Bychkov verdedigt de Elfde van Sjostakovitsj

Koninklijk Concertgebouworkest en Joshua Bell (viool) olv Semyon Bychkov in Concertgebouw Amsterdam. Vanavond in Pamplona, morgen in Barcelona en woensdag in Madrid. Uitzending via Radio 4 op 16 januari om 14.15 uur.

Vanaf vanavond speelt het Koninklijk Concertgebouworkest drie concerten in Spanje. In Pamplona, Barcelona en Madrid kunnen bezoekers het programma horen dat het orkest onder leiding van Semyon Bychkov eind vorige week drie keer met groot succes in de Amsterdamse thuishaven speelde. Een programma dat overigens op geen enkele manier met het Iberisch schiereiland in verband kan worden gebracht. Ook van enig verband bínnen het programma was trouwens geen sprake.

Afgezien van de toonsoort g-klein hebben het Eerste Vioolconcert van Max Bruch (1866) en de Elfde symfonie van Dmitri Sjostakovitsj (1957) helemaal niets met elkaar te maken. Twee muzikale entiteiten die elkaar in combinatie niet in een nieuw licht plaatsen of versterken. Er zijn dus spannendere combinaties te bedenken, maar betere uitvoeringen van de twee werken kom je waarschijnlijk maar heel zelden tegen.

Semyon Bychkov is de oudere broer van Yakov Kreizberg die nu aan zijn laatste seizoen als chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest bezig is. Beiden studeerden bij de legendarische dirigent Ilja Moesin, maar van de broers heeft Semyon de meer opvallende internationale carrière. Misschien was het daarom dat Bychkov al ruim twintig jaar niet in Nederland dirigeerde.

Dat is een gemis, zoals eind vorige week bleek. Joshua Bell kreeg de best denkbare bedding voor zijn sensuele en virtuoze weergave van Bruchs klassieker. Bell en Bychkov kregen de zaal muisstil in de overgang van het eerste naar het tweede deel. Magie nam daarna bezit van de zaal, waar het in tijden niet meer zo bladstil was. Mooi om dit concert weer eens live te horen. Van die superromantische muziek waar je als het ware Eline Vere enthousiast over hoort keuvelen.

Veel van Eline’s entourage was na de pauze overigens verdwenen. Die zat niet te wachten op het geweld en gekletter in Sjostakovitsj’ Elfde symfonie. Een symfonie waar KCO-gangers niet vertrouwd mee zijn. Slechts één keer (onder Gergjev in 1995) speelde het KCO deze symfonie in de concertzaal. In Amsterdam werd lang de neus opgehaald voor Sjostakovitsj, iets waar Riccardo Chailly zelfs nog last van had.

En het is waar, in deze symfonie komt de componist flink wat dik hout tegen; en dat Sjostakovitsj zagen kon, dat weten we. Maar alle decibellen ten spijt, er is meer dan het oor in eerste instantie ontwaart. De symfonie heeft als titel ’Het jaar 1905’, verwijzend naar de aanslag op het volk die tsaar Nicolaas II door de Keizerlijke Garde liet uitvoeren. Indirect verwijst Sjostakovitsj naar de door de Sovjets neergeslagen opstand in Hongarije in 1956.

Bychkov verdedigde de partituur met meesterhand. Toen in het laatste deel na alle geweld de boel stilviel, was daar de prachtige althobo van Jan Kouwenhoven. Klagelijk, als de idioot in Moessorgski’s ’Boris Godoenov’, een eerdere, maar net zo wrede tsaar. Opvallend verband.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden