Cairo en Amman richten noodkreet aan VS

Egypte en Jordanië hebben alle hoop op een snelle vrede tussen Israël en de Palestijnen verloren. Daarom zetten zij de Arabische Liga aan tot het verbreken van de politieke contacten met Israël- een noodkreet die in de VS luid en duidelijk is overgekomen.

AMSTERDAM - ,,De Israëliërs proberen de Palestijnse autoriteit te ontmantelen'', zei de nieuwe Egyptische minister van buitenlandse zaken Achmed Maher vorige week bij zijn aantreden. Door de aanvallen op de Palestijnse veiligheidsdienst, de pijler van Arafats macht, haalt Israël diens bestuur in de Palestijnse gebieden onderuit, maande hij.

Maher deed zijn kritische uitspraken een dag voordat Israël vrijdag F16's inzette en de Westoever bombardeerde, na een Palestijnse zelfmoordaanslag in Netanya. Daarmee zette hij de harde lijn voort van zijn voorganger Amr Moessa, die na vele jaren Egyptes buitenlands beleid vorm te hebben gegeven is vertrokken naar de Arabische Liga. Dat buitenlands beleid was ten aanzien van Israël steeds een zorgvuldige combinatie van pogingen het vredesproces te stimuleren en harde kritiek op de Israëlische regeringen. Dat schaken op twee borden komt voort uit de wens internationaal mee te blijven spelen, en toch ook in te spelen op de roep van de bevolking om meer steun aan de Palestijnen.

Afgelopen weekeinde nam Moessa, als Liga-voorman voortbordurend op zijn beleid als minister, samen met de Jordaanse minister Khatib van buitenlandse zaken het initiatief voor een resolutie in de Arabische Liga. Met de inzet van F16's was de emmer overgelopen: de twintig ministers van buitenlandse zaken van de Liga besloten alle politieke contacten met Israël op te schorten.

Niet alleen de daadkracht van de meestal nogal afwachtende Liga is opvallend; dat geldt zeker ook voor het feit dat dit te danken is aan de enige twee Arabische landen die vredesverdragen hebben met Israël: Jordanië, en in de persoon van de nog maar enkele dagen afgezwaaide oud-minister Moessa, in feite ook Egypte.

Maar hieruit mag niet de conclusie worden getrokken dat zij die harde verbale lijn ook in de praktijk gaan brengen. De Egyptische president Moebarak liet haastig weten, dat hij zich blijft inzetten voor het vredesvoorstel dat hij met de Jordaanse koning Abdoellah opstelde. En minister Maher ging zelfs nog verder: ,,Dit heeft niets te maken met het vredesverdrag noch met ambassades, die gewoon blijven werken.''

De Egyptisch-Jordaanse actie in de Liga had alles te maken met frustratie van de twee landen over de manier waarop de regering-Sjaron tegelijk over vrede praat én de aanvallen op de Palestijnen opvoert. President Moebarak voelde zich vorige maand voor schut gezet toen hij na een bezoek van de Israëlische premier Peres aan Cairo melding maakte van een bestand tussen beide partijen, terwijl zo'n akkoord nog mijlen ver weg bleek. Jordanië vreest dat het aanhoudende geweld zal leiden tot een nieuwe Palestijnse vluchtelingenstroom over de Jordaan. Volgens sommige Jordaanse analyses is dat zelfs de opzet achter het geweld: het verdrijven van Palestijnen uit hun gebieden.

Zowel de Jordaniërs als de Egyptenaren hebben het vertrouwen verloren dat overleg met Israëliërs iets oplevert, en gaan nieuwe gesprekken uit de weg om hun bevolkingen niet verder te prikkelen. In Jordanië moest vorige week de oproerpolitie worden ingezet om demonstraties tegen het Israëlische geweld de kop in te drukken, en ook in Egypte is de politie al maandenlang druk met het beperken van de burgerprotesten. Het Egyptische parlement liet zijn ongenoegen maandag blijven met een minuut stilte uit protest tegen wat men de pro-Israëlische Amerikaanse positie noemt.

De Amerikaanse president Bush heeft de boodschap achter de Liga-verklaring - de bal voor het vredesproces ligt bij hem - begrepen: hij belde afgelopen weekeinde eerst met Moebarak en Abdoellah, voordat hij zijn ambassadeur in Jordanië, Burns, belastte met de bemiddeling in de regio. Maar nog voordat Burns afspraken met Arafat en Sjaron kon maken, kondigde die laatste dinsdag aan dat zijn leger de aanvallen op Palestijnen staakt en zich alleen nog zal verdedigen. Waarmee de Egyptisch-Jordaanse boodschap ook in Tel Aviv ontvangen lijkt te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden