Bush pareert democraten listig

Onder de Democraten in de Verenigde Staten lopen de frustraties hoog op. Ze willen met het oog op de verkiezingen van begin november de aandacht verleggen naar de slechte staat van de economie. Maar president Bush blijft de agenda domineren met zijn Irak-politiek en speelt hen tegen elkaar uit.

NEW YORK - Nog deze zomer daagden de Democraten president Bush, een republikein, uit om voor hij Irak aan zou pakken, eerst een diepgaand debat te beginnen. Was oorlog echt nodig? Waarom nu? Moesten de VS het desnoods alleen doen? De antwoorden kwamen er niet of zeer ten dele. Toch hadden de Democraten, toen de Senaat eind vorige week aan zijn Irak-debat begon, geen duidelijke lijn, laat staan verweer tegen Bush.

Veel Democraten zitten nog met het trauma van wat snel de vorige Golfoorlog kan blijken te zijn. Terwijl er in 1991 een duidelijke provocatie was -Irak had het bevriende en olierijke Koeweit ingepikt- werden zij het iet eens of de VS een oorlog moesten beginnen. Een meerderheid van hun senatoren, met Vietnam in het achterhoofd, gaf toen de vader van de huidige president geen toestemming de wapens op te nemen. De oorlog kwam er toch en werd voor Bush sr. een groot militair en politiek succes.

Uit angst opnieuw aan de verkeerde kant te staan, lijken veel Democraten over hun twijfels heen te willen stappen. Zeker nu de Amerikanen nog de naschokken voelen van elf september valt er geen eer te behalen aan verzet tegen een oorlog die het land van een grote dreiging heet te verlossen.

Zij hadden het liefst eerder van het hele debat afgewild. Dat zou hun de kans geven meer aandacht te vragen voor de slechte economie van het land, de aanhoudende schandalen bij grote bedrijven en het oplopende financieringstekort. Zaken die zij tegen Bush, die zich volledig op Irak richt, hopen te kunnen gebruiken.

De VS kiezen op 5 november een nieuw Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat. Bij deze verkiezingen zouden ze zo de minieme meerderheid van één zetel die zij nu in de Senaat hebben kunnen behouden, of mogelijk die in het Huis van Afgevaardigden heroveren. Tot hun grote frustratie bleef Irak het nieuws bepalen.

Andere Democraten wilden Bush wel weerwoord bieden. Toen Al Gore eenmaal met kritiek op Bush begon, kon Tom Daschle, de democratische leider in de Senaat, niet achterblijven. Want net als Gore overweegt hij zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen in 2004.

Toen die kritiek aanzwol, speelde Bush de verdeeldheid in de Democratische partij simpelweg uit en sloot enkele dagen geleden een akkoord met Dick Gephardt, hun voorman in het Huis van Afgevaardigden, ook een gegadigde voor 2004. Senator Joseph Lieberman, die ook al graag wil, sloot zich er snel bij aan. Veel Democraten waren woest, maar hielden zich in.

Aldus werd bij voorbaat de angel uit het debat van komende week gehaald. Daschle zal nog tegensputteren in de Senaat. Genoeg om, mocht straks de Golfoorlog mislukken, te kunnen zeggen dat hij gewaarschuwd heeft. Maar ook weer niet te hard, zodat als de oorlog een succes wordt, hij zijn deel kan claimen. De loyale oppositie spelen lijkt op dit moment het meest haalbare voor de democraten.

Pijnlijker voor de partij is dat niemand een duidelijk alternatief heeft geformuleerd voor het veiligheidsbeleid van Bush. Grote democratische presidenten als Wilson en Roosevelt gaven na de beide wereldoorlogen de aanstoot tot de Volkerenbond en de Verenigde Naties om de wereldvrede te bewaren. Maar veel huidige democraten zullen Bush niet in de weg staan als hij snel op eigen houtje optreedt.

Ondanks zijn kritiek distantieerde Al Gore zich onlangs nadrukkelijk níet van het concept van de 'preventieve aanval als zelfverdediging', dat de president onlangs formuleerde.

De tabloid The New York Post verkneukelt zich intussen om de vele Democraten die op campagne benadrukken dat ze president Bush steunen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden