Opinie

CaDance stond de afgelopen weken in het teken van 'Moving Motives': de persoonlijke en maatschappelijke drijfveren van choreografen in deze turbulente tijden.

In opvallend veel van de geprogrammeerde producties klonk sociaal-maatschappelijke verwarring door. Wat is de rol van het individu in deze maatschappij, vragen veel choreografen zich af. Hoe gaan we met elkaar om? Waar leidt dat toe? Opvallend was dat geen van de choreografen hierin duidelijk stelling wilde nemen. Hedendaagse dans nodigt uit tot nadenken, pasklare antwoorden biedt het niet. Een paar highlights.

Choreograaf Jérôme Meyer (ex-danser van het Nederlands Dans Theater) baseerde zich voor zijn 'Compass 4 Fools' op 'Het Narrenschip' van schilder Jeroen Bosch. Dit allegorische werk over middeleeuwse bandeloosheid, vertaalde Meyer naar ons hedendaagse stuurloze bestaan. Met vier elastieken houdt danseres Isabelle Chaffaud bij aanvang haar dansmatrozen in bedwang: een fantastisch suggestief beeld dat in de choreografie wordt opgevolgd door golvende bewegingssequenties, draaikolkende pirouettes of het beklimmen van een tafel die als reddingsboot fungeert. Deze veelzeggende en prachtig gedanste beelden tonen de mens die zijn complexe leven geen richting weet te geven.

Ook Jack Gallaghers abstracte 'No Body is Neutral' verkent de menselijke identiteit. Het lichaam van de danser is voor Gallagher een bron van persoonlijke verhalen en opvattingen, en daardoor een machtig instrument om juist wél sturing aan het leven te geven. In 'No Body is Neutral' zien we dan ook buitengewone danspersoonlijkheden die mechanisch voortbewegen of juist soepel verglijden in fraaie energiebanen. Ze peppen zichzelf op door hun biceps op te pompen, tonen hun kwetsbare kanten waar ze in confrontatie met hun mededansers direct voor moeten boeten. Broederlijkheid is ver te zoeken in dit mensbeeld; in een solo die deels in het duister wordt gedanst, heerst eenzaamheid.

Het indrukwekkende 'Wish', het eerste deel van het toekomstige vierluik 'Writing on the Walls', gaat over verlangens en idealen die getoetst aan de omgeving een illusie blijken te zijn. Choreograaf Dylan Newcomb (ook voormalig danser van NDT) plaatst de ijle Birgit Gunzl en de dierlijke Kenso Kusuda achter een halfrond transparant scherm; een nachtmerrieachtige setting waarin alle hoop in het leven alleen maar kan vervliegen. Gunzl raakt als een hulpeloos vogeltje hopeloos verstrikt in confrontaties met de brommende Kusuda. Het is onmogelijk je te ontrekken aan de loodzware dreiging die van deze omgeving uitgaat.

'Als ik met mijn voorstelling één toeschouwer aan het denken zet, is mijn doel bereikt,' zei de choreograaf Bruno Listopad laatst in een interview. Dat bleek het understatement van het jaar toen bij het doven van het toneellicht het publiek als één organisch lichaam juichend overeind veerde. Bruno Listopad viel verleden jaar al op met 'First Form', een dansonderzoek naar Jungs archetypes, in 'Cauda Pavonis' doorzoekt hij de krochten van de menselijke psyche nog veel intenser in zijn zoektocht naar het blootleggen daarvan. In een samenleving waar volgens Listopad geen ruimte meer is voor creativiteit en alles om productie draait, toont de choreograaf juist de dwingende kracht van de menselijke associaties. In een luchtige pastiche wordt 'getwirld' met een hondenbot, krast een maffe generaal portretten op papier, hapt een danseres als een kouwelijk hondje naar papierproppen en staat een danser in berenkostuum als een gekantelde 'yeti' in een hoek.

Choreograaf André Gingras is bekend geworden om zijn komische en vaak wat cynische commentaar op maatschappelijke vraagstukken in zeer fysieke en visuele bewegingsstukken. In zijn enthousiast onthaalde 'CYP17', gepresenteerd in CaDance 2000, zette hij vraagtekens bij de 'verworvenheden' van de gentechnologie, in 'Mean Free Path' voor het Nederlands Dans Theater reageerde hij op individuele vervreemding binnen onze informatiemaatschappij.

Net zoals Bruno Listopad in 'Cauda Pavonis' doet Gingras, in samenwerking met de danseres Angélique Wilkie, daar in 'zeropoint' thematisch een schepje bovenop. Plotselinge bewegingserupties onderstrepen de individuele existentie, maar laten tegelijkertijd de betrekkelijkheid van dat individu zien.

Groepsdansen ontstaan door de dans van elkaar 'af te kijken', en gevoerde 'waar ken ik jou toch van'-gesprekken leggen met veel humor de mechanismen bloot van hoe wij onze identiteit definiëren.

Gingras richt zich rechtstreeks tot het publiek en brengt aan de hand van zijn portemonnee (de bankpasjes, de verzekeringsbewijzen, de visitekaartjes) zijn eigen identiteit in kaart. Ook bij Gingras lijkt het individu het af te leggen in deze snel veranderende maatschappij.

Geen directe sociaal-maatschappelijke thema's, maar toch meer dan vermeldenswaard is het prachtige intieme duet 'Zero Degrees' van Ken Ossola en Raphaëlle Delauney. Steengoede dansers die elkaar in een bronstige maar subtiele liefdesloutering aantrekken en afstoten. Ook zij hebben gedanst bij het Nederlands Dans Theater, het gezelschap dat ook in deze editie van CaDance weer de belangrijkste bron van choreografisch talent blijkt te zijn. De hang naar vrijheid en het besef niet zonder elkaar te kunnen, wordt in 'Zero Degrees' treffend tot uitdrukking gebracht. Troostrijk en daarom juist in deze tijden van groot belang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden