Cabaretfestivals zijn er vooral om carrières op te starten

Maandag vindt in het Nieuwe de la Mar Theater in Amsterdam de finale plaats van het Wim Sonneveld Concours, een onderdeel van het Amsterdams Kleinkunst Festival (AKF). Dat is al het vierde grote cabaretfestival van het seizoen. Is dat te veel van het goede? Of hebben de festivals echt een functie?

De vier grote cabaretfestivals bestrijken samen het theaterseizoen. In oktober is het Groninger Studenten Cabaretfestival in de Groningse Stadsschouwburg, in het najaar Cameretten in het Rotterdamse Luxortheater, in februari het Leids Cabaretfestival in de Leidse Schouwburg en nu het AKF.

Het lijkt veel. Wordt in andere disciplines meestal maar één veelbelovend jong talent per seizoen beloond, bij cabaret maar liefst vier. Toch bevat het lijstje met oud-festivalwinnaars veel klinkende namen. Najib Amhali, Hetty Feteris, Sanne Wallis de Vries, Eric von Sauers, Plien en Bianca en de Vliegende Panters zijn slechts voorbeelden.

Er melden zich dan ook elk jaar tientallen deelnemers aan per festival. Cabaret is mateloos populair. De winnaars hebben nogal wat concurrentie achter zich gelaten. Bovendien zijn ze door een vakjury beoordeeld. En vakjury's zijn doorgaans streng. Evert de Vries van het AKF is daar wel voor: ,,Je moet niet zo'n houding hebben van 'ach, ze bedoelen het goed'. Lazer op! Het is een vak.''

Festivals fungeren voor het publiek dan ook vaak als keurmerk. ,,Terecht,'' meent De Vries, ,,Zo wordt bij ons ook wel eens geen prijs uitgereikt als het niveau te laag is.''

In de jury's zitten vooral theaterdirecteuren, recensenten en impresario's. Een door de wol geverfd jurylid is Kick van der Veer, ooit zelf cabaretier, nu regisseur, tekstschrijver, publicist en maker van radio- en televisieprogramma's over cabaret. ,,Je moet een speciale bril opzetten'', zegt hij. ,,In principe is het allemaal niks, maar waar je naar kijkt is of iemand toekomstperspectief heeft.''

Sanne Wallis de Vries, cabaretière, won in 1996 het Leids Cabaretfestival. Ze vond het niet erg om te worden beoordeeld: ,,Het is geen sport, dus de jury zegt niet 'dat is goed' of 'dat is slecht', maar ik had me bijvoorbeeld een jaar eerder al aangemeld met een groepje en toen kwamen we niet eens door de voorselectie. Daar ben ik zo blij om, want we wisten helemaal niet wat we stonden te doen.''

Naast een keurmerk voor publiek vormen cabaretfestivals dus een graadmeter voor deelnemers zelf. Omdat veel (potentiële) cabaretiers geen opleiding volgen of hebben gevolgd die met hun ambitie te maken heeft, ontberen ze vaak een vakkundige beoordeling.

En festivals bieden niet alleen professionele feedback, maar ook vakkundige begeleiding. Groningen organiseert bovendien vier try-outs en het AKF zelfs twintig. Nuttig, want een 'cabaretierschool' bestaat niet. De Kleinkunstacademie in Amsterdam neemt jaarlijks een klein groepje leerlingen aan, maar van hen wil lang niet iedereen cabaretier worden. Veel anderen willen dat wel maar zien niets in de academie. De festivals vullen dat gat voor een deel op.

Maar de belangrijkste functie van de festivals is dat ze jonge cabaretiers aan de slag kunnen helpen. Helga Voets van het Leids Cabaret Festival: ,,Wat ons betreft is het festival een vertrekpunt. Wij willen nieuwe talenten goed begeleiden in hun carrière.'' Het AKF en Leiden worden (mede) door impresariaten georganiseerd. Cameretten is onafhankelijk van impresario's, maar die komen wel kijken en de organisatie geeft winnaars adviezen voor het vervolg van hun carrière.

De kritiek op het lage niveau van finalisten, vooral door recensenten nogal eens geuit, is dan ook niet helemaal eerlijk. Festivals zijn er veel meer om carrières op te starten dan om ze te bekronen. Wallis de Vries: ,,Als ik nu naar winnaars van festivals kijk, denk ik 'oooh, het begint allemaal nu pas'. Kijk, als je wint voel je je 'the man'. Dan denk je: ik ben heel goed, ik heb heel bijzondere ideeën. Maar zo'n festival is een warm badje, daarna moet je de harde wereld in.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden