Bush probeert zware nederlaag op valreep te voorkomen

Om te weten hoezeer de Republikeinen in de problemen zitten, hoef je alleen maar naar het reisschema van president Bush van het voorbije weekeinde te kijken.

Bush bezocht Nebraska en Kansas, staten die hij bij de presidentsverkiezingen 2004 met overmacht won. De Republikeinse kandidaten voor het Huis van Afgevaardigden zouden daar zonder zijn hulp moeten kunnen winnen. Maar dit jaar liggen de zaken anders.

De president is in het defensief gedrongen en moet Republikeinen in dit hartland van de bible belt over de streep helpen. Hij laat zich niet zien in Pennsylvania en Ohio, staten waar zijn partij cruciale senaatszetels dreigt te verliezen. De kandidaten daar willen niet met de impopulaire Bush gezien worden. Ze zijn bang dat hen dat stemmen kost.

Als de peilingen kloppen, verliest de Republikeinse partij in de tussentijdse verkiezingen van het Congres van vandaag haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. In zeker twintig kiesdistricten staan Democraten op winst, terwijl ze maar vijftien zetels hoeven te winnen om voor het eerst sinds 1994 de meerderheid te veroveren. Ook andere races zijn spannend, zodat de Democraten mogelijk dertig tot veertig zetels kunnen winnen.

Het is minder waarschijnlijk, maar niet onmogelijk dat de Democraten ook het roer in de Senaat, de andere Kamer van het Congres, overnemen. Daarvoor moeten ze in zes staten winnen. Bij vier zetels staan ze op winst, bij drie andere is het koffiedik kijken.

Uit onderzoek blijkt dat lokale kwesties geen hoofdrol spelen in deze verkiezingen. Voor de meeste kiezers zijn Bush en de oorlog de belangrijkste thema’s. Politicologen spreken daarom al wel van de ’Irak-verkiezingen’. Bush hoopt dat de doodstraf voor Saddam hem op de valreep stemmen oplevert.

Volgens Bob Shrum, topadviseur van de Democratische presidentskandidaat Kerry, „wilden de mensen al in 2004 verandering, maar toen was het nog steeds een 9/11-verkiezing. Daardoor hebben we nu al die opgekropte energie en frustratie die zich naar buiten werken. Het centrale thema is Irak en de mensen willen Bush niet in zijn eentje de beslissingen laten nemen.”

Het is vaker vertoond dat de partij van de president halverwege diens tweede termijn wat zetels verliest. Maar de Democraten hopen op een politieke aardverschuiving, zoals in ’94, toen de Republikeinen in één klap 52 zetels in het Huis en acht in de Senaat wonnen.

Volgens Karl Rove, politiek strateeg van Bush, komt het niet zover. Hij houdt vol dat zijn partij de baas blijft in beide Kamers van het Congres. Als Rove gelijk heeft, houdt Bush politieke beweegruimte, voor zover die een president in zijn laatste twee jaar gegeven is. Dan kan hij zijn Irak-koers doorzetten. Maar als de Democraten het Congres (deels) controleren, zal hij moeten kiezen. Gaat hij met hen samenwerken en dus compromissen sluiten?

Als hij voor confrontatie met een Democratische meerderheid kiest, dan kan hij amper nog initiatieven nemen, ook niet in het buitenland. „Deze verkiezingen bepalen alleen of de president deels dan wel compleet vleugellam raakt”, typeerde een Republikeinse strateeg het belang van de verkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden