Caïro zet zich schrap voor jubileumfeest

Jaar na de revolutie: vrees voor nieuw treffen activisten en leger Groeiende armoede is motor onvrede

Met open mond kijken de kinderen op de eerste rij naar het haastig opgezette scherm in de volkswijk Shoebra. De bloederige beelden van de aanvaringen tussen het leger en de demonstranten van het afgelopen jaar op het Tahrirplein in Caïro gaan vergezeld van dramatische muziek en anti-legercitaten van ooggetuigen. De kinderen geven geen krimp.

De compilatie van YouTube-clips op het scherm zou de staatscensuurcommissie nooit passeren. "Het volk wordt gehersenspoeld door de staatsmedia", zegt Sally Toema. "De demonstranten worden op de staatstelevisie afgeschilderd als tuig en onruststokers die het land te gronde richten. Net als onder Moebarak."

De 33-jarige psychologe is een van de organisatoren van 'Kazaboen' (Leugenaars), een campagne die in het hele land videovoorstellingen organiseert om de 'misdaden' van de hoge militaire raad (SCAF) onder de aandacht te krijgen en 'Tahrir naar alle pleinen van Egypte' te brengen.

De afgelopen weken waren er honderden Kazaboen-avonden, vooral in volkswijken met weinig internet. "De meeste Egyptenaren krijgen hun informatie nog altijd via de staatstelevisie", weet Toema. "Veel mensen geloven de leugens."

De hoge militaire raad nam na het aftreden van Moebarak het gezag over. Eerst werden de generaals als redders onthaald, maar vooral bij jonge activisten zijn ze nu alle krediet kwijt. Vandaag, precies een jaar na het begin van de revolutie in Egypte, houdt het land de adem in.

Het leger wil de verjaardag van de revolutie vieren met een militaire show op het Tahrirplein. Maar de activisten, die in het leger een voortzetting van het oude regime zien, zijn woedend dat de militairen zich het plein toe-eigenen. Ze hebben een alternatief plan: protestmarsen richting het Tahrirplein, vanuit tientallen wijken, met als verzamelpunt vaak een van de huizen van de martelaren van de revolutie.

Uit 'rouw' over het verlies van de revolutie willen de demonstranten zich zwart kleden. Het leger dreigt daarom met verfkanonnen, die hen zes maanden lang als 'verrader' zullen brandmerken. Doemscenario's en angst voor een nieuwe golf van geweld domineren de gesprekken op het internet en op straat. Bijna elke conversatie wordt afgesloten met 'God behoede ons'.

De meeste Egyptenaren vinden dat de revolutie nog geen verbetering heeft gebracht. Sinds de val van president Moebarak steeg de criminaliteit sterk en zakte de economie elke dag dieper weg.

De activisten geven de schuld aan de hoge militaire raad, die 'de contrarevolutie' aanvoert en mensen opzettelijk bang maakt voor de gevolgen van de aanhoudende onrust in het land, aldus activist Hatem Talima. "Ze hebben niet eens geprobeerd om de beloofde herstructuring van de politie, de veiligheidsdiensten, de vakbonden, de rechterlijke macht en de media te verwezenlijken. De SCAF heeft het regime gered, en het is ze gelukt om het volk tegen ons te keren."

In de staatsmedia worden de activisten afgeschilderd als door de 'verborgen buitenlandse hand' aangestuurde onruststokers en verraders. Vorige maand werden de kantoren van tien door het Westen gefinancierde maatschappelijke organisaties binnengevallen. Dat het leger jaarlijk een miljard dollar ontvangt van de Verenigde Staten verzwijgen de staatsmedia.

Het succes van Kazaboen, die volgens Talima 'de waarheid onder een steeds groter publiek brengt', toont hoe de nieuwe media de oude gezagsstructuren doorbreken. "Onze revolutie duurt nog jaren. Maar we zullen zegevieren."

Maar ook de hoge militaire raad gaat met de tijd mee. Als reactie op de succesvolle Kazaboen, waarvan sommige voorstellingen met geweld zijn opgebroken, heeft de SCAF de 'ken uw vijand'-videocampagne opgezet. Via Facebook maakt militaire raad zijn decreten bekend. Ook stuurt deze sms'jes rond.

"SCAF zal elk conflict met de revolutionairen winnen", denkt uitgever en activist van het eerste uur Hisjam Kassem. "Zij hebben alle middelen. Daarbij wil het gros van het volk stabiliteit. De hoop is dat het door de islamitische partijen gedomineerde parlement 'brood, vrijheid en sociale rechtvaardigheid' zal brengen."

De Moslimbroederschap, de onder Moebarak verboden islamitische beweging die bijna de helft van de zetels in het parlement veroverde, wordt door de activisten beticht van verraad en opportunisme. De beweging kondigde een cordon aan tussen de demonstranten en het leger om confrontaties te voorkomen.

De belangrijkste eis van de demonstranten is dat het leger de macht overdraagt aan het parlement. Kassem denkt dat het leger dat best wil, zolang het zeggenschap houdt over de portefeuilles buitenlandse zaken en defensie. De jonge activisten stellen zich harder op, maar Kassem waarschuwt: "De hoge militaire raad is duidelijk niet in staat om het land te runnen, maar een tweede opstand zal het land ten gronde richten".

Door de slinkende buitenlandse reserves van Egypte onstonden in de afgelopen weken tekorten aan benzine en gas en staat de Egyptische pond op instorten, waardoor binnenkort geen graan meer kan worden geïmporteerd. "Je wilt er niet aan denken wat er dan gebeurt", waarschuwt Kassem. "De armoede in Egypte is een tikkende tijdbom. "

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden