'Cao houdt op te bestaan, dat is onvermijdelijk'

De collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is niet meer van deze tijd, zegt Hans Kamps, voorzitter van de brancheorganisatie voor uitzendbureaus Abu en tot vorige maand kroonlid van de Ser. "Het is bijna onvermijdelijk dat de cao stopt te bestaan." Hoogopgeleiden hebben er geen behoefte aan, zij regelen hun zaakjes zelf wel, redeneert Kamps. En voor laagopgeleide werknemers willen de werkgevers in de toekomst geen cao meer maken.

"Waarom zouden ze?" zegt Kamps. "Het is goedkoper om deze mensen op een andere manier in te huren: via nulurencontracten of oproepcontracten, korte dienstverbanden of als zelfstandige. Het is niet realistisch om te verwachten dat de werkgever meer gaat betalen als hij langs andere wegen goedkoper uit is."

De arbeidsmarkt is met de opkomst van de flexwerkers in een ontwikkeling gekomen die niet meer te stoppen is, meent Kamps. De bekendste flexibele werknemer is de zzp'er: de zelfstandige zonder personeel, waar er in Nederland 730.000 van zijn. "Zij passen niet in het huidige oude stelsel. Zij werken soms 50-60 uur per week; veel meer dan officieel mag. Zij zijn veelal niet verzekerd, bouwen geen pensioen op en werken vaak onder het minimumloon. Daar valt niet tegen te concurreren."

De discussie over de toekomst van de cao loopt al lang. Bij het 75-jarig bestaan van de cao, in 2002, voorspelde Antoine Jacobs, nu emeritus hoogleraar sociaal recht, al dat de collectieve arbeidsovereenkomst zijn langste tijd heeft gehad. Over een jaar of vijftien zal een groot aantal bedrijven het zonder cao doen, schatte Antoine Jacobs destijds in.

Inmiddels zijn er steeds meer deskundigen die menen dat de cao in de huidige vorm het niet gaat redden. Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen vindt dat de cao toe is aan een grondige vernieuwing, vooral omdat nu zoveel werknemers - bijvoorbeeld met losse contracten - er buiten vallen. "Als daar geen verandering in komt, zal de cao uit de tijd raken en steeds meer buiten de cao worden afgesproken."

Het kabinet wil vanaf 1 juli de Wet Werk en Zekerheid in werking laten gaan om de positie van flexwerkers te versterken, door hen sneller te laten doorstromen naar een vaste baan. Kamps: "Dat gaat niet werken. Deze wet is gebaseerd op de structuur van de jaren vijftig en zestig toen mensen nog hun hele leven in één sector bij één baas werkten. Dat is niet meer houdbaar."

Volgens Hans Kamps, die volgende week na vijftien jaar afscheid zal nemen van de Abu, moet de arbeidsmarkt toe naar een stelsel waarin flexibel kan worden gereageerd. Daarbij denkt hij aan de arbeidspool uit de jaren zeventig. De pool neemt mensen in dienst die betaald worden door een groep bedrijven. De werknemers zijn op afroep beschikbaar.

Kamps: "In de huidige markt verandert de vraag naar personeel steeds sneller, zowel in aantal als in kennis en vaardigheden. Het vaste contract sterft uit."

VERDIEPING 4

Interview met Hans Kamps

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden