Carmen verliest twee van haar ambassadeurs

Deze week overleed de Russische mezzosopraan Elena Obraztsova. In de jaren '70 was zij een grootheid in de internationale operawereld. Dus niet alleen in het Moskouse Bolsjoi Theater of de Sint Petersburgse Kirov Opera, maar ook ver buiten de Sovjet-Unie. Ze maakte furore in operacentra als Milaan, Berlijn, Wenen, Londen en Parijs met grootheden als Herbert von Karajan, Claudio Abbado, Riccardo Chailly, Daniel Barenboim en Carlos Kleiber. Dat illustere rijtje dirigentennamen zegt iets over de status die Obraztsova destijds had.

In Nederland trad ze helaas nooit op. Het kwam er een keer bijna van. In 1999 stond op het Rotterdamse Gergjev Festival, dat toen nog een veel langere naam had, een voorstelling van Verdi's 'Un ballo in maschera' gepland. Een groots gemonteerde enscenering zou het worden in de immense sporthal van Ahoy. En Gergjev zou uit Rusland de legendarische Obraztsova meenemen. De mezzosopraan zou de rol van zigeunerin Ulrica zingen.

Een maand voor de première waren er van de beschikbare 5000 kaartjes pas 150 verkocht. De festivalorganisatie besloot daarom de voorstelling af te gelasten. In de plaats van 'Un ballo in maschera' kwam een armetierig Verdi Gala in de Doelen. Met de complete opera was ook Obraztsova van het affiche verdwenen.

Zoals zo vaak na de dood van een beroemde zanger verschenen er op Facebook filmpjes van Elena Obraztsova. De Nederlandse tenor Frank van Aken zette op zijn pagina een registratie (in Japan opgenomen) van een super geconcentreerde Obraztsova die de beroemde aria uit Saint-Saëns' 'Samson et Dalila' zingt. Fabelachtig!

Maar niet iedereen was zo gecharmeerd van de Russin. Vooral in het Franse repertoire - ze zong ook Massenets Charlotte en Bizets Carmen - werd haar gebrek aan stijlgevoel verweten plus een abominabele uitspraak van het Frans. maar wie maalt daarom als hij op dvd kijkt en luistert naar die beroemde 'Carmen'-uitvoering in de Weense Staatsopera, geregisseerd door Franco Zeffirelli en gedirigeerd door Carlos Kleiber? Hier gaat het om onontkoombare, withete passie. Vooral in de confrontatie aan het slot tussen de mezzo en Placido Domingo vliegen de vonken er af. En het vuurtje wordt gretig opgepookt door Kleiber.

Hoewel die andere zigeunerin - Azucena in Verdi's 'Il trovatore' - haar toprol was, kon je om Obraztsova's Carmen absoluut niet heen. Deze week stierf overigens nog een 'Carmen'-ambassadeur in de persoon van de Italiaanse filmregisseur Francesco Rosi. In 1984 verfilmde Rosi de opera van Bizet. Volgens velen is het nog steeds de beste film die er ooit van een opera werd gemaakt. Rosi streek met zijn filmteam, zangers en figuratie neer in het Andalusië van Ronda en Sevilla. Schitterende beelden leverde dat op van Carmen (Julia Migenes-Johnson) in haar natuurlijke biotoop. Rosi liet film en opera volkomen organisch in elkaar opgaan. Moeilijker dan je denkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden