Cadeaupapier laat zien hoe Sint en Piet met hun tijd meegaan.

Sinterklaas is gezellig, een traditie, een familiefeest. Maar uiteindelijk draait het toch om de cadeaus. Sint besteedt er veel zorg en aandacht aan – het cadeaupapier is zelfs een tentoonstelling waard.

Tweehonderd verschillende soorten sinterklaaspapier, vanaf 1920 tot nu, laat de Kunsthal zien om bezoekers alvast in de stemming te brengen voor 5 december. Op sommige stukken papier zitten nog de resten van plakband of is een naam te lezen, want er heeft ook daadwerkelijk een cadeautje in gezeten. Een tentoonstelling wijden aan sinterklaaspapier lijkt wat overdreven, maar de Kunsthal vond het de moeite waard omdat je er zoveel aan kunt aflezen, over de veranderende rol van Sint en Zwarte Piet en over de tijdgeest.

De presentatie is helemaal in stijl: de titel van de expositie wordt aangekondigd in dikke chocoladeletters. „Het zijn echte”, constateren een paar jongetjes, die even aan de aandacht van hun begeleider zijn ontsnapt en er stiekem met hun tong langsgaan. Ze zijn niet de eersten, getuige de tandafdrukken. De begeleidende tekst is op rijm. ’Ooit eens goed gekeken naar die vrolijkheid alhier? Kilometers lange banen mooi en fraai cadeaupapier. Denkt u het te herkennen, ziet u uw jeugd terug? Tachtig jaar verzamelen, wat gaat de tijd toch vlug.’

De 200 stukken papier zijn afkomstig uit de collectie van Madelein Duijvestijn, die met slechts een paar andere verzamelaars in Nederland een in de wereld even unieke als omvangrijke verzameling heeft opgebouwd. Het oudste sinterklaaspapier, uit de jaren twintig en dertig, ziet er ingetogen uit, met bescheiden en brave decoraties op ragdun gebroken wit reliëfpapier. Alleen wie goed bij kas was kocht in die tijd chocoladeletters. Het speciale inpakpapier kwam in zwang toen banketbakkers er hun speculaas in gingen verpakken.

Pas in de jaren zestig kwamen felle kleuren in de mode. Ook de decoraties veranderden mee met de ontwikkelingen in de maatschappij. Zo werden er op een gegeven moment televisieantennes afgebeeld op de rode pannendaken met schoorstenen. En Zwarte Piet, die voorheen vooral de onderdanige knecht was, treedt steeds meer op de voorgrond om uiteindelijk zelfs óp het paard te belanden, terwijl Sint ernaast loopt.

In de jaren tachtig en negentig, toen mensen steeds milieubewuster werden, raakte het beige kringlooppapier in de mode en ook dat zie je terug in het sinterklaaspapier. ’Papier uit de jaren negentig toont een heel ander niveau. We werden ons milieubewust, emancipeerden evenzo. We zien nu het kringlooppapier, en ook de heer en knecht, weerspiegelen echte vriendschap, hun verhouding werd beslecht.’

Was het sinterklaasfeest vroeger voorbehouden aan een rijke elite die zich cadeaus kon veroorloven, tegenwoordig is het een volksfeest waarvan de commercie bezit heeft genomen en waarbij winkeliers zich van anderen proberen te onderscheiden met luxe inpakpapier. Naast de vertrouwde Sint- en Piet- figuren duiken nu steeds meer abstracte vormen op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden