CARLOS WESTENDORP - Op zijn best in een wespennest

MADRID - 'Charliwest' ruilt New York in voor Sarajevo. Er zijn diplomaten geweest die een dergelijke overstap als een straf hebben ervaren. Anderen kiezen ervoor. Voor de Spaanse diplomaat Carlos Westendorp betekent de verhuizing dat hij op 60-jarige leeftijd aan een nieuw avontuur begint. Je moet er maar zin in hebben om de luxe etalages van Fifth Avenue in te ruilen voor de bomkraters in Bosnië.

HENK BOOM

Westendorp, die sinds zijn verblijf in New York als de vaste Spaanse vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties is omgedoopt tot 'Charliwest', beschouwt de overstap als een grote uitdaging. Goed, zijn echtgenote en zoontje kunnen niet mee. Waarom hij dan wel gaat? “Kwestie van verantwoordelijkheidsgevoel en omdat ik een oude afspraak heb met Europa”, was zijn eerste commentaar nadat bekend was geworden dat hij eind deze maand de Zweed Carl Bildt zal opvolgen als de Hoge Internationale Vertegenwoordiger van de Verenigde Naties in Bosnië.

Dat Westendorp iets met Europa heeft, lijdt geen twijfel. Zijn paspoort mag dan Spaans zijn, zijn naam is zo Nederlands als maar kan. Dat heeft hij te danken aan zijn grootvader Pieter. Want opa hield ook wel van een avontuurtje. Kort na de eeuwwisseling ruilde Westendorp sr. Amsterdam in voor Malaga. Daar kon hij meer verdienen met de handel in thee, maar het was ook de liefde die hem naar deze Zuid-Spaanse havenstad dreef. Bovendien hield hij - volgens het verhaal - meer van sardientjes dan van tulpen.

Aan het huis van opa heeft Carlos nog goede herinneringen. “Het rook er altijd heerlijk naar thee”, vertelde hij eens toen hij nog minister van buitenlandse zaken was in Madrid. Wie destijds overigens achterbleef in Amsterdam was de schilder Betsy Westendorp, die naam maakte omdat ze behoorde tot de school van de Amsterdamse joffers.

De joffers bleven waar ze waren (behoudens de paar schilderijen die Carlos nu in zijn privé-collectie heeft) en de naam Westendorp maakte furore in Spanje. Erfde Carlos het avontuur van zijn grootvader, de eigenschap die het hoogst wordt gewaardeerd in zijn curriculum vitae moet ook een Nederlandse oorsprong hebben. Want bovenal is hij een metafoor voor consensus. Zijn beminnelijkheid, zijn vermogen om te luisteren en te analyseren en zijn rustgevende houding hebben van Charliwest een diplomaat gemaakt die je best met een moeilijke boodschap kunt wegsturen, zelfs naar een wespennest als Bosnië.

Zijn afspraak met Europa dateert uit Brussel. Daar maakte hij furore in het Eurocircuit, eerst als de permanente vertegenwoordiger van Spanje bij de Unie, later als staatssecretaris voor Europese Zaken maar bovenal als de geestelijke vader van het werkdocument voor de Intergouvernementele Conferentie (IGC). Daarmee leverde hij een alom gewaardeerd werkstuk af ter voorbereiding van de hervormingen van het Verdrag van Maastricht, waarover de Europese top in Amsterdam zich volgende week moet uitspreken.

Toen Javier Solana eind '95 ineens tot secretaris-generaal van de Navo werd benoemd, volgde Westendorp hem op als minister van buitenlandse zaken. Veel genoegen beleefde hij niet aan die functie want in de vijf maanden die nog resteerden tot de regeringswisseling in Madrid, kreeg hij amper tijd om zich te profileren. Die tijd was net genoeg voor enkele bezoeken aan voormalig Joegoslavië.

Carlos Westendorp die vloeiend Engels en Frans spreekt, werd op 7 januari 1937 in Madrid geboren. Zijn entree in de diplomatieke dienst maakte hij in Sao Paulo, waar hij als consul werkte. In 1969 keerde hij terug, eerst als directeur van de economieklas in de diplomatieke school. Van 1975 tot 1979 was hij bijna thuis, een periode die hij niet graag had willen missen want in die vier jaar werkte hij als handelsattaché op de Spaanse ambassade in Den Haag.

Vanaf 1986 werd Brussel zijn werkterrein. Het werden de jaren waarin hij veel respect wist af te dwingen bij collega-diplomaten door kennis, openheid en vermogen tot consensus. Deze kwaliteiten bezorgden hem het voorzitterschap van de reflectiegroep die de intergouvernementele conferentie heeft voorbereid. Alles wat in Maastricht ooit werd vastgelegd, heeft jaren als een encyclopedie in zijn hoofd gezeten. Zelfs de immer tegenspartelende Britten waren ervan onder de indruk. A class act werd hij in de wandelgangen genoemd toen de reflectiegroep enkele jaren geleden in de Spaanse stad Toledo vergaderde.

In Madrid wordt Westendorp eerder als een technocraat dan als een geboren politicus gezien. Wellicht om die reden is hij twee keer tweede keus geweest. Zo had Javier Solana liever een raspaard uit de stal van de Spaanse socialisten op zijn post had gezien toen hij naar het Navo-hoofdkwartier in Brussel verhuisde. Maar de pragmaticus González koos voor Westendorp. Uiteindelijk was het Solana zelf die ervoor zorgde dat Westendorp zijn nieuwe internatonale functie kreeg.

De eerste taak van Westendorp in zijn nieuwe werkkring is om erop toe te zien dat de lokale verkiezingen in Bosnië - gepland voor de eerste helft van september - zo vlekkeloos mogelijk verlopen. Westendorp heeft er alle vertrouwen in, ook al is hij zich ervan bewust dat Sarajevo geen New York of Brussel is.

Zeker is dat hij in Bosnië niet zal worden gebeld vanwege zijn achternaam. In Brussel wilde nog wel eens een Vlaming bellen die dan in het Nederlands tegen hem begon te praten omdat zijn achternaam zo vertrouwd klonk. Westendorp: “Dat waren de enige keren dat ik echt met de mond vol tanden stond. Want ik spreek slechts één woord Nederlands en dat is mijn achternaam.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden