Caprivi-strook: de kwetsbare Namibische 'vinger'

Het begint er op te lijken dat de oorlogen en geruchten van oorlogen in Afrika zich opnieuw hebben uitgebreid. En wel tot Namibië, dat weliswaar betrokken is bij verschillende oorlogen, maar waar tot voor kort geen strijd op eigen grondgebied werd geleverd. Dat is veranderd.

Johan ten Hove

Dit weekeinde kondigde president Sam Nujoma aan 'zonder mededogen' de rebellen te zullen 'vernietigen, die vorige week in opstand kwamen in de Caprivi-strook, de Namibische 'vinger', die diep in zuidelijk Afrika steekt.

De oorlogen waar Namibië bij betrokken is, zijn die in Congo en Angola. Namibië steunt in Congo president Laurent Kabila, die in mei '97 de Zaïrese dictator Mobutu Sese Seko verjoeg en het een jaar later al moest opnemen tegen rebellen die door Rwanda en Oeganda worden gesteund. Vorige maand werd er formeel vrede gesloten in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka, maar niet alle rebellenbewegingen hebben het akkoord van Lusaka getekend en dus gaat de oorlog door.

In de al tientallen jaren durende Angolese burgeroorlog steunt Namibië de zittende MPLA-regering van president José Eduardo dos Santos tegen de opstandelingen van Unitaleider Jonas Savimbi. Unita heeft ongeveer twee derde van Angola in handen. Hoeveel Namibische soldaten meevechten in Congo en Angola is niet duidelijk en hoeveel er sneuvelen nog minder, maar volgens de Namibische beweging voor de rechten van de mens vinden er in Namibië meer geheime begrafenissen plaats dan er officieel gesneuvelden zijn.

Begin dit jaar sloot de Namibische Swapoleider Sam Nujoma, die al sinds de onafhankelijkheid in 1990 president van het land is, een verbond met Dos Santos van Angola, Kabila van Congo en president Robert Mugabe van Zimbabwe. Zimbabwaanse troepen vechten ook in Congo mee met het regeringsleger van Kabila, dat het zonder die hulp niet lang zou redden.

De grote vraag is of het wapengekletter in Namibiës Caprivi-strook iets te maken heeft met die andere oorlogen. Voorlopig lijkt het er weinig op, maar wat niet is kan komen. Dat wapengekletter hield in dat vorige week maandag zo'n honderd man van het Caprivi-bevrijdingsleger een aanval uitvoerde op een militaire basis bij Mpacha en de regionale hoofdstad Katima Mulilo. Er viel een tiental doden, de regering-Nujoma in Windhoek riep de noodtoestand uit en stuurde versterkingen die de hele week nog jacht maakten op opstandelingen. De leider van de opstand, Mishake Muyongo, tot 1980 nog vice-voorzitter van Swapo en tot vorig jaar de leider van de belangrijkste oppositiepartij in Namibië, de Democratische Turnhalle Alliantie (DTA), zei vorig jaar september al dat de Caprivi-strook onafhankelijk moest worden. Dat kostte hem zijn partijleiderschap en hij vluchtte samen met zo'n tweeduizend aanhangers naar Botswana. Dat wilde geen problemen met Namibië en 'regelde' Muyongo netjes het land uit naar Denemarken, waar hij politiek asiel kreeg en waar hij nog zit. Een opstandelingenleider op afstand dus.

De meeste inwoners van Caprivi horen niet tot het in Namibië dominante Ovambo-volk dat de Swapo en de regering vormt, maar tot een groep stammen met een gemeenschappelijke taal, het Lozi, die ook in Zambia en Angola zitten. Mogelijk een ouderwets etnisch conflict dus, waarbij het ene volk zich voelt achtergesteld bij het andere.

Maar dan wel een conflict dat door andere oorlogvoerenden in Afrika kan worden uitgebuit. Want de Angolese rebellenleider Savimbi, wiens gebied aan Caprivi grenst, ziet Namibische troepen liever in Caprivi tegen opstandelingen vechten dan dat ze het Angolese regeringsleger steunen. Datzelfde geldt voor de opstandelingen in Congo, die ook met lede ogen zien dat Kabila steun krijgt van Namibische troepen. Zodat de echte oorlog wel eens dichter bij Namibië kan komen dan het land lief is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden