Business

En toen zaten we in De Balie waar twee psychiaters zich kwamen verweren tegen Peter Gøtzsche's vernietigende aanval op de psychiatrie. Men beperkte zich op deze avond tot de antidepressiva. Jammer, want ik vind Gøtzsche's bewering dat antipsychotica zinloos zijn veel moeilijker te verteren. Dat de antidepressiva een marketinghype zijn die miljarden opbrengt wisten we al, onder andere door Gøtzsche.

In het Amsterdamse debatcentrum kreeg hij als eerste het woord. Gøtzsche heeft niet veel met het Chinese spreekwoord dat zegt: 'Altijd een gouden brug bouwen waarover je vijand zich kan terugtrekken.' Hij is eerder geneigd om zijn tegenstander de afgrond in te sabelen. Dat is zijn goed recht, want hij heeft veel vernietigende informatie, maar iets minder verplettering met hier en daar een vergeeflijke glimlach zou wonderen doen.

Het anti-antidepressivadebat is erg ingewikkeld geworden en ik kan hier maar één stelling van Gøtzsche naar voren halen. Hij zegt dat mensen die aan een depressie lijden niet opknappen van een antidepressivum, omdat onderzoek heeft aangetoond dat ze ook opknappen van een placebo. We schrijven de verbetering dus ten onrechte toe aan de pil. Hier kunnen we wel mee leven, ware het niet dat er nu een duivels mechanisme in werking treedt. De pil (die niet hielp) is wel verslavend. Als je er na drie of na zes maanden mee stopt dan krijg je afkickverschijnselen die vrijwel iedereen beschouwt als precies die gevoelens waartegen je met de pil was begonnen. Conclusie? Doorgaan met slikken. Maar wat je nu bestrijdt is de afkick, niet de depressie.

Dit is voor de pillenverkoper de ultieme koopwaar: je verkoopt geen pil aan de patiënt, je verkoopt de patiënt aan de pil en de beloning is niet in miljoenen uit te drukken, nee het gaat hier om miljarden. Want een kilo antidepressivum kost twee euro om te maken en je verkoopt het spul voor tweeduizend euro. Een cokedealer is hierbij een prutser die in de verkeerde business zit.

Goed, dit klinkt allemaal lekker beschuldigend en op onderzoeksniveau zal het wel kloppen, maar wat te zeggen van de meer dan één miljoen Nederlanders die antidepressiva slikken? Zijn dat aanstellers, verslaafden, bedrogenen of mensen met een geestelijk probleem dat terecht op deze manier verzacht wordt? Niemand die hier het antwoord op weet. De psychiaters in De Balie schatten in dat 20 tot 50 procent van die miljoen slikkers de pil ten onrechte krijgen voorgeschreven. Gøtzsche zegt dat het 98 procent is. De nogal beschamende reden waarom deze vraag niet kan worden beantwoord, is dat niemand goed kan aangeven hoe je een depressie diagnosticeert. De Hamilton-depressieschaal werd door alle aanwezigen terzijde geschoven. Google maar even en u zult ervaren hoe vreemd het is om met zo'n scorelijst een ernstig te nemen diagnose te stellen.

Het andere diagnostische apparaat, de DSM-V, werd met zo mogelijk nog meer minachting van tafel geveegd door de aanwezige psychiaters. Maar als dat ook al waardeloos wrakhout blijkt, dan gaat het hele diagnostische vermogen van de psychiatrie ten onder in een zee van willekeurig gerotzooi.

Wat ik niet kan volgen is dat er binnen de psychiatrie geen crisissfeer valt te ontwaren rond deze vernietigende ondermijning van het vak. Wat heb je te bieden als zowel je diagnoses als je therapieën volstrekt in de lucht hangen?

Het is helaas inderdaad niet zeldzaam dat dezelfde patiënt door opeenvolgende psychiaters steeds andere diagnoses opgeplakt krijgt. En dat zijn geen prettige etiketten, integendeel, je kunt daar in je verdere leven nog verdomd veel last van krijgen.

Is er rond dit belangrijke thema nu echt niets anders voorhanden dan een negatief stukje als deze column? Jawel, vergeet die dubieuze pillen en denk aan de mogelijkheid om mensen met ernstig psychisch lijden aandacht te geven. De psychiaters hebben zich door de zorgverzekeraars, en de overschatting van wat pillen kunnen betekenen voor mensen met psychische problemen, hun krachtigste helende wapen uit handen laten slaan: aandacht geven. Keer terug naar de langdurige persoonlijke ontmoeting. Die ontmoeting is natuurlijk niet helemaal weg, psychiaters zijn geen pillen schuivende robots, maar de kwaliteit en de bestendigheid van deze contactvorm zijn goeddeels wegbezuinigd. Dat kan echt anders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden