had gewonnen. Mijn teamgenoot en goede zeilvriend Roy Heiner, die ik als een soort mentor beschouwde, heeft me een week in een hotel in Enkhuizen opgesloten. Er mocht niemand bij me komen en ik mocht niet verder dan de tuin - met de opdracht alles van de voorgaande twee jaar op te schrijven. Het heeft me enorm geholpen om te leren verliezen en de regels van het spel te accepteren.”

Les 3: Teamwerk is magisch

“In het olympisch zeilen ben je een einzelgänger, alleen met je bootje en jezelf. In de Volvo Ocean Race gaan we voor elkaar door het vuur. Je komt situaties tegen waarin je totaal van elkaar afhankelijk bent om die finish heelhuids te halen. In 2014, met de vrouwenboot, gingen we op de Zuidelijke Oceaan plat. Op zo’n moment kijk je elkaar aan: we zitten hier in moeilijkheden, hoe pakken we dit aan? Eigenlijk heel nuchter. Eerst was het zaak om de boot recht te krijgen, dat kostte ons een half uur, daarna om de zeilen te redden. Een van de voorzeilen, 300 vierkante meter groot, lag vol met zeewater als een soort anker naast het schip. We hadden maar één zo’n zeil, dus dat moesten we redden. De latten in het grootzeil waren gebroken, die moesten gerepareerd. Intussen drijf je stuurloos in de golven.

Er waren meer van zulke extreme momenten, bijvoorbeeld als we letterlijk tussen de ijsbergen door moesten slalommen. Toch heb ik nooit getwijfeld of we de overkant wel zouden halen. Er was een enorm vertrouwen onderling. Na elke etappefinish keken we elkaar in de ogen en dachten: zó, dit hebben wij samen geflikt... Dat gevoel kende ik nog niet. Zo met elkaar kunnen samenwerken is magisch. Pas na de etappefinish in Itajaí, in Brazilië, besefte ik hoe veel zorgen de mensen op de wal zich hadden gemaakt toen wij plat lagen.”

Les 4: Blijf lachen

“Als je 25 dagen op zee zit, je hebt niet genoeg geslapen, het eten is vrijwel op, de boot is ook van binnen overal nat en je hebt geen droge kleren meer, dan heb je weleens even je momentje niet. In zulke situaties denk ik aan Magnus Olsson. Hij was onze mentor voor de race van 2013-2014 en al bij leven een legende in de zeilwereld. Hij gelóófde in de vrouwenboot, wij hebben heel veel aan hem te danken. Zijn devies was ‘blijf lachen’ en dat bracht hij elk moment van de dag in praktijk. Hij had een onverwoestbare lach op zijn gezicht en wist aan de meest hopeloze situaties nog een positieve draai te geven. Hij was 64 toen hij tijdens ons trainingskamp op Lanzarote aan een beroerte overleed. De zeilwereld was in diepe rouw.

Voor ons is het een eer geweest dat wij in de machowereld van het oceaanreizen met hem hebben mogen werken. Op de binnenkant van de romp schreven we ‘Keep smiling’. En nog, altijd als ik het even niet zie zitten, zie ik hem voor me.”

Beeld Merlijn Doomernik

Les 5: De moeilijkste beslissingen komen nog

“Op het water beslis ik heel intuïtief, ik voel op welk moment ik overstag moet gaan. Aan de wal ben ik rationeel en denk ik lang over de dingen na. Toen ik studeerde had ik het er vaak moeilijk mee dat ik feestjes en de gezelligheid moest missen door het zeilen. Dan belde ik mijn vader. Hij antwoordde standaard: ‘Meisje, de beslissingen die je nu moet nemen, zijn niks bij de beslissingen die je later moet nemen.’ De eerste keer dat ik voor de Volvo Ocean Race werd gevraagd, heb ik zonder na te denken ja gezegd.

De tweede keer had ik mijn zoon Kyle, hij was toen twee. Mijn vriend Darren zeilt ook veel, de enige manier waarop ik het kon doen, was een goede nanny zoeken. Die vond ik in Anita, die me bij elke tussenstop met Kyle op de kade stond op te wachten. Deze keer was het weer een moeilijke beslissing. Natuurlijk mis ik fases van hem, dat is niet fijn, maar het hoort bij de keuzes die ik maak. Het is draaglijk omdat ik weet dat hij de liefde en zorg krijgt die hij nodig heeft.”

Les 6: Er is meer dan zeilen

“Mijn leven is zeilen, maar Kyle heeft me geleerd dat er meer is. Hij heeft een completer mens van me gemaakt. Vroeger baalde ik als ik een feestje moest missen, nu blijf ik zonder problemen thuis omdat ik weet dat de volgende ochtend een ventje op mijn bed staat te springen. Ik speel veel liever met hem dan dat ik in de kroeg zit. Hij heeft me ook leren genieten. Als ik vroeger een mooie zonsondergang zag of dolfijnen rond de boot, dan dacht ik ‘mooi’ en dat was het. Nu registreer ik het echt en geniet ik ervan. Net als van een wandeling in het park of een dag naar het strand.

Aan de andere kant geloof ik ook dat ik aan hem iets moois meegeef. Hij ziet veel van de wereld, spreekt twee talen en doet het hartstikke goed. Hoewel we wel moeten oppassen dat hij niet alles normaal gaat vinden. Laatst stonden we bij Albert Heijn in Scheveningen voor de kassa en vroeg hij: ‘Mamma, kunnen we volgend weekend naar de Tafelberg? Niet? De Statue of Liberty dan?’”

Les 7: Winnen blijft het leukst

“Als je één keer aan deze race hebt meegedaan, blijft hij in je bloed zitten. Maar met een vrouwenboot zul je nooit winnen door een tekort aan spierkracht. De reden dat ik ja heb gezegd toen het Chinese team Dongfeng me vroeg, is dat er een gerede kans is dat we als eerste eindigen. Het gemengde team, mannen én vrouwen, is enorm goed opgeleid. De andere boten keken altijd naar Dongfeng op: een beetje een outsider-schip, internationaal niet heel bekend, maar altijd goed presteren, en altijd lol aan boord. Schipper Charles Caudrelier legt de prioriteit bij een team waarin het klikt met elkaar.

Het geeft een beetje een raar gevoel dat ik als enige Nederlandse niet op een Nederlandse boot zit, maar ik voel me heel erg thuis in dit team. Als je goed in je vel zit, kun je ook hard zeilen, dat heeft dit schip bij de vorige races al bewezen. En ik wil nog altijd graag winnen.”

Bio

Carolijn Brouwer (Leiden, 1973) groeide op in Zaïre en Rio de Janeiro. In 1998 rondde ze in Leiden haar studie talen en culturen van Latijns-Amerika af. Datzelfde jaar won ze haar eerste grote titels in het zeilen. Haar debuut maakte ze in 2001, toen ze twee etappes stuurvrouw was op de Amer Sports Too, een boot met alleen vrouwen. Dertien jaar later maakte ze deel uit van de vrouwenboot van het Zweedse Team SCA. Op 22 oktober start ze voor de derde keer in de Volvo Ocean Race in het Frans-Chinese team Dongfeng. Als een van de twee trimmers aan boord is ze verantwoordelijk voor de perfecte stand van de voorzeilen. De race voert van Alicante via vijf continenten naar de finish op 30 juni in Den Haag. In de editie 2017-2018 doen twee Nederlandse teams mee: Brunel en AkzoNobel.

Carolijn Brouwer woont met haar partner, de Australische oud-olympisch zeiler Darren Bundock, en hun zoontje Kyle (6) in de buurt van Sydney.

Lees hier meer afleveringen van Levenslessen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden