'CALENDAR' Pijnlijk mooi drama bij Armeense kerkentocht

Amsterdam-Desmet en Rotterdam-Lantaren/Venster.

'Calendar' heeft een erg aardige voorgeschiedenis. In 1991 won Egoyan met 'The adjuster' een geldprijs van 1 miljoen roebel op het Filmfestival van Moskou. Met dit bedrag moest binnen achttien maanden een film worden gemaakt in de Sowjet-Unie. Terwijl Egoyan zijn plan voor een film in Armenie uitwerkte, viel de heilstaat uiteen. De roebels waren niets meer waard en Armenie werd onafhankelijk.

Het project werd gered dankzij een ontmoeting met iemand van de Duitse zender ZDF, vorig jaar in Rotterdam. Als Egoyan de film binnen een jaar afleverde, kreeg hij 100 000 dollar tot zijn beschikking. Het lukte en 'Calendar' ging dit jaar in Berlijn in premiere.

Egoyan blijft zijn pessimisme ten aanzien van de menselijke communicatie trouw: wederom weet de hoofdpersoon op geen andere wijze te communiceren dan via de tussenkomst van een lens of ingewikkelde afspraken vooraf. Nieuw is dat Egoyan zelf de hoofdpersoon speelt.'Calender' telt minder lagen dan Egoyans voorgaande constructies, maar heeft ter compensatie een sterke persoonlijke component.

Een fotograaf reist met zijn vrouw naar Armenie. Voor een kalender moet hij twaalf foto's maken van Armeense kerken. Veel meer dan de fotograaf geniet zijn vrouw (Arsinee Khanjian, ook in werkelijkheid Egoyans partner), die als tolk fungeert, van de terugkeer naar haar vaderland. Hij kan niet genieten, hij heeft slechts oog voor het juiste kader. Het Armeense erfgoed is voor hem niet meer dan voer voor een opdracht.

Voor de vrouw van de fotograaf is het veel meer; haar emotionele verwantschap drijft hen uiteen en haar richting Armeense gids. Alleen keert de man terug naar Canada. Gedurende twaalf maanden probeert hij het contact te herstellen: hij schrijft brieven, terwijl ingehuurde dames in een vreemde taal zwoele telefoongesprekken voeren. Zonder die omstandigheden is hij tot niets in staat.

Bedenksel

Hoewel 'geloofwaardigheid' bij Egoyan nooit een criterium is, lijdt het Canadese deel van de film wel erg onder het gewicht van de constructie. De eerste telefoondames weten te fascineren, maar na de zoveelste wordt het een flauw bedenksel, zonder iets nieuws toe te voegen. Dat hier sprake is van een geremde figuur, is inmiddels wel duidelijk.

Het Armeense deel van 'Calendar' daarentegen is pijnlijk mooi. De gemproviseerde dialogen bieden aanknopingspunten voor verwijdering tussen mensen, loyaliteit jegens een land, fascinatie voor het vreemde dat toch ook vertrouwd is. Dat die dialogen zich afspelen tussen Egoyan en Khanjian voorziet de film van een dubbele bodem. Ten onrechte werd door sommigen aangenomen dat 'Calendar' verslag doet van een werkelijke breuk tussen de regisseur en de actrice. Vreemd is die verwarring niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden