Capri van het noorden

In de avond breekt een veulen uit; veel gehinnik en hoefslag op de betonnen platen die het pad naar de vuurtoren verharden. We zien het dier in de richting van het dorp verdwijnen, telkens even opduikend in het lantaarnlicht.

Notitie uit een dagboekje, augustus 1992. De plaats is het Duitse eiland Hiddensee, dat als een langwerpige garnaal voor Rügen in de Oostzee ligt. De kop van de garnaal verheft zich als een klif van zandsteen, leisteen en graniet zeventig meter de hoogte in, het lijf is vlak, met lichte duinen, heide, berken en lijsterbessen.

Hiddensee.

Vanuit Stralsund vaart een veerboot je ernaar toe. Gemotoriseerd verkeer is er niet. Wel een paar gehuchten. Kloster, Vitte, Neuendorf.

In de DDR-tijd was het eiland grensgebied. Als je op de klif stond en het was helder weer, zag je het Deense eiland Møn, vijftig kilometer verderop. Dus voeren patrouilleboten over de wateren, en wierp de grenswacht 's avonds lichtbundels over de stranden en de zee. Aan het strand waren luchtbedden verboden.

Ik was er kort na de Wende, in '92 en '93, voor een vakantie met mijn gezin; we woonden toen in Berlijn.

Hiddensee, dat was een soort Schiermonnikoog, maar zonder de onschuld ervan.

Het was er schitterend en stil.

Al honderd jaar had die stilte, dat uitzicht, de eenvoud van zijn vissershutten, mensen aangelokt die even aan de drukte en de druk van de samenleving wilden ontsnappen, kunstenaars, acteurs, schrijvers, wetenschappers.

Hiddensee was uitgegroeid tot een microcosmos van de Duitse kunst- en cultuurgeschiedenis. Insel der Aussteiger, was een van zijn bijnamen, eiland van de dropouts, en ook Capri van het Noorden.

Thomas Mann bracht er met zijn gezin een zomer door, toneelschrijver Gerhart Hauptmann (een Duitse Heijermans) bouwde er een huis, talloze schilders legden er het landschap vast, Einstein was er, evenals Freud, Käthe Kollwitz en George Grosz, om maar enkelen te noemen.

Uit het dagboek:

'In noordelijke richting gefietst over de betonnen platen - bonkebonk - met weidse blik over Dornbusch. Pad mondde uit in de resten van een bunker; onschuld is een schaars goed. Een hete ochtend, de Oostzee kalm en koel. Op het strand overwegend Frei Körper Kultur, blote mannen op handdoekjes met hun piemel op tien over één, of geplooide dan wel gelooide oude dames; veel dwingende en brutale intimiteit. Als de schaamte wegvalt hou je nog niet zomaar vrijheid over.'

Hiddensee was in de nazitijd een oord van 'innerlijke emigratie', zoals dat heette. In de DDR-tijd een refugium. Kunstenaars en hippies, door de Stasi goedgekeurd.

En nu is er een grote roman, die op het eiland speelt. Hij heet 'Kruso' - de schrijver, een debutant, is Lutz Seiler. Nu al wordt de roman vergeleken met 'De Toverberg' van Thomas Mann. In mei verschijnt de vertaling.

Met een groepje journalisten zijn we naar hem onderweg, naar Seiler op Hiddensee. Daarover meer, morgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden