Carnaval, een feest van solidariteit

Carnaval is een prachtig feest. Het is het feest van het maatschappelijk middenveld, van solidariteit en menselijke maat.

Het is weer carnaval, één van de feesten en tradities naast Pasen, Sinterklaas en Kerstmis. Tenminste beneden de rivieren.

Carnaval is een markering in het jaar, een ijkpunt. Toen mijn vrouw, niet afkomstig uit het zuiden van Nederland, enkele jaren geleden zomaar ergens aan het einde van het jaar zei 'dat doen we wel na carnaval' wist ik dat ze om was. Voor veel zuiderlingen vindt alles plaats voor of na carnaval.

Wat is toch dat feest dat die zuiderlingen vier dagen en ook nog tijden daarvoor zo bezighoudt? Waarom is daags na carnaval weer de eerste vergadering voor het jaar erna? Ik las eens een krantenkop 'Carnaval draait de globalisering terug'. Inderdaad. Veel mensen gaan met carnaval zuidwaarts. Naar steden en vooral naar dorpen. Dorpen waar ze vandaag komen. Mensen die al jaren bij elkaar zijn en boven de rivieren wonen gaan carnavallen op hun geboortegrond. Niks globalisering. Terug naar de roots, naar het kleinschalige en de menselijke maat. Naar het dorp en de kroeg waar je de mensen kent. Die vragen niet wat voor werk je doet. Dat is niet belangrijk. Het gesprek gaat verder waar het het jaar daarvoor eindigde.

Een ander mooi punt. Niet de gemeente regelt de zaken. Neen, de carnavalsvereniging die bestaat uit een bestuur en een oneindig aantal commissies. De gemeentelijke overheid kijkt op afstand mee. Faciliteert. Precies zoals het hoort en meer zou moeten. Geen overbodige bemoeizucht, het primaat aan de samenleving. Er zijn in ieder dorp vele honderden mensen die als vrijwilliger (vooruit, drie consumptiebonnen) zich inzetten. Voor de optocht, bij de kleuters, bij het opbouwen, het afbreken, in een orkestje, het gehandicaptencarnaval, bonnen verkopen, versieren, zingen, bejaardencarnaval, zieken bezoeken. Alles door het zogenaamde middenveld. De menselijke maat in optima forma. Iedereen is verkleed en vaak ook op dezelfde wijze: de notabele en de boeren, de arbeiders en de middenstand. Iedereen gelijkwaardig en ook een beetje gelijk. De solidariteit in optima forma.

Soms is het redelijk weer, vaak niet. Maar hoe koud het ook is: de mensen blijven staan om naar de optocht te kijken. Al is het maar uit respect en bewondering voor de mensen die getimmerd en geklust hebben. Voor de mensen die meelopen. Betrokkenheid in optima forma.

Zijn er ook minpunten over het carnaval te noemen? Weinig. Ja, dat mensen met vakantie gaan, naar de wintersport. En dat carnaval niet meer zo exclusief is als vroeger. Vroeger waren het hoogtijdagen: kermis en carnaval. Tevens de huwelijksmarkt. Nu is het iedere week wel ergens 'carnaval'. Als Oranje speelt, als Thialf vol zit, tijdens de Heineken Night of the Proms, de Uitmarkt, Dance Valley, Koninginnedag, houseparty's. Het is alle dagen feest. Maar de oeroude traditie (ongetwijfeld heidens), de geborgenheid, de gemoedelijkheid, de ongedwongenheid van carnaval blijven uniek.

Moeten de mensen boven de rivieren nu ook carnaval vieren? Neen. Die hebben weer andere dingen. In Brabant is ook geen Elfstedentocht. Ieder z'n eigenaardigheden. Pluriformiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden