Opinie

Campagne Kony 2012 vertelt het halve verhaal

Joseph Kony met op de achtergrond Osama bin Laden en Adolf Hitler. Beeld
Joseph Kony met op de achtergrond Osama bin Laden en Adolf Hitler.

Bij het kijken naar de Kony 2012 campagne van Invisible Children kreeg ik kromme tenen. Je verwacht dat media en campagnes als deze meerdere kanten van een conflict belichten. Maar dat is hier niet gelukt.

Lauren Gould | junior docent bij het Centrum voor Conflict Studies Universiteit Utrecht en deed promotieonderzoek in Noord-Oeganda

De makers van Kony 2012 proberen een groot westers en vooral Amerikaans publiek te bereiken door zogenaamd 'het verhaal' van de lokale Noord-Oegandese bevolking te vertellen. Hun simpele boodschap met een hoofdrol voor een 'duivelse' en 'barbaarse' Joseph Kony legitimeert hun kinderlijke eenvoudige en, in hun ogen, 'rechtvaardige' oplossing: Kony moet gestopt worden, steun daarom het Oegandese leger en open de jacht.

De campagne is een goed voorbeeld van wat in academische kringen new barbarism wordt genoemd: een gesimplificeerd beeld van een complexe realiteit waarin geweld in Afrika wordt neergezet als bizar en onbegrijpelijk. De boodschap is sterk en overtuigend en lijkt grote groepen jonge mensen in beweging te brengen, maar helaas is de boodschap niet juist. De makers van Kony 2012 propageren dat je het kwaad en onrecht in 'Donker Afrika' kunt bevechten vanaf de comfortabele bank in je huiskamer, zonder enig besef van lokale en geopolitieke gevolgen.

Ik heb intensief onderzoek gedaan in Noord-Oeganda en daar niet alleen voormalige kindsoldaten gesproken, maar ook hun ouders, religieuze en politieke leiders en journalisten. Daaruit is me duidelijk geworden dat hoewel het grootste deel van de lokale bevolking Kony's leger niet steunt, zij de schuld voor het conflict niet geheel bij zijn Leger van de Heer (LRA) of de persoon van de 'duivelse' Joseph Kony leggen. Men gelooft dat ook de Oegandese regering en regionale krachten (Zuid-Soedan en Khartoem) schuld dragen en zelfs voordeel hebben gehaald uit de inmiddels bijna 25 jaar van systematisch en structureel geweld en ontheemding. De lokale bevolking heeft onvoorstelbaar geleden door de misdaden van zowel de LRA als de Oegandese regering.

Het verhaal dat Kony 2012 vertelt lijkt in de verste verte niet op de kijk die de meeste Noord-Oegandezen hebben op het conflict en hun dagelijkse realiteit. Veel Oegandezen die ik sprak waren zeer kritisch over het Internationaal Strafhof dat slechts oog heeft voor de misdaden van de top van het LRA en niet voor het Oegandese leger. Het valt te betwijfelen of de lokale bevolking zal staan te juichen over versterking van de militaire macht van een regering die al aan de macht is sinds 1986, de oppositie met toenemende vijandigheid benadert, en als belangrijke medeveroorzaker en medeverantwoordelijke in het conflict wordt gezien.

De Oegandese regering zal wel ingenomen zijn met de campagne van Invisible Children. Als die aanslaat, kan het leger rekenen op meer steun van de VS. In deze context is het zinvol om te benoemen dat met grootschalige regionale militaire operaties, met hulp van de VS, het nochtans niet is gelukt de LRA te ontwapenen of te 'stoppen'.

Het is zeker niet mijn bedoeling om het belang van de sociale media bij het mobiliseren van de massa's te ontkrachten. Maar mensen moeten zich realiseren dat een eendimensionale, Hollywoodversie van de gecompliceerde realiteit geen recht doet aan het veelvoud aan belangen die in burgeroorlogen bestaan.

Ik hoop dat de campagne van Invisible Children leidt tot een diepgravend debat over het conflict in Noord-Oeganda waarin wel alle aspecten aan bod komen. Maar de geschiedenis leert dat als een verhaal eenmaal aanslaat, het lastig is de massa daar nog vanaf te brengen.

Beeld uit de campagne Kony 2012. Beeld
Beeld uit de campagne Kony 2012.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden