Carnavaleske bollen

Trouw trekt door Nederland en test 'tempels' van velerlei soort. Vandaag:Sint-Pauluskerk, Antwerpen

Het eerste wat opvalt
Dat was even schrikken. Er zit een seksspeeltjeswinkel schuin tegenover de kerk. Nietsvermoedend loop ik vanuit de Nosestraat naar de Vlaamse Sint-Paulus-parochie om alvast even te kijken. Het is zaterdag, de winkels zijn open en ik kijk een etalage in. Prompt sta ik oog in oog met een rij enorme fallussen en een soort tuinkabouters. 'Keep calm and push hard', staat er op een sticker op de voordeur. En dat de deur klemt. Een paar meter verder is een zij-ingang van de parochie. Op zondag loop ik er weer langs. De rolluiken zijn gesloten. Geeft toch wat minder onrust in het hart.

Hoe is de mis?

Daar zitten we dan. Veertig man verspreid over veel te veel kerkbanken in een enorme barok-kerk. Te weinig mensen voor zoveel moois. Het is bijna beledigend. Dit is niet zomaar een kerk. Hier hangen wel vijftig originele werken van Vlaamse kunstenaars zoals Peter Paul Rubens en Antoon van Dyck. "Speciaal voor deze kerk geschilderd", zegt een parochiaan trots na de mis. "Het is heel bijzonder dat ze hier nog hangen want vaak hangen dit soort schilderijen in musea." Of je nu links, rechts, omhoog, naar voren of achterom kijkt: er is iets artistiekerigs te zien. Barokaltaren, beeldhouwwerken, houtsnijwerk, een indrukwekkend orgel. Hadden we in Rottevalle maar zo'n praalkerk. Dan had ik me als kind een stuk minder verveeld tijdens de preek. Daar moest ik het doen met hoe het licht door een saai glas-in-lood-raampje viel. Dan leidt de pastoor en zijn gevolg me af. De heren dragen, afgezien van de pastoor, donkere pakken met daaroverheen een soort overjas met carnavaleske bollen eraan. Het blijkt het Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw van de Heilige Rozenkrans en de bollen heten epitoga's. Ze hebben een dienende taak in de mis.

De pastoor
Pastoor Louis Soetewey windt er geen doekjes om. Hij spiegelt zijn parochie voor dat veel mensen de boodschap van Jezus niet willen horen omdat ze dan iets zouden moeten veranderen. En dat die boodschap een remmende werking kan hebben op het leven in een samenleving waarin alles te koop is en die in de ban is van kosten en opbrengsten. "Wat kost gezondheidszorg? Hoeveel brengt vriendschap op? Wat kost verantwoordelijkheid? En vriendelijkheid? Wat kost liefde?" Volgens de pastoor is er nog weinig ruimte voor de zwakkeren, als we de boodschap van Jezus vergeten. Zwakkeren leveren vast te weinig op. "We moeten de weg van de liefde gaan, van vrede en van zorg. We moeten ons afvragen: gaan we de weg van de commers? Of de weg van Jezus?" Aan het eind van de mis blijven de parochianen even staan en klappen ze voor de organist.

Reden om niet te gaan
Ondanks alle vrolijke godsdienstigheid voel ik me niet reuze verwant met dit, wat oudere, heerschap.

Reden om wel te gaan
Een bemoedigende boodschap in een kunstgeschiedenisdecor. Wie wil dat nou niet. En er is nog meer. Onder de kerk bevindt zich namelijk een geheime gang. Ving ik op van een Antwerpenaar. De gang mondt namelijk uit onder zijn huis, grenzend aan de kerktuin. Maar niemand weet waarom die gang er zit. Eat that Dan Brown! Spannend!

Dominicaanse orde
In de dertiende eeuw vestigde zich in Antwerpen een dominicaanse orde . In 1256 stichtten ze een klooster met een kerkje, die in de zestiende eeuw werd vernield. De huidige Sint-Pauluskerk is van de zeventiende eeuw. De kerk is wel eens een 'gotische schrijn voor barok juweel' genoemd: het interieur van de kerk is barok vermengd met gotische architectuur. Er hangen schilderijen van Rubens, Van Dyck, Jordaens en er zijn beelden van Quillin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden