Café Mexico City, waar Camus' boek De Val zich afspeelt, heeft écht bestaan, ontdekte Anthonie van den Buuse.

Aan de buitenkant lijkt de blokhut die Anthonie van den Buuse (48) anderhalf jaar geleden in de tuin van zijn woning liet plaatsen, een gewone tuinschuur. Maar binnen staan geen fietsen en tuinstoelen: van alle wanden kijkt Albert Camus je aan met het stoïcijnse en ietwat melancholische gelaat, zoals we dat kennen van de achterflap van zijn boeken. Bijna al zijn vrije tijd brengt Van den Buuse hier door, omringd door posters, foto's en boeken van Camus.

Als zijn werk als beleidsambtenaar sociale zaken, cultuur en emancipatie bij de gemeente Middelburg erop zit, trekt hij zich terug in de blokhut.

Niet alleen om te lezen en filosofie te studeren maar ook om gitaar te spelen. ,,Wil je horen hoe dat klinkt?'' Hij pakt het instrument en speelt een compositie van de cd Glorious Morning die hij heeft gemaakt. Eén van zijn favoriete nummers is The last trip to Paris. Een ode aan Camus, die op 46-jarige leeftijd de dood vond bij een auto-ongeluk. Samen met zijn vriend Michel Gallimard, neef van zijn uitgever, was Camus op weg naar Parijs toen het noodlot toesloeg. In de gitaarsolo hoor je de cadans van autowielen die geleidelijk wegsterft.

Van den Buuse 'ontdekte' Camus tijdens zijn studie aan de sociale academie. ,,Ik werd vooral getroffen door zijn gelaat. Er spreekt volharding uit, maar ook doorleefdheid. Toen ik later 'Het menselijk gelaat' van Levinas las, begreep ik wat me zo raakte. Volgens Levinas kunnen we het Oneindige in het gelaat van de ander ontmoeten. Ik ben alle boeken van Camus gaan lezen en dat prikkelde me om op 26-jarige leeftijd filosofie te gaan studeren.''

Na de geboorte van zijn tweede kind kon Van den Buuse de studie niet meer met zijn gezin combineren. Hij werd ambtenaar, maar bleef wel bezig met filosofie. ,,Op een dag stond ik op het station van Roosendaal, toen ik me realiseerde dat Camus daar ook moest zijn geweest, toen hij in 1954 een bezoek bracht aan Nederland. Ik ben bij de NS gaan navragen of de treinen uit Parijs nog steeds op hetzelfde perron stopten en dat bleek het geval. Ja, ik ben nu eenmaal een romanticus. Dat gegeven liet me niet meer los. Ik ben zijn boek De Val gaan herlezen, dat zich afspeelt in het Amsterdamse café Mexico City en heb vervolgens Hans Achterhuis, een groot Camus-kenner, voorgesteld om het eenmalige bezoek van Camus aan Nederland te reconstrueren.''

Het onderzoek heeft verrassende zaken aan het licht gebracht, die zelfs voor Camus' dochter Catherine, die de nalatenschap van haar vader beheert, nieuw waren.

Het was bekend dat Camus op 5, 6 en 7 oktober 1954 in Nederland is geweest om een lezing te houden voor de Haagse boekhandelaarsvereniging, die 100 jaar bestond. Deze lezing werd onlangs teruggevonden in een archief in Den Haag. Daarin stelde Camus onder meer de nog steeds actuele vraag hoe de kunst kan worden voortgezet in een wereld die haar bedreigt. Ook keerde hij zich tegen het ideologisch goedpraten van terreur en geweld.

De inmiddels overleden Leidse hoogleraar Franse taal en letterkunde Sam Dresden was bij de lezing. Van den Buuse heeft hem voor zijn dood nog kunnen ondervragen over Camus. Hij laat de brief zien waarin Dresden meldt dat hij de schrijver toen ook Amsterdam heeft laten zien, maar dan wel de 'verborgen' plekken, niet de 'verplichte bezienswaardigheden'. In een café op de Zeedijk hadden ze koffie gedronken 'en misschien wat jenever'.

In de eerste grote biografie over Camus van Herbert Lottman (1979) wordt zijdelings melding gemaakt van Camus' uitstapje naar Amsterdam, waarbij twee cafés worden genoemd: Saloon Mexico en City Café. Maar volgens de naspeuringen van Van den Buuse klopt dat niet. Via het Gemeentearchief in Amsterdam kwam hij erachter dat in die tijd aan de Warmoesstraat 91, net om de hoek van de Zeedijk, een café stond met de naam Mexico City. Eigenaresse was de weduwe Gallego-Van Dam.

Twee jaar na zijn bezoek aan Amsterdam schreef Camus De Val (La Chute), dat zich afspeelt in café Mexico City op de Zeedijk. Volgens Dresden heeft Camus in Amsterdam niets gezegd dat erop wees dat hij daar inspiratie opdeed voor een nieuw boek. Maar voor Van den Buuse staat vast dat Camus zich heeft laten leiden door zijn herinneringen aan dit café. Mexico City is er allang niet meer, maar dat het echt heeft bestaan bewijst een foto uit 1952 uit het gemeentearchief. De latere D66-leider Hans van Mierlo kwam er nog in 1961 en heeft toen ook de eigenaresse gesproken over Camus. Maar daarover wil hij niets kwijt: ,,Ik ga er zelf nog over publiceren.''

Vaak is verondersteld dat Camus in De Val uitging van een denkbeeldig café. Vorige zomer bezocht Van den Buuse zijn huis in Lourmarin, dat nu wordt bewoond door zijn dochter Catherine. ,,Toen ik haar bij een toevallige ontmoeting op straat vertelde waar ik mee bezig was, wilde ze meteen weten of café Mexico City echt heeft bestaan of dat haar vader het had verzonnen. Ook zij wist het niet.''

In De Val wordt het verhaal verteld van het leven van Jean-Baptiste Clamence, een van de meest gevierde advocaten van Parijs. Het leven lacht hem toe, totdat een bepaalde gebeurtenis (een vrouw die zelfmoord pleegt door in het water te springen, zonder dat de advocaat probeert te hulp te komen) een eind maakt aan al zijn zekerheden. Camus beschrijft hoe de man, aan lager wal geraakt, tussen hoeren en zeelieden in de onderwereld van de Zeedijk het merkwaardige beroep van boetedoend rechter uitoefent. Van den Buusse: ,,De Val is een heel persoonlijke roman. De vrouw die zelfmoord pleegt is ook een verwijzing naar zijn eigen val en stukgelopen relatie.'' Camus zou begin 1960 terugkeren naar Amsterdam voor een verfilming van De Val. Maar op 4 januari maakte hij zijn last trip to Paris. Naast zijn uit de auto geslingerde lichaam werd een koffertje gevonden met daarin het manuscript voor het in 1994 verschenen boek 'De eerste man' over zijn jeugd in Algerije.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden