Campagne gaat over alles, maar niet over de provincie

analyse Coalitie zet landelijke kopstukken massaal in om steun in senaat te behouden

Het is spijtig voor de windmolens, de megastallen, de ringwegen. Voor al die mensen die hopen op grote investeringen in het regionale natuurgebied, op die ene ringweg waar zoveel discussie over is.

Bij de verkiezingscampagne voor 18 maart - Provinciale Staten - zouden die dingen centraal moeten staan. Helaas: ook in 2015 hebben de provincieverkiezingen weinig te maken met de dilemma's waar de provinciebesturen mee van doen hebben. Het zijn landelijke evaluatieverkiezingen. Het kabinet vraagt erom. Of u 18 maart maar wilt kiezen vóór of tegen VVD, PvdA en hun politiek van 'bruggen slaan'.

Ze hebben het er flink druk mee. Er zijn nog vijf weken te gaan voor het 18 maart is, maar nu al zijn de meeste tenten van het verkiezingscircus al opgezet. Niet alleen van coalitiewege, ook vanuit de oppositie. Vandaag zendt bijvoorbeeld de PVV haar eerste verkiezingsspotje uit, morgen het tweede. 'Genoeg is genoeg', zegt Wilders daarin. 'Geef dit kabinet een motie van wantrouwen'. Vorige week was het SP-leider Emile Roemer die iets soortgelijks zei. Er dient, zegt Roemer, op 18 maart te worden 'afgerekend' met PvdA en VVD. En afgelopen zaterdag zei GroenLinks-leider Van Ojik nog in deze krant: "De coalitie heeft het kabinetsbeleid tot inzet van deze verkiezingen verklaard. Hadden ze het mij gevraagd, dan zou ik het ze hebben afgeraden."

Dat de campagnepaarden al hun rondjes draven, heeft niets te maken met de provincies, maar met de Eerste Kamer. De Statenleden die nu worden gekozen, kiezen in mei op hun beurt de leden van de senaat. Als het kabinet met zijn gedoogvrienden daar geen meerderheid houdt, dan zal het sprookje snel ten einde zijn. Sterker nog: aan het Binnenhof wordt sterk rekening gehouden met spoedige Tweede Kamerverkiezingen, want ook al halen PvdA, VVD, D66, CU en SGP samen een meerderheid in de senaat, de kans is groot dat de onderlinge verhoudingen sterk wijzigen. En ook als - niet onaannemelijk - D66 en PvdA onderling in fractieomvang zouden wisselen, boet het kabinet aan stabiliteit in.

Dus zetten vooral PvdA en VVD de kanonnen klaar. Een miljoen trekt de VVD uit, vooral voor reclamecampagnes. Het bedrag dat de PvdA uitgeeft, zal dat weinig ontlopen. Dat is voor beide partijen overigens een herhaling van zetten. Ook de vorige provinciale verkiezingen, in 2011, werden beschouwd als een referendum over het kabinet. Ook toen ging het de VVD erom een meerderheid in de Eerste Kamer te houden, de PvdA om het kabinet juist te ontwrichten. En ook toen mocht het wat kosten - de VVD gaf een miljoen euro uit aan de verkiezingscampagne, hetzelfde bedrag als nu dus.

Aan het aantal spreekbeurten van bewindslieden in het land valt al af te lezen hoe serieus de liberalen deze verkiezingen nemen - vanaf deze week komt een onaflatende stroom van ministers en staatssecretarissen naar zalen in het land. Het begint vandaag nog eenvoudig, als minister Blok naar Friesland en Noord-Holland afreist, maar de bezoeken nemen naarmate de tijd vordert in intensiteit toe. Je hebt er dagen bij dat bijna in iedere provincie een VVD-bewindspersoon is. Woensdag 25 februari bijvoorbeeld. Edith Schippers in Noord-Holland, Jeanine Hennis in Limburg, Stef Blok in Utrecht, Sander Dekker in Gelderland en Fred Teeven in Zuid-Holland.

Dit weekeinde trapte de PvdA in Eindhoven de verkiezingen af. Dat betekent dat we vanaf deze week ook overal in het wild PvdA-bewindslieden zullen aantreffen, want Diederik Samsoms inzet voor deze verkiezingen is 'met het kabinet afmaken waaraan we begonnen zijn'. Ook GroenLinks startte afgelopen zaterdag de campagne. Het congres wees senator Tineke Strik aan als lijsttrekker voor de Eerste Kamerlijst.

Het CDA begon zelfs al eerder, op 17 januari. De campagneleiding houdt vol dat de christendemocraten de campagne wel provinciaal zullen houden. Maar is dat echt zo? Op 17 januari ging het helemaal niet over natuur of infrastructuur. Buma was duidelijk: "Het experiment Samsom-Rutte is mislukt. Vastgelopen in de modder."

Alleen D66 doet een poging om de provincie belangrijk te houden. Vanuit die hoek kwam vorige week een plan om de werkgelegenheid te bevorderen met behulp van de 15 miljard euro die de provincies 'op de plank hebben liggen'. Maar dat plan maakt officieel geen deel uit van de verkiezingscampagne. Die begint bij D66 pas op 28 februari.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden