Carbid- of kaarslantaarn

Het 'Gereformeerd Kerkblad', voluit 'Gereformeerd Kerkblad voor Drenthe, Overijssel en Flevoland' bestaat 80 jaar. Dat roept om een jubileumuitgave, dacht de redactie, waarop onder leiding van hoofdredacteur drs. A. Hekman uit Beilen een 'extra dik' nummer in elkaar werd gezet. Met de voor traditionele feestnummers geëigende ingrediënten: terugblikken, oude foto's en interviews met oud-hoofd- en -eindredacteuren en lezers.

Ook de in zulke gedenkwaardige omstandigheden onmisbare communicatiedeskundige prof. Anne van der Meiden wordt ondervraagd, uiteraard over het fenomeen kerkblad. Zijn geruststellende conclusie: “Het medium kerkblad moet absoluut blijven bestaan.”

Hoofdredacteur Hekman doet de aftrap op de voorpagina. In zijn bijdrage, '80 jaar Gereformeerd Kerkblad; Je kunt niet zonder', schetst hij in het kort de geschiedenis van het kerkblad 'voor Drente en Overijsel' (in 1911 nog aldus gespeld en uiteraard zonder Flevoland).

“De redacteuren van het eerste uur”, schrijft hij, “ds. G. Wielenga te Zwolle en ds. R. Zijlstra te Hoogeveen schrijven (in het eerste nummer van 7 oktober 1911) 'dat het thans de geschikte tijd is om met de uitgave van zulk een blad een aanvang te maken'. Er zijn volgens hen weliswaar uitnemende algemene kerkelijke bladen, maar het kerkleven in beide provincies vertoont zo'n eigenaardig karakter, vooral ook in verband met de volksaard en de geschiedenis van onze kerken, dat er behoefte bestaat aan een eigen orgaan,” citeert Hekman.

In die begintijd - negentien jaar na de vereniging van de kerken van Afscheiding en Doleantie - bestonden er wel plaatselijke kerkbodes, maar alleen in de grote kerken. Bovendien, zo schreven de dominees Wielenga en Zijlstra, was daarin niet voldoende ruimte “om alles te geven wat een medelevend lid onzer Kerken gaarne weet en weten moet.”

Toch viel het in den beginne niet mee om in de door hen gesignaleerde leemte te voorzien. In een overdruk van het allereerste nummer wordt namelijk al geklaagd over 'plaatsgebrek'. In de rubriek 'Correspondentie' meldt de toenmalige redactie: “Wij konden alles niet bergen. Er bleven liggen 4 groote stukken n.l. Evangelisatie-arbeid, Vereenigingsleven, Opvoeding en Leekebrieven. Ook bleef liggen het Feuilleton, en een gedeelte van 'Voor kinderen', n.l. een verhaaltje, waarvan de jonge lezers een teekening kunnen maken. Verder enige berichten en advertenties.” Vooral dat laatste, het wegens plaatsgebrek advertenties laten liggen, zal een tegenwoordige kerkbladredateur zich nauwelijks meer kunnen voorstellen.

De redactie van toen schreef zelfs te hopen dat de advertenties bij een volgend nummer wat minder zullen zijn. Om daaraan toe te voegen: “Eéne soort advertenties zouden we echter gaarne nog wat méér zien, n.l. familie-advertenties: huwelijk, geboorte, 25-jarige huwelijksvereen., overlijden enz.”

Bijna anderhalve pagina van het vier pagina's tellende eerste nummer van het Gereformeerd Kerkblad worden in beslag genomen door advertenties. En inderdaad, op twee rouwadvertenties, een 40-jarig huwelijk een een 30-jarige Echtvereeniging na, zijn het 'wereldse' handelsadvertenties. Een nostalgisch genot om deze te lezen overigens. Bij voorbeeld die van D. J. BAARDSLAG, v.h. P. Hoogezand, Hoogeveen. - Bondsrijwiel- en Motorhersteller: DE WINTERAVONDEN zijn a.s. en alle Wielrijders die nog niet voorzien zijn van een degelijke Carbid- of Kaarslantaarn worden ten sterkste aangeraden een kijkje te nemen bij ondergeteekende, teneinde een keuze te doen uit diens ruime voorraad. Prijzen naar kwaliteit vanaf ¿1.50 tot ¿7.- en hooger''.

Ook uitgeverij Kok te Kampen is van de partij met een advertentie voor een “zéér belangrijke uitgave over de geschiedenis, de leer en het leven der Mormonen, getiteld: HET MORMONISME door Rev. I. VAN DELLEN Denver Colorado U.S.

Jammer voor de jonge lezertjes van het nieuwe blad, dat Oom Arnold zich in de eerste aflevering van zijn rubriek VOOR KINDEREN wegens het al genoemde 'plaatsgebrek' niet heeft kunnen houden aan het tweede deel van de door hem zelf geïntroduceerde 'gulden regel': “Eerst het nuttige, dan het aangename”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden