Californië wil los van Trumps Amerika

referendum | De ultraliberale staat voelt zich steeds minder onderdeel van het land. De roep om afscheiding klinkt luider en luider.

Het is niet moeilijk om Stephanie Kamari te vinden tussen de klanten van het cafeetje op Hollywood Boulevard in Los Angeles. Op haar paarse T-shirt staat met witte letters 'Yes California' gedrukt. "Californië heeft alles om onafhankelijk te zijn", zegt ze. "We hebben Silicon Valley, Hollywood, we hebben het beste weer en de grootste economie van het land."


Als een van de woordvoerders van de 'Yes California'-campagne is Kamari aanhanger van een opmerkelijk initiatief: een poging van Californiërs om hun staat als onafhankelijk land los te weken van de Verenigde Staten. Doel is voldoende handtekeningen te verzamelen, minstens 585.407, om in 2019 een referendum over onafhankelijkheid uit te roepen: een 'Calexit'.


Kamari is optimistisch dat het gaat lukken. "We hebben op dit moment het tij mee, zeker gezien de recente ontwikkelingen in de VS", zegt ze enthousiast. "En de afgelopen tijd is het verbijsterend hoeveel mensen zich bij ons hebben aangesloten."


De Yes California-campagne werd in augustus 2015 opgezet door een klein groepje Californiërs. Aanvankelijk was het slechts een klein, wat ludiek initiatief, maar sinds november vorig jaar en de verkiezingswinst van Donald Trump is de aanhang verrassend groot geworden. Inmiddels steunt ongeveer een derde van de Californiërs een Calexit.


De toegenomen interesse wordt door critici vooral verklaard als het schokeffect van de verkiezing van Trump. Met zijn afkeer van migratie, vrijhandel en globalisering is hij de ideologische tegenhanger van Californië, de staat van het ultraliberale San Francisco met de technologie-industrie van Silicon Valley, Hollywood en het multiculturele Los Angeles. Waar Trump de VS lijkt te willen isoleren van de wereld, is Californië juist gestoeld op openheid en globalisering. "De realiteit is dat veel Californiërs zich niet meer thuis voelen in de VS", zegt Kamari.


Helemaal serieus wordt Yes California evenwel nog altijd niet genomen. Eerder wordt de beweging gezien als een radicale uiting van het gevoel dat er een steeds grotere kloof ontstaat tussen de liberale westkust en de aartsconservatieve Amerikaanse Midwest. Steeds meer Californiërs vragen zich vertwijfeld af of die kloof met de verkiezing van Trump niet onoverbrugbaar is geworden.


"Trump wil een wit, nationalistisch Amerika creëren. Dat is niet wat Amerika is en niet wat Californië is", zegt Dov Charney, oprichter van kledingfabrikant American Apparel. Inmiddels leidt hij een nieuw, nog naamloos bedrijf in Los Angeles dat eveneens kleding maakt en waar vrijwel alleen Mexicaanse en Midden-Amerikaanse migranten werken. "Er is in Californië zeker sprake van een beweging die in de tegengestelde richting gaat van Trump. Het is een beweging die streeft naar openheid en globalisering."


Politiek gezien drijft Californië dan ook al jaren weg van het conservatievere deel van de Verenigde Staten. Sinds 1992 is de staat bij iedere verkiezing steevast een Democratisch bolwerk, en ook afgelopen november stemde twee derde van de inwoners op Hillary Clinton.


Bovendien keert de huidige Californische regering van gouverneur Jerry Brown zich expliciet tegen het nieuwe bewind in Washington DC. Terwijl de regering-Trump miljoenen ongedocumenteerde migranten wil deporteren, besloot het door Democraten gedomineerde congres van Californië begin vorige maand juist van de staat een 'Sanctuary State' te maken, een 'Toevluchtsstaat', die weigert mee te werken aan deportaties. Trump noemde Californië daarop woedend 'stuurloos' en dreigde zelfs de federale geldstroom naar de staat stop te zetten, waar lokale politici schouderophalend op reageerden.


Om die felle reactie op Trumps nationalisme separatisme te noemen, gaat Dov Charney te ver. "Een afscheidingsbeweging is niet reëel, ik verwacht niet dat die echt concreet gaat worden", zegt hij. "Maar het is zeker zo dat Californië de andere kant op wil dan Trump."

Is een 'Calexit' een reële optie?

Zelfs al zou Californië in 2019 voor een Calexit stemmen, dan heeft de staat afscheiding niet in eigen hand; de Amerikaanse grondwet staat het simpelweg niet toe. De enige manier waarop onafhankelijkheid te realiseren is, is middels een grondwetswijziging. Dat kan op twee manieren; via een tweederde meerderheid van het Congres in Washington DC, of een tweederde meerderheid van de staten. Dat laatste zou dan nog eens moeten worden geratificeerd door driekwart van de staten.


Eenzijdig afscheiding kan natuurlijk ook, maar de laatste keer dat een aantal staten dat probeerde, liep het slecht af. In 1860 en 1861 keerden elf zuidelijke staten de unie de rug toe en vormden de Geconfedereerde Staten van Amerika. In de Amerikaanse Burgeroorlog die volgde, kwamen 700.000 mensen om, waarna de separatisten in 1870 alsnog terugkeerden naar de Verenigde Staten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden