Buurtbewoners moeten zelf ook gaan hangen

Nederland is een 'asperientjesland', zegt politie-goeroe Frans Langhout. De pijn wordt bestreden, maar niet de oorzaak. Hij leert wijkagenten 'de zooi' terug te geven aan de burgers.

UTRECHT - Er is geen samenleving, zegt Langhout stellig. Daarvoor moeten we samenleven en dat doen wij niet, zegt hij. ,,Ken jij je buren? En de kinderen in je wijk? We zijn eenzame krijgers die lopen over de prairie. En af en toe schieten we een bok, ofwel een flater.”

Langhout (50), oud-politieman, is zelfstandig ondernemer in 'community-trainingen'. Sinds 1997 traint hij agenten die verbonden zijn aan de politiekorpsen in Utrecht, Den Haag, Twente, Drenthe, Midden-West-Brabant en Zuid-Holland-Zuid. Langhout wordt door een korps gebeld zodra een buurt zich dreigt te ontpoppen als een risicowijk en de meldingen van overlast beginnen binnen te stromen.

Langhout traint eerst de leidinggevenden en daarna de wijkagenten, de ogen en oren van het politie-apparaat. Zijn doel is het kweken van gemeenschapszin. Omdat het de samenleving, ook op wijkniveau, hieraan ontbreekt, wordt de politie meer en meer het afvoerputje van de maatschappij, zegt hij. Langhout probeert deze processen te doorbreken door zijn cursisten een spiegel voor te houden. Dat gaat gepaard met een knipoog of een shock-effect.

De community-trainer plaatst ogenschijnlijk kleine buurtproblemen in grote kaders. Langhout: ,,Als ouders kinderen niet meer opvoeden, dan zijn ze van de politie. Als het onderwijs kinderen geen normen en waarden meer bijbrengt, dan zijn ze van de politie. Als de buren de buurtkinderen niet meer in de gaten houden, dan zijn ze later van de politie. En als jeugdzorg niet meer voor de kinderen zorgt, dan zijn ze later van de politie of dood.”

De politie noemt hij het ultimum remedium, ofwel vangnet van de samenleving. ,,Maar er is zoveel zooi dat het vangnet niet meer functioneert. De politie kan niets met voortschrijdende maatschappelijke problemen en sluit ze op achter een deur.”

De politie moet leren om haar verbrede missie nauwer te maken. Dienders willen naast 'opsporen en handhaven', ook de 'vredesstichter' zijn. En dat gaat niet, zegt de trainer. ,,Hoe meer de politie opruimt, des te meer de samenleving op de tribune gaat zitten en naar gelang klapt of joelt. Het riddergedrag van de politie heeft zelf dit tribunegedrag bewerkstelligd.” Maar hoe moet de wijkagent dan wél handelen? Bijvoorbeeld bij overlastgevende hangjongeren in de buurt? Langhout spreekt van een machtsvacuüm in de Hollandse straten. ,,Kinderen hebben een feilloos gevoel hiervoor en pakken de macht. Zij eigenen zich de straat toe en de buurtbewoners verschansen zich achter de voordeur en bellen de politie. Wat is voor een wijkagent erger dan een bange straat met hangkinderen? Hij kan de onveiligheidsgevoelens niet wegnemen.”

Langhout leert agenten dus om de 'sociale cohesie' in de buurt op te bouwen. ,,De buurt moet leren de problemen zelf op te lossen. De wijkagent reikt hen de methoden aan.” De methoden zijn gebaseerd op psychologie. ,,Als bewoners bijvoorbeeld last hebben van hangjeugd. De wijkagent leert hen dat ze moeten afspreken ook naar buiten te gaan, omstreeks het tijdstip dat de overlast begint. Ze hoeven zich niet tussen de jongeren te mengen, als ze maar in het zicht staan. Staat er één buurman, dan trekt de jeugd zich daar niets van aan. Anders wordt het als er nog een buurman bij komt en nog een buurvrouw en nog één en nog één. Wat gebeurt er? De jongeren gaan zich anders gedragen of de hanggroep verplaatst zich.”

De toekomstige wijkagent moet meer politieman spelen en toezien op het naleven van regels, zegt Langhout. ,,Burgers weten niet meer waar ze elkaar op aan moeten aanspreken. Tegelijkertijd is er behoefte aan nieuwe saamhorigheid. Een politiekorps dat dat in de gaten heeft, loopt vooruit op zijn bewoners en niet blind achter de meldingen aan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden