Camera’s in treinen is valse veiligheid

Besteed het geld liever aan meer straatverlichting. Dat reduceert de criminaliteitscijfers wel aantoonbaar.

De NS gaan de komende jaren alle treinen voorzien van beveiligingscamera’s. Hoewel uit hun eigen onderzoek blijkt dat de overgrote meerderheid van de reizigers zich in de trein heel veilig voelt, verwachten de NS hiermee het veiligheidsgevoel in de trein nog verder te kunnen vergroten. Toch is cameratoezicht nauwelijks effectief en biedt daarom een onterecht gevoel van veiligheid.

Er wordt wel eens gesuggereerd dat al dat cameratoezicht een groot privacyprobleem is en dat je nergens meer onbespied kunt zijn. Toch is het meeste cameratoezicht helemaal geen inbreuk op de privacy. De belangrijkste reden hiervoor is dat simpelweg niemand naar de camerabeelden kijkt. We filmen zo veel dat we niet meer genoeg mensen hebben om alle beelden te analyseren, een typisch voorbeeld van de overvloed aan informatie in onze huidige maatschappij.

Achteraf criminaliteit oplossen werkt nauwelijks omdat er niet goed is nagedacht wat er met al het beeldmateriaal moet gebeuren. Soms is het probleem dat niet duidelijk is waarnaar gezocht moet worden. Maar zelfs als we achteraf weten op welk tijdstip en welke locatie een incident heeft plaatsgevonden, blijkt het al moeilijk om in de brij van gegevens de juiste beelden tevoorschijn te toveren. Als beelden al teruggevonden worden, komt het ook nog regelmatig voor dat het beeldmateriaal niet scherp is, onder een verkeerde hoek is gefilmd of dat de daders anderszins onherkenbaar zijn.

Camera’s blijken nauwelijks de criminaliteitscijfers te beïnvloeden. In Londen werden 10.000 overheidscamera’s opgehangen voor meer dan 300 miljoen euro, maar er worden niet meer misdrijven opgelost. Sterker nog, in sommige gebieden met veel camera’s wordt zelfs slechter gepresteerd, mogelijk omdat daar minder surveillance nodig werd geacht of omdat het geld niet meer besteed kon worden aan meer blauw op straat. Volgens een rapport van de Britse justitie zou het geld beter besteed kunnen worden aan straatverlichting, waarmee de criminaliteitscijfers aantoonbaar tot 20 procent worden gereduceerd.

Onlangs nog stelde de hoofdinspecteur van de politie in Londen dat de veiligheidscamera’s een groot fiasco zijn, vanwege de hoge kosten terwijl de criminaliteit nauwelijks is teruggedrongen. Maar drie procent van de overvallen wordt opgelost door camera’s en criminelen zijn niet bang om gefilmd te worden.

Maar ook al is het lastig om achteraf op te treden tegen criminele of agressieve treinreizigers, cameratoezicht werkt tenminste preventief, stelt de NS. Immers, wie weet dat hij gefilmd wordt, denkt wel twee keer na voordat hij (meestal gaat het om mannen) zich agressief gedraagt. Toch is ook dat niet helemaal waar. Vanwege de beperkte bruikbaarheid van camerabeelden voor opsporing achteraf, trekken criminelen zich niets aan van cameratoezicht. Daarvoor zijn twee mogelijke verklaringen.

In de eerste plaats zijn camera’s zo gewoon geworden dat criminelen zich mogelijk niet meer bewust zijn van het toezicht of tenminste niet bang zijn om gefilmd te worden. Natuurlijk, meestal wordt niet gepland om een moord onder het oog van een camera uit te voeren. Maar veel agressie en geweld wordt helemaal niet gepland en wordt dus ook niet voorkomen door camera’s.

In de tweede plaats zijn de criminelen zich soms niet bewust van hun wangedrag. Zelfs agressieve mensen zijn zich er vaak niet van bewust iets verkeerd te doen. Vanuit de beleving van de dader is er vaak een duidelijke aanleiding voor zijn gedrag. Camera’s spreken hem daar niet op aan en omdat er geen lik op stuk is, maken camera’s geen verschil.

Niet doen dus, die camera’s in de treinen? Nee, dat zou de verkeerde conclusie zijn. Cameratoezicht werkt in bepaalde gevallen wel degelijk. Overvallen in winkels worden regelmatig opgelost aan de hand van camerabeelden. Dat komt doordat het dan een kleinschalig, gesloten circuit betreft. Dergelijke kleinschalige oplossingen zouden voor de NS ook beter werken. Het is dan voorstelbaar dat camera’s gericht worden opgehangen op trajecten waar veel geweld plaatsvindt, zoals op de Schiphollijn. Ook het activeren op bepaalde risicovolle tijdstippen, bijvoorbeeld op uitgaansavonden, kan het speld in de hooiberg probleem verder reduceren.

Het plan van de NS om camerasystemen met noodknoppen uit te rusten, die slachtoffers of omstanders van geweldsincidenten kunnen activeren, past ook beter in deze aanpak. Camera’s beperkt en gericht ophangen is effectiever en bovendien goedkoper. De prijs voor een treinkaartje hoeft dan niet omhoog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden