Capitol Hill belemmerde Dole in het ontwikkelen van een eigen visie

AMSTERDAM - Het eerste goede nieuws voor Bob Dole is binnen. Een opiniepeiling van het Amerikaanse televisiestation CBS geeft aan dat zestig procent van de Amerikanen het verstandig vindt van de Republikeinse presidentskandidaat om niet alleen zijn fractievoorzitterschap in de Senaat op te geven, maar zich zelfs helemaal terug te trekken uit de volksvertegenwoordiging.

BERT VAN PANHUIS

Met een van emotie krakende stem maakte Dole het besluit woensdagmiddag, terzijde gestaan door zijn echtgenote Liddy, temidden van collega's en stafmedewerkers bekend. Uiterlijk 11 juni legt hij zijn functie neer. “Ik zal naar het presidentschap streven zonder ergens op te kunnen terugvallen. Ik lever me over aan de beoordeling van de bevolking. Er zijn nog maar twee mogelijkheden, naar het Witte Huis of naar huis.” Na 11 juni, aldus Dole in de richting van de kiezer, “sta ik voor u zonder functie of autoriteit, als een gewone burger, een Kansan, een Amerikaan, een man”. En terwijl er tranen in zijn ogen opwelden voegde hij er aan toe: “Ik geloof in de moeizame weg. In mijn leven heb ik maar heel weinig anders bereikt dan moeizaam. Dat komt goed uit, want er wacht ons nog een moeilijke taak.”

Het drastische besluit van de senator wordt zeer verschillend beoordeeld door kenners van de Amerikaanse politiek. “Een heel verstandige zet”, zei Ed Rollins, een mannetjesmaker binnen de Republikeinse partij. Rollins meent dat Dole nu meer afstand kan nemen van het gekrakeel van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging. Maar politiek analyst Stuart Rothenberg sprak van 'paniekvoetbal' en hij stelde vast dat je Bob Dole dan wel uit de Senaat kunt verwijderen, maar niet de Senaat uit de gedachten van Bob Dole.

Het nieuws over het vertrek van Dole, die 35 jaar de staat Kansas heeft vertegenwoordigd, sloeg als een bom in op Washingtons Capitol Hill. De afgelopen weken heeft hij alleen zijn echtgenote en zijn stafchef Sheila Burke betrokken bij zijn overwegingen. Andere Republikeinse kopstukken werden ingelicht toen het besluit al was genomen. Trent Lott, Dole's plaatsvervanger binnen de fractie, hoorde het nieuws samen met de rest van de Republikeinen.

Er was al lang discussie of Dole de Republikeinse senatoren moest blijven leiden. Veel partijgenoten betwijfelden of hij, zo gebonden aan het parlementaire werk, de komende maanden wel effectief campagne voor het Witte Huis kon voeren.

Capitol Hill belemmerde Dole in het ontwikkelen van een eigen visie op de problemen van de Amerikaanse samenleving. Dole is niet alleen een doener maar van nature ook een man van het compromis, een eigenschap die hij nodig heeft om de groeiende kloof te overbruggen tussen de kleine gematigde vleugel van zijn fractie en de steeds aan invloed winnende rechtervleugel.

Brug

Bovendien is hij steeds vaker gedwongen om een brug te slaan tussen de Speaker van het Huis van Afgevaardigden Newt Gingrich en het Witte Huis. Gingrich wil een radicale verandering in de Amerikaanse politiek en de samenleving en hij wordt daarin gesteund door de in dienstjaren jonge garde van de fractie. Omdat president Bill Clinton vastbesloten is die enorme ommezwaai te dwarsbomen door conservatieve 'Republikeinse' wetten met een veto te treffen ziet Dole het als zijn taak de scherpe kantjes van menig voorstel uit het Huis weg te slijpen.

Dit versterkte het idee dat Dole een pragmaticus is, die niet alleen weinig bekwaamd is om een eigen visie te ontwikkelen, maar waarschijnlijk ook weinig behoefte heeft aan zo'n visie. Dit heeft tot gevolg dat in het land de mensen nauwelijks warm lopen voor het idee van een president Dole en dat weerspiegelde zich weer in de grote achterstand die de senator in de opiniepeilingen heeft op Clinton. De Democratische leider en kandidaat voor herverkiezing het komend najaar heeft een voorsprong van om en nabij de twintig procent en de kloof wordt beetje bij beetje groter.

Nu zeggen peilingen nog weinig. Maar de cijfers zijn wel een indicatie dat er wat schort aan het optreden van Dole. De leiding van de partij heeft de senator alom geprezen om zijn moedige besluit, maar er is ook twijfel of hij er niet te lang mee heeft gewacht.

De pijn waarmee Dole de Senaat verlaat is niet alleen gevoelsmatig, maar ook politiek. Plaatsvervanger Trent Lott, senator voor de staat Mississippi, heeft een heel andere instelling. Lott is overambitieus, volgens sommige collega's een enthousiast leerling van Macchiavelli. Zijn huidige functie heeft hij door zijn voorganger, Dole's vertrouweling senator Alan Simpson, min of meer van de troon te stoten.

Een van de redenen waarom hij zijn fractievoorzitterschap er maar zo moeilijk aan kon geven is dat Dole de rechtse scherpslijper Lott van geen kant vertrouwt. De senator uit Mississippi staat te trappelen om het roer over te nemen, maar het verzet binnen de fractie zal niet gering zijn. En dat werkt in het voordeel van rivaal Thad Cochran, ook al afkomstig uit Mississippi, en in de hiërarchie de derde man. De twee Mississippians liggen elkaar niet en de strijd om Dole's fractievoorzitterschap belooft hard en onaangenaam te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden